NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NGƯỜI CON GÁI BẾN TRE ĐI QUA HAI CUỘC KHÁNG CHIẾN

rên những con đường rợp bóng dừa của miền Tây Nam Bộ, có một vùng đất từng đi vào lịch sử bằng hai chữ “Đồng Khởi”. Cũng từ vùng đất ấy, một người phụ nữ đã bước ra khỏi cuộc sống của một cô gái nông thôn để trở thành vị nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Người dân Bến Tre thường gọi bà bằng cái tên rất gần gũi: cô Ba Định.

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại Lương Hòa, Giồng Trôm, Bến Tre, trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Tuổi thiếu nữ của bà đến giữa lúc đất nước còn trong cảnh mất tự do. Khi những cô gái cùng tuổi đang quen với công việc ruộng vườn, gia đình, Nguyễn Thị Định đã sớm tham gia hoạt động cách mạng.

Con đường ấy không hề bằng phẳng.

Bà từng bị bắt, bị giam cầm và phải chịu những năm tháng xa gia đình. Cuộc đời riêng cũng có những mất mát sâu sắc. Nhưng chiến tranh dường như chỉ làm cho người phụ nữ ấy trở nên kiên định hơn.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Thị Định tiếp tục tham gia kháng chiến ở Nam Bộ. Một trong những dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời bà là chuyến vượt biển ra Bắc năm 1946 để báo cáo tình hình chiến trường và xin Trung ương chi viện vũ khí cho Nam Bộ. Từ đó, tên tuổi Nguyễn Thị Định còn gắn với những chuyến vận chuyển vũ khí trên biển từ Bắc vào Nam – một tiền đề quan trọng của tuyến vận tải trên biển sau này.

Nhưng khi nhắc đến Nguyễn Thị Định, người ta thường nhớ nhất đến mùa Đồng Khởi năm 1960.

Bến Tre khi ấy là một trong những nơi phong trào cách mạng phát triển mạnh. Từ những làng quê vốn quen với tiếng mái chèo, tiếng lá dừa trong gió, hàng vạn người dân đã bước vào cuộc đấu tranh với một khí thế mới.

Trong phong trào ấy xuất hiện một lực lượng đặc biệt: những người phụ nữ tham gia đấu tranh chính trị đông đảo, kiên trì và đầy sáng tạo. Họ không nhất thiết mang súng. Nhiều người chỉ mặc áo bà ba, quấn khăn rằn, đi thành từng đoàn để đấu tranh trực diện.

Lịch sử gọi họ bằng một cái tên rất đẹp: “Đội quân tóc dài”.

Nguyễn Thị Định trở thành một trong những người lãnh đạo tiêu biểu của phong trào Đồng Khởi và hình ảnh của bà gắn chặt với lực lượng phụ nữ đặc biệt ấy. Từ Bến Tre, phong trào lan rộng, tạo nên một bước chuyển quan trọng cho cách mạng miền Nam.

Nhìn lại những năm tháng ấy, điều đáng nhớ ở Nguyễn Thị Định không chỉ là khả năng chỉ huy.

Ở bà có sự kết hợp rất đặc biệt giữa cứng rắn và mềm mại.

Giữa chiến tranh, bà có thể đưa ra những quyết định của một người lãnh đạo.

Nhưng trong đời thường, bà vẫn mang nét gần gũi của người phụ nữ Nam Bộ. Những người từng gặp bà thường nhớ đến hình ảnh giản dị, cách nói chuyện chân tình và sự quan tâm dành cho đồng đội.

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao nhiệm vụ Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng và trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong một lần nói về Nguyễn Thị Định, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng biểu dương vị trí đặc biệt của bà trong lực lượng vũ trang cách mạng miền Nam. Lời ghi nhận ấy không chỉ dành cho một cá nhân mà còn như sự trân trọng đối với hàng triệu phụ nữ Việt Nam đã tham gia kháng chiến bằng rất nhiều cách khác nhau.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách của Đảng, Nhà nước và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Bà còn tham gia nhiều hoạt động đối ngoại, góp phần đưa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.

Nhưng dù đi qua nhiều cương vị, người dân quê hương vẫn gọi bà là cô Ba Định.

Có lẽ cách gọi ấy đẹp hơn bất cứ chức danh nào.

Bởi nó giữ người nữ tướng ở lại với chính nơi bà đã bắt đầu hành trình: một vùng quê Bến Tre với những hàng dừa, những con sông và những người dân đã cùng nhau làm nên phong trào Đồng Khởi.

Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26 tháng 8 năm 1992. Năm 1995, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại quê hương đã trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống. Những kỷ vật, hình ảnh và câu chuyện về bà vẫn được lưu giữ ở đó.

Giữa những tư liệu lịch sử về người nữ tướng có những bức ảnh rất đẹp.

Nguyễn Thị Định trong bộ quân phục.

Nguyễn Thị Định giữa những người phụ nữ Nam Bộ.

Nguyễn Thị Định gặp những người bạn quốc tế.

Và Nguyễn Thị Định trở lại quê hương Bến Tre sau chiến tranh.

Mỗi bức ảnh là một chặng đường khác nhau của một cuộc đời.

Từ người phụ nữ trẻ tham gia cách mạng đến người lãnh đạo phong trào Đồng Khởi.

Từ “cô Ba Định” của Bến Tre đến nữ tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đi hết hành trình ấy, điều còn lại không chỉ là những chức vụ hay danh hiệu.

Đó là hình ảnh một người phụ nữ đã dành gần như trọn cuộc đời mình cho đất nước nhưng vẫn giữ được sự gần gũi, bình dị của người con gái miền Tây.

Một người từng đi qua chiến tranh với bản lĩnh của một vị tướng.

Và ở lại trong ký ức quê hương bằng cái tên thân thương: cô Ba Định.