Nguyễn Thị Định: Đóa Mai Vàng Trong Bão Lửa Đồng Khởi

Dựa trên: Hồi ký "Không còn con đường nào khác" (NXB Phụ nữ) và tác phẩm văn học "Chị Ba Định" của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Nỗi đau riêng hòa trong nợ nước

Cuộc đời của bà Nguyễn Thị Định (thường được gọi thân mật là Chị Ba) là một bản trường ca đầy bi tráng. Bước vào con đường cách mạng từ rất sớm, bà đã phải nếm trải những mất mát tột cùng: chồng bị thực dân Pháp bắt và hy sinh tại nhà tù Côn Đảo khi con trai bà còn chưa tròn tuổi. Trong những trang hồi ký, bà viết về nỗi đau ấy không phải bằng sự ủy mị, mà bằng một quyết tâm sắt đá.

Năm 1946, bà là người phụ nữ duy nhất trong đoàn đại biểu miền Nam vượt biển ra Bắc gặp Bác Hồ để báo cáo tình hình và xin chi viện vũ khí. Hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé, vượt qua sóng dữ và sự phong tỏa của tàu chiến Pháp để nối liền mạch máu Bắc - Nam đã trở thành một giai thoại đẹp trong văn học kháng chiến. Bác Hồ đã khen ngợi bà: "Phó Tư lệnh quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho dân tộc ta".

Đội quân tóc dài và cuộc hồi sinh ở Bến Tre

Đỉnh cao trong sự nghiệp của bà gắn liền với phong trào Đồng Khởi (1960). Tại quê hương Bến Tre, dưới sự chỉ đạo của bà, "Đội quân tóc dài" đã ra đời. Đây là một sáng tạo độc đáo của nghệ thuật quân sự Việt Nam: dùng sức mạnh của quần chúng, đặc biệt là phụ nữ, để đấu tranh chính trị kết hợp với vũ trang.

Văn chương của Nguyễn Quang Sáng và các nhà văn miền Nam đã khắc họa những cuộc xuống đường rầm rộ của hàng ngàn phụ nữ áo bà ba, nón lá, dùng lý lẽ và lòng kiên trì để khuất phục họng súng kẻ thù. Bà Định không chỉ là người chỉ huy chiến thuật, bà là điểm tựa tinh thần. Chị Ba hiện lên trong mắt đồng đội với đôi mắt hiền từ nhưng cái nhìn sắc sảo, người có thể thức trắng đêm bên bản đồ tác chiến nhưng cũng có thể rơi nước mắt khi thấy một chiến sĩ trẻ hy sinh. Bà đã biến lòng thương con, yêu gia đình của người phụ nữ thành sức mạnh bão táp quật ngã bộ máy chính quyền tay sai.

Vị tướng của hòa bình và nhân ái

Sau ngày đất nước thống nhất, dù giữ những cương vị cao trong Nhà nước, bà vẫn giữ nguyên lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân. Câu chuyện về bà có tính văn học cao bởi nó không chỉ nói về chiến thắng, mà còn nói về sự hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam qua hai cuộc kháng chiến.

Bà ra đi vào năm 1992, để lại nỗi tiếc thương vô hạn. Tên bà không chỉ được ghi vào sử sách như một danh tướng, mà còn in đậm trong lòng nhân dân như một "vị thánh" của lòng nhân ái. Bà đã chứng minh cho thế giới thấy rằng: đôi bàn tay vốn để ru con, để thêu thùa, cũng có thể cầm gươm giữ nước và xoay chuyển cả vận mệnh của một dân tộc.