Nguyễn Thị Định - Người con ưu tú của quê hương Bến Tre
Nữ Thiếu tướng Nguyễn Thị Định (1920–1992) — người con ưu tú của quê hương Bến Tre anh hùng, Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam — là biểu tượng sáng ngời cho trí tuệ, lòng dũng cảm và tài chỉ huy kiệt xuất của người phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ XX. Sinh ra tại vùng đất Mỏ Cày giàu truyền thống cách mạng, bà sớm dấn thân vào con đường đấu tranh từ năm 16 tuổi, gánh chịu nhiều mất mát lớn lao khi chồng và con trai lần lượt hy sinh. Trước sự kìm kẹp tàn bạo của kẻ thù dưới chính sách "tố cộng, diệt cộng" và Luật 10/59, năm 1960, trên cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, bà đã cùng tập thể lãnh đạo phát động phong trào Đồng Khởi lịch sử. Nhờ tư duy quân sự - chính trị sắc bén, bà đã sáng tạo phương châm "ba mũi giáp công" (quân sự, chính trị, binh vận) và trực tiếp chỉ đạo, khai sinh ra "Đội quân tóc dài" huyền thoại. Bằng những cây mỏ tre, gông gậy và sức mạnh đoàn kết quật cường, hàng ngàn phụ nữ tay không đã xông vào đồn bốt, đấu tranh trực diện làm tan rã bộ máy kìm kẹp của địch, mở ra bước ngoặt chiến lược cho cách mạng miền Nam. Trong suốt hai cuộc kháng chiến và cả thời bình, bà kinh qua nhiều trọng trách lớn của Đảng, Nhà nước và Quân đội, trọn đời cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì sự tiến bộ của phụ nữ và hạnh phúc của nhân dân.
Dòng sông Cổ Chiên cuồn cuộn sóng trào nhưng vào chính năm đó, nơi đây khắc lên về một lịch sử đầy oai hùng, một lịch sử vang danh nước nhà trong ngọn lửa Đồng Khởi rực sáng bởi những người chiến sĩ dâng cả thanh xuân để bảo vệ đất nước. Trong số đó, Nữ tướng Nguyễn Thị Định (Đội quân tóc dài Bến Tre) là hình ảnh tiêu biểu cho lòng dũng cảm, tinh thần mưu trí và tài chỉ huy kiệt xuất của người phụ nữ xứ Dừa. Giữa những ngày đen tối dưới chính sách tố cộng năm 1960, trên quê hương Bến Tre đầy đồn bốt địch, bà đã cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo nhân dân nổi dậy, khai sinh ra phong trào Đồng Khởi lịch sử.
Năm 1960, cuộc chiến đấu chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm diễn ra vô cùng ác liệt. Luật 10/59 lê máy chém khắp miền Nam, khiến việc gầy dựng lại phong trào cách mạng trở thành nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Quê hương Bến Tre bị kìm kẹp gắt gao, hàng ngàn cán bộ bị bắt bớ và giết hại. Trong hoàn cảnh ấy, người phụ nữ kiên trung Nguyễn Thị Định, khi mới 40 tuổi, đã cùng Tỉnh ủy Bến Tre phát động cuộc khởi nghĩa đồng loạt, dùng sức mạnh của quần chúng để đập tan bộ máy kìm kẹp.
Phương tiện của các chị chỉ là những cây gông, gậy gộc, mỏ tre và sức mạnh đoàn kết của "Đội quân tóc dài", trong khi đối phương sở hữu bảo an, dân vệ cùng súng đạn hiện đại. Để giành thắng lợi, bà Định đã sáng tạo ra phương châm đấu tranh "píc-kết" kết hợp ba mũi giáp công: quân sự, chính trị và binh vận. Bằng sự gan dạ và tài trí chỉ huy, bà đã lãnh đạo hàng ngàn phụ nữ tay không xông vào đồn bốt địch đấu tranh trực diện. Mỗi cuộc biểu tình là một lần đối mặt với hiểm nguy, nhưng bà và đồng đội vẫn kiên trì hoàn thành nhiệm vụ với quyết tâm giải phóng bản làng.
Một trong những ký ức sâu sắc nhất trong phong trào Đồng Khởi là trận Mỏ Cày, khi hàng ngàn phụ nữ rầm rộ kéo lên huyện lị đấu tranh đòi dừng bắn phá. Trước tình thế làn sóng quần chúng dâng cao, kẻ thù hoảng loạn không dám nổ súng. Nhờ sự dũng cảm và sự chỉ huy mưu trí của bà Nguyễn Thị Định, đồn bốt địch bị gỡ bỏ hàng loạt, chính quyền cách mạng tự quản được thành lập. Hành động này thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nước nồng nàn và bản lĩnh kiệt xuất của người nữ chỉ huy.
Suốt hai cuộc kháng chiến, bà Nguyễn Thị Định đã giữ nhiều trọng trách lớn, trở thành Nữ Thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Những tháng ngày lặn lội trong lòng dân, gánh chịu bao tổn thất gia đình đã không thể làm phai mờ tinh thần cống hiến của bà. Sau khi đất nước hòa bình, bà vẫn dành trọn trăn trở cho sự nghiệp bình đẳng giới và chăm lo cho đời sống nhân dân.
Cuộc đời Nữ tướng Nguyễn Thị Định là minh chứng cho lòng dũng cảm và trí tuệ phi thường của những con người bình dị trong chiến tranh. Hình ảnh người phụ nữ Bến Tre lãnh đạo "Đội quân tóc dài" làm rung chuyển sào huyệt địch không chỉ gợi nhắc về sự khốc liệt của phong trào Đồng Khởi mà còn làm sáng lên khí phách anh hùng và lòng yêu nước sâu sắc. Câu chuyện của bà góp phần nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của những người đã cống hiến tuổi trẻ để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.
