Nguyễn Thị Định – người nữ tướng của phong trào Đồng Khởi

Nguyễn Thị Định sinh năm 1920 tại Bến Tre, trong một gia đình nông dân. Bà tham gia cách mạng từ rất sớm, khoảng năm 16 tuổi đã tham gia các hoạt động của phong trào yêu nước chống thực dân Pháp ở Nam Bộ. Trong kháng chiến chống Pháp, bà tham gia công tác giao liên, vận chuyển tài liệu, vũ khí và nhiều lần bị bắt giam.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời chia cắt, Nguyễn Thị Định tiếp tục hoạt động bí mật tại miền Nam. Cuối những năm 1950, chính quyền Ngô Đình Diệm tiến hành nhiều chiến dịch đàn áp lực lượng cách mạng, khiến phong trào cách mạng miền Nam gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, phong trào Đồng Khởi bùng nổ tại Bến Tre năm 1960, và Nguyễn Thị Định là một trong những người lãnh đạo chủ chốt.

Phong trào Đồng Khởi bắt đầu từ các xã của huyện Mỏ Cày (Bến Tre), sau đó lan rộng ra toàn tỉnh và nhiều khu vực Nam Bộ. Một trong những điểm đặc biệt của phong trào là sự tham gia đông đảo của phụ nữ. Nguyễn Thị Định tổ chức lực lượng “đội quân tóc dài” – lực lượng phụ nữ đấu tranh chính trị, biểu tình, bao vây đồn bốt, kết hợp với lực lượng vũ trang. Đây là hình thức đấu tranh đặc biệt trong chiến tranh cách mạng ở miền Nam.

“Đội quân tóc dài” không chỉ biểu tình mà còn làm nhiệm vụ trinh sát, vận chuyển vũ khí, tiếp tế, che giấu cán bộ. Nhiều cuộc đấu tranh đã buộc chính quyền địa phương phải nhượng bộ hoặc rút khỏi một số khu vực nông thôn. Phong trào Đồng Khởi được xem là bước ngoặt của cách mạng miền Nam, chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Sau năm 1960, Nguyễn Thị Định giữ nhiều chức vụ quan trọng trong Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và lực lượng vũ trang giải phóng. Bà trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong chiến tranh, bà phụ trách nhiều hoạt động về tổ chức lực lượng, hậu cần, vận động quần chúng.

Sau năm 1975, bà giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Trong nghiên cứu lịch sử, Nguyễn Thị Định được xem là một trong những nhân vật tiêu biểu của vai trò phụ nữ trong chiến tranh Việt Nam, đặc biệt trong chiến tranh du kích và chiến tranh chính trị tại miền Nam.