Nguyễn Thị Định

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Định là nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người lãnh đạo phong trào Đồng khởi Bến Tre và sáng lập lực lượng “Đội quân tóc dài” nổi tiếng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sinh năm 1920 trong một gia đình nông dân yêu nước tại Bến Tre, bà sớm tham gia cách mạng, vượt qua nhiều mất mát của cuộc đời để cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Với bản lĩnh kiên cường, tài năng lãnh đạo và tinh thần hết lòng vì nhân dân, Nguyễn Thị Định đã trở thành biểu tượng tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh và để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong lịch sử cách mạng nước ta.

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của bà gắn liền với những năm tháng người dân Nam Bộ phải sống dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Chứng kiến cảnh quê hương bị áp bức, nhân dân lầm than, bà sớm hình thành lòng yêu nước và khát vọng đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Ngay từ khi còn rất trẻ, Nguyễn Thị Định đã tham gia các phong trào yêu nước, tích cực hoạt động cách mạng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1938, mở đầu cho hành trình cống hiến trọn đời vì Tổ quốc.

Con đường cách mạng của bà không chỉ đối mặt với hiểm nguy nơi chiến trường mà còn chất chứa nhiều mất mát trong cuộc sống riêng. Chồng bà bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra Côn Đảo, sau đó hy sinh trong nhà tù. Bản thân bà cũng từng bị bắt, bị giam cầm và phải xa con khi đứa trẻ còn rất nhỏ. Những đau thương ấy không làm bà gục ngã mà càng tôi luyện ý chí kiên cường, giúp bà thêm vững tin vào con đường mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn. Sau khi được trả tự do, Nguyễn Thị Định nhanh chóng trở lại hoạt động cách mạng, tiếp tục gây dựng cơ sở và lãnh đạo phong trào đấu tranh tại quê hương Bến Tre. Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, trước yêu cầu cấp thiết về vũ khí cho chiến trường Nam Bộ, Nguyễn Thị Định được giao tham gia đoàn công tác vượt biển ra miền Bắc báo cáo tình hình và xin chi viện. Đây là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm khi phải vượt qua vùng biển rộng lớn trong điều kiện phương tiện thô sơ và luôn đối mặt với sự kiểm soát của địch. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bà tiếp tục chỉ huy đoàn thuyền vận chuyển hàng chục tấn vũ khí từ miền Bắc trở về Nam Bộ an toàn. Những chuyến vượt biển thành công ấy không chỉ góp phần tăng cường sức mạnh cho chiến trường miền Nam mà còn đặt nền móng cho tuyến vận tải chiến lược trên biển, tiền thân của Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này.

Tên tuổi Nguyễn Thị Định gắn liền với phong trào Đồng khởi Bến Tre năm 1960, một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Là người trực tiếp lãnh đạo phong trào, bà đã phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân, đặc biệt là lực lượng phụ nữ. Dưới sự chỉ đạo của bà, hàng nghìn phụ nữ đã tham gia đấu tranh chính trị, binh vận, hậu cần và bảo vệ cơ sở cách mạng bằng nhiều hình thức sáng tạo, linh hoạt. Từ thực tiễn ấy, lực lượng “Đội quân tóc dài” ra đời, trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, sự mưu trí và tinh thần bất khuất của phụ nữ miền Nam. Không chỉ làm nhiệm vụ vận động quần chúng, lực lượng này còn phối hợp chặt chẽ với đấu tranh vũ trang và binh vận, góp phần thực hiện hiệu quả phương châm “ba mũi giáp công”, làm thất bại nhiều chiến lược chiến tranh của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Với tài năng lãnh đạo, tư duy chiến lược và bản lĩnh của một người chỉ huy, Nguyễn Thị Định được giao nhiều trọng trách trong Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Bà tham gia Bộ Chỉ huy Miền, phụ trách phong trào chiến tranh du kích và sau đó được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây không chỉ là niềm tự hào của cá nhân bà mà còn khẳng định vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dành cho bà lời khen đầy tự hào: “Phó Tổng tư lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy.” Lời nhận xét ấy vừa là sự ghi nhận đối với tài năng và cống hiến của bà, vừa thể hiện niềm tin của Đảng và Bác Hồ đối với phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Đảng và Nhà nước như Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Dù ở bất kỳ cương vị nào, bà vẫn giữ lối sống giản dị, gần gũi, luôn quan tâm đến đời sống của nhân dân, đặc biệt là các gia đình chính sách, thương binh, liệt sĩ và phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn. Đối với đồng chí, đồng đội, bà luôn là người lãnh đạo mẫu mực; đối với nhân dân, bà là người cán bộ tận tụy, hết lòng vì lợi ích của đất nước và hạnh phúc của nhân dân.

Nguyễn Thị Định qua đời năm 1992, nhưng những cống hiến của bà vẫn luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhớ. Tên bà được đặt cho nhiều trường học, tuyến đường và công trình trên cả nước. Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại Bến Tre đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước, thu hút nhiều thế hệ học sinh, sinh viên và đoàn viên thanh niên đến tìm hiểu, học tập. Hình ảnh người nữ tướng với chiếc khăn rằn Nam Bộ và tinh thần kiên trung đã trở thành biểu tượng đẹp của phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.

Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Định là minh chứng sinh động cho ý chí kiên cường, lòng yêu nước và tinh thần cống hiến không mệt mỏi của người phụ nữ Việt Nam. Từ một cô gái nông dân ở vùng quê Bến Tre, bà đã trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người làm nên huyền thoại “Đội quân tóc dài” và góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương của bà nhắc nhở mỗi người không chỉ biết tự hào về truyền thống dân tộc mà còn phải không ngừng học tập, rèn luyện bản lĩnh, phát huy tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến để tiếp tục xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu mạnh, xứng đáng với những hy sinh của các thế hệ đi trước.