Nguyễn Thị Định
Bà Nguyễn Thị Định (1920 – 1992) là Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam và là biểu tượng của phong trào cách mạng miền Nam. Hoạt động sớm: Tham gia cách mạng từ năm 16 tuổi. Dù bị tù bắt và có chồng hy sinh ở Côn Đảo, bà vẫn kiên cường hoạt động. Đồng Khởi & Đội quân tóc dài: Năm 1960, bà trực tiếp lãnh đạo phong trào Đồng Khởi Bến Tre, khai sinh ra "Đội quân tóc dài" đấu tranh chống Mỹ - Ngụy. Nữ tướng kiệt xuất: Năm 1965, bà làm Phó Tổng Tự lệnh Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam. Năm 1974, bà chính thức phong hàm Thiếu tướng. Sau hòa bình: Bà giữ chức Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
Cuộc đời và sự nghiệp của Thiếu tướng Nguyễn Thị Định (1920 – 1992) được tái hiện chi tiết qua 4 giai đoạn quan trọng: Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo có 10 người con tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Năm 16 tuổi, bà đã bắt đầu tham gia công tác liên lạc, rải truyền đơn chống áp bức cường hào. Gia nhập Đảng: Năm 1938, bà chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Bi kịch và ngục tày: Năm 1940, chỉ vài tháng sau khi sinh con đầu lòng, chồng bà (đồng chí Nguyễn Văn Bích) bị thực dân Pháp bắt đày ra Côn Đảo và hy sinh tại đây. Nửa năm sau, chính bà cũng bị địch bắt giam, trải qua các nhà tù Bến Tre và trại giam Bà Rá. Năm 1943, dù bệnh tật hành hạ, bà vượt qua nỗi đau mất chồng để tiếp tục gầy dựng lại cơ sở cách mạng. Tháng 3/1946, bà Nguyễn Thị Định tham gia đoàn đại biểu Nam Bộ vượt biển ra Bắc báo cáo tình hình với Trung ương Đảng và Bác Hồ. Hành trình sinh tử: Đi trên con thuyền gỗ chèo tay ngụy trang thành thuyền đánh cá, đoàn phải đương đầu với sóng to, gãy cột buồm tại mũi Kê Gà, đối mặt với sự gác gao của tuần tra Pháp. Chuyến hàng lịch sử: Tháng 11/1946, bà làm Trưởng đoàn chở 12 tấn vũ khí chi viện vượt biển quay về cập bến Bến Tre an toàn. Đây được xem là chuyến đi tiền đề khai sinh ra con đường chiến lược — Đường Hồ Chí Minh trên biển. Với vai trò Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, bà trực tiếp lãnh đạo cuộc nổi dậy tại 3 xã điểm Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh (huyện Mỏ Cày) vào ngày 17/1/1960. Linh hồn "Đội quân tóc dài": Bà là người sáng lập và chỉ đạo "Đội quân tóc dài" — lực lượng hàng nghìn phụ nữ dùng các biện pháp đấu tranh chính trị, binh vận và tay không đối đầu với xe tăng, súng đạn. Lực lượng này lan rộng khắp miền Nam, trở thành một phương thức tác chiến độc đáo chưa từng có. Năm 1965, bà được bổ nhiệm làm Phó Tổng Tự lệnh các Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam Việt Nam. Quân hàm Thiếu tướng: Năm 1974, bà được Nhà nước phong hàm Thiếu tướng, trở thành người phụ nữ đầu tiên đạt phong hàm Tướng trong Quân đội Nhân dân Việt Nam. Bác Hồ từng ngợi khen: "Phó Tổng Tự lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ có tướng quân gái như thế thôi." Giai đoạn sau hòa bình: Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (1980 – 1992). Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước (1987 – 1992). Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa IV, V, VI.
