Nguyễn Thị Định - Người nữ tướng đi lên từ mảnh đất Đồng khởi
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã ghi dấu tên tuổi của nhiều người con ưu tú, những con người đã dành trọn cuộc đời cho độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân. Trong số đó, đồng chí Nguyễn Thị Định là một biểu tượng đặc biệt - người nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, người đã góp phần làm nên phong trào Đồng khởi vang dội và để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.
Đồng chí Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên giữa cảnh nước mất, nhà tan, người thiếu nữ xứ Dừa sớm nhận ra rằng tự do và độc lập không thể có nếu dân tộc còn sống dưới ách đô hộ. Năm 1936, đồng chí tham gia phong trào Đông Dương Đại hội; đến tháng 10 năm 1938, chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, bắt đầu cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian lao nhưng cũng hết sức vẻ vang.
Con đường cách mạng của đồng chí sớm phải đối mặt với những mất mát lớn lao. Chỉ ít ngày sau khi sinh con đầu lòng, chồng đồng chí - đồng chí Nguyễn Văn Bích - bị thực dân Pháp bắt giam và sau đó hy sinh tại Côn Đảo. Bản thân đồng chí cũng bị bắt, bị đày đến nhà tù Bà Rá khi người con còn chưa đầy một tuổi. Giữa những đau thương chồng chất, đồng chí vẫn kiên cường vượt qua tất cả, tiếp tục giữ vững niềm tin vào con đường cách mạng mà mình đã lựa chọn. Chính nghị lực ấy đã trở thành nền tảng cho một cuộc đời cống hiến không ngừng nghỉ về sau.
Sau khi ra tù, đồng chí nhanh chóng bắt liên lạc với tổ chức Đảng và tiếp tục hoạt động. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, người góa phụ mới 25 tuổi đã lãnh đạo hàng nghìn quần chúng giành chính quyền tại tỉnh Bến Tre. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, đồng chí được giao nhiều trọng trách quan trọng. Đặc biệt, năm 1946, đồng chí tham gia chuyến vượt biển lịch sử từ Nam Bộ ra miền Bắc để báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng về tình hình chiến trường, đồng thời vận chuyển thành công 12 tấn vũ khí trở về Nam Bộ. Chuyến đi ấy đã mở đầu cho tuyến vận tải chiến lược trên biển, tiền thân của “Đường Hồ Chí Minh trên biển” sau này.
Những năm sau Hiệp định Genève năm 1954 là giai đoạn vô cùng cam go đối với cách mạng miền Nam. Hoạt động trong điều kiện bí mật, nhiều lần đối mặt với hiểm nguy, đồng chí Nguyễn Thị Định vẫn bền bỉ bám đất, bám dân, xây dựng cơ sở cách mạng. Đầu năm 1960, sau khi tiếp thu Nghị quyết 15 của Trung ương, đồng chí trực tiếp lãnh đạo cuộc nổi dậy tại Bến Tre và là người đầu tiên sử dụng tên gọi “Đồng khởi”. Từ phong trào ấy, “Đội quân tóc dài” ra đời, cùng phương châm tiến công bằng “ba mũi giáp công” - kết hợp đấu tranh chính trị, quân sự và binh vận - đã trở thành một sáng tạo đặc sắc của chiến tranh nhân dân Việt Nam, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường miền Nam.
Từ thắng lợi của phong trào Đồng khởi, đồng chí Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo quan trọng. Năm 1965, đồng chí được giao nhiệm vụ Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và tham gia Quân ủy Miền. Đến ngày 17 tháng 4 năm 1974, đồng chí chính thức được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa Xuân năm 1975, đồng chí giữ cương vị Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, góp phần vào thắng lợi vĩ đại đưa đất nước đến ngày thống nhất.
Không chỉ là một nhà lãnh đạo tài năng, đồng chí Nguyễn Thị Định còn được đồng chí, đồng đội và nhân dân yêu quý bởi lối sống giản dị, nhân hậu và gần gũi. Dù ở chiến khu hay khi đảm nhiệm những trọng trách của Đảng và Nhà nước sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí vẫn luôn dành sự quan tâm chân thành đến cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Đối với người dân Bến Tre, cái tên “chị Ba”, “cô Ba”, “bà Ba” không chỉ là cách gọi thân thương mà còn là biểu tượng của lòng nhân ái, sự kiên cường và đức hy sinh.
Ngày 26 tháng 8 năm 1992, đồng chí Nguyễn Thị Định từ trần, khép lại hơn nửa thế kỷ cống hiến cho sự nghiệp cách mạng. Với những đóng góp to lớn đối với dân tộc, đồng chí được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lênin và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Nhắc đến Nguyễn Thị Định là nhắc đến một người phụ nữ đã dành trọn tuổi thanh xuân cho cách mạng, một vị nữ tướng tài năng, một người lãnh đạo bản lĩnh và giàu lòng nhân ái. Cuộc đời của đồng chí là minh chứng cho ý chí bất khuất của phụ nữ Việt Nam trong đấu tranh giải phóng dân tộc và là nguồn cảm hứng để các thế hệ hôm nay tiếp tục gìn giữ, phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần cống hiến vì Tổ quốc.
