Nguyễn Thị Định - Người nữ tướng của đất Đồng Khởi
Ngày 15 tháng 3 năm 1920, tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, một cô bé tên Nguyễn Thị Định được sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Không ai khi ấy có thể biết rằng cô bé Út Định sau này sẽ trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, một trong những người có vai trò quan trọng trong phong trào Đồng Khởi ở Bến Tre.
Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước còn chịu sự thống trị của thực dân Pháp, Nguyễn Thị Định sớm tham gia các hoạt động cách mạng. Năm 1936, khi mới 16 tuổi, bà đã tham gia phong trào Đông Dương Đại hội. Hai năm sau, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Cuộc đời riêng của bà cũng gắn với những mất mát rất lớn. Năm 1939, khi con trai mới được ba ngày tuổi, chồng bà bị bắt và sau đó bị đày ra Côn Đảo. Bà phải vừa chăm con, vừa tiếp tục hoạt động cách mạng trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.
Những năm sau đó, Nguyễn Thị Định lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong phong trào cách mạng ở Bến Tre. Có thời điểm bà phải rời địa bàn để tránh sự truy lùng của đối phương, nhưng sau Hiệp định Genève năm 1954, bà vẫn ở lại miền Nam hoạt động bí mật.
Bước ngoặt mang tên “Đồng Khởi”
Cuối năm 1959, Nguyễn Thị Định được cử đi tiếp thu Nghị quyết 15 và trở về Bến Tre đầu năm 1960. Bà trực tiếp truyền đạt chủ trương cho Tỉnh ủy và tham gia chỉ đạo phong trào nổi dậy.
Ngày 17 tháng 1 năm 1960, cuộc Đồng Khởi ở Bến Tre bắt đầu từ ba xã Định Thủy, Phước Hiệp và Bình Khánh, huyện Mỏ Cày. Nguyễn Thị Định là một trong những người trực tiếp chỉ đạo đợt Đồng Khởi đầu tiên này.
Điều đặc biệt là bà không chỉ dựa vào lực lượng vũ trang. Dưới sự lãnh đạo của bà, phụ nữ Bến Tre được tổ chức thành một lực lượng đấu tranh đặc biệt, về sau được biết đến với tên gọi “Đội quân tóc dài”. Họ có thể tham gia đấu tranh chính trị, vận động binh lính và hỗ trợ lực lượng vũ trang. Đây trở thành một nét sáng tạo nổi bật của phong trào Đồng Khởi.
Từ Bến Tre, phong trào Đồng Khởi lan rộng ra nhiều địa phương ở miền Nam. Chính vì những đóng góp đặc biệt trong phong trào này, Nguyễn Thị Định thường được nhắc đến với danh hiệu “linh hồn của Đồng Khởi Bến Tre”.
Người nữ tướng giữa chiến trường
Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao giữ chức Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam, đồng thời tham gia Quân ủy miền và phụ trách phong trào chiến tranh du kích.
Ngày 17 tháng 4 năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong hơn mười năm từ 1965 đến 1975, bà cùng các lực lượng cách mạng tham gia lãnh đạo, xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang ở miền Nam.
Nhưng Nguyễn Thị Định không chỉ được nhớ đến với vai trò một vị tướng. Bà còn đặc biệt quan tâm đến phụ nữ. Sau năm 1975, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, trong đó có Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
Ngày 26 tháng 8 năm 1992, Nguyễn Thị Định qua đời, khép lại cuộc đời 72 năm với phần lớn thời gian dành cho hoạt động cách mạng và công việc phục vụ đất nước.
Nhìn lại cuộc đời bà, điều đáng nhớ không chỉ là những chức vụ hay quân hàm. Từ một cô gái nông dân xứ dừa, Nguyễn Thị Định đã trải qua mất mát gia đình, nhiều lần đối mặt với hiểm nguy và từng bước trở thành người lãnh đạo quan trọng của phong trào cách mạng miền Nam.
Những đóng góp của bà, đặc biệt trong phong trào Đồng Khởi và việc tổ chức “Đội quân tóc dài”, đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử Việt Nam. Bà cũng trở thành một hình ảnh tiêu biểu cho vai trò của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh và trong công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh.
