NGUYỄN THỊ ĐỊNH
Trong lịch sử đấu tranh của dân tộc, vai trò của người phụ nữ Việt Nam luôn được khẳng định bằng những trang sử chói lọi viết bằng cả máu và nước mắt. Nhắc đến phong trào "Đồng khởi" vang dội năm châu, không ai không nhớ tới Thiếu tướng Nguyễn Thị Định – người mà nhân dân miền Nam vẫn gọi bằng cái tên trìu mến: Cô Ba Định. Sinh năm 1920 tại Giồng Trôm, Bến Tre trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống cách mạng, tuổi thơ của cô Út Định đã sớm thấm đẫm những vần thơ trượng nghĩa của cụ Đồ Chiểu. Chính những ngày tháng đi thăm nuôi anh trai bị tù đày, tận mắt chứng kiến sự tàn bạo của kẻ thù đã thổi bùng ngọn lửa căm thù và quyết tâm dấn thân vào con đường cứu nước của người thiếu nữ trẻ.
Năm 1936, ở tuổi 16, Nguyễn Thị Định chính thức bước vào con đường cách mạng gian khổ. Với khí chất lanh lẹ và thông minh, bà nhanh chóng khẳng định bản lĩnh qua các nhiệm vụ giao liên và vận động quần chúng. Dấu ấn lịch sử đầu tiên là vào mùa thu tháng Tám năm 1945, bà đã trực tiếp dẫn đầu hàng nghìn quần chúng vùng lên cướp chính quyền tại tỉnh lỵ Bến Tre.
Đặc biệt, cuối năm 1946, bà trở thành "thuyền trưởng" của chuyến tàu không số đầu tiên vượt biển ra Bắc báo cáo với Trung ương Đảng và Bác Hồ. Chuyến đi mạo hiểm vượt muôn trùng sóng dữ và sự phong tỏa của địch không chỉ mang vũ khí về chi viện cho miền Nam mà còn là tiền đề mở ra huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này.
Đằng sau sự nghiệp lẫy lừng là một cuộc đời riêng đầy nước mắt và sự hy sinh cao cả. Chồng bà hy sinh ngoài Côn Đảo khi bà đang bị giam cầm tại nhà tù Bà Rá. Nén nỗi đau tột cùng, bà biến đau thương thành ý chí sắt đá để tiếp tục chiến đấu theo lời dặn của chồng. Bi kịch lại ập đến khi người con trai duy nhất – núm ruột mà bà phải gửi gắm người thân để đi hoạt động – cũng qua đời vì bạo bệnh ngay lúc bà đang chỉ đạo phong trào Đồng khởi năm 1960. Bà đã nén chặt nỗi đau riêng vào đáy lòng, dồn toàn bộ tâm sức để lãnh đạo nhân dân vùng lên phá xiềng xích.
Lịch sử khắc ghi Nguyễn Thị Định trong vai trò người chỉ huy tối cao của "Đội quân tóc dài". Với đòn gánh, dao phay và mưu trí tuyệt vời, những người phụ nữ Nam Bộ dưới sự lãnh đạo của bà đã làm tan rã bộ máy ngụy quyền cơ sở, khiến quân thù khiếp vía. Tài nghệ lãnh đạo của bà xuất sắc đến mức Bác Hồ từng ngợi khen: “Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho cả miền Nam, cho cả dân tộc ta”. Năm 1965, bà vinh dự giữ chức Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam – vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Dù mang hàm Thiếu tướng hay giữ trọng trách Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước sau ngày thống nhất, bà vẫn luôn giữ phong thái giản dị với chiếc áo bà ba và khăn rằn vắt vai quen thuộc. Bà ra đi vào năm 1992, để lại một di sản đồ sộ về những chiến công hiển hách và tấm gương chói lọi về đức hy sinh. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân là sự tri ân cao quý nhất dành cho người phụ nữ đã sống một cuộc đời trọn vẹn vì nước, vì dân – một biểu tượng bất diệt của bản lĩnh phụ nữ Việt Nam.
