NGUYỄN THỊ ĐỊNH: NỮ TƯỚNG ÁO BÀ BA VÀ LINH HỒN CỦA ĐỘI QUÂN TÓC DÀI

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam ở thế kỷ XX, hình ảnh những người phụ nữ kiên trung, bất khuất đã trở thành một phần không thể tách rời của sức mạnh Việt Nam. Trong số những nữ lãnh đạo kiệt xuất ấy, Nữ anh hùng Nguyễn Thị Định (thường được gọi thân mật là Út Định) hiện lên như một biểu tượng lừng lẫy. Bà không chỉ là người lãnh đạo trực tiếp Phong trào Đồng Khởi Bến Tre lịch sử, mà còn là người chỉ huy "Đội quân tóc dài" đánh gian nát nước và trở thành Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, từ năm 16 tuổi, bà đã bắt đầu tham gia các hoạt động cách mạng tại quê nhà. Năm 1938, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Cuộc đời riêng của bà chịu nhiều mất mát khi người chồng yêu quý của bà – đồng chí Nguyễn Văn Doạn – bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam và hy sinh tại Côn Đảo khi con trai duy nhất của hai người vừa tròn vài tháng tuổi. Biến đau thương thành hành động cách mạng, bà kiên cường tiếp tục con đường đấu tranh.

Năm 1940, Nguyễn Thị Định bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữ và giam cầm tại nhà tù Bà Ra (Bình Phước ngày nay). Dù phải chịu đựng những trận tra tấn dã dội và chế độ ngục tù khắc nghiệt, bà vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản. Năm 1943, do bị bệnh nặng, bà được đưa về quản thúc tại địa phương nhưng đã nhanh chóng bắt liên lạc lại với tổ chức cách mạng, tích cực tham gia chuẩn bị cho Cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 tại Bến Tre.

Bước ngoặt vĩ đại trong sự nghiệp của Nguyễn Thị Định gắn liền với Phong trào Đồng Khởi Bến Tre đầu năm 1960. Lúc bấy giờ, dưới tác động của Luật 10/59 do chính quyền Saigon ban hành, phong trào cách mạng miền Nam rơi vào giai đoạn vô cùng đen tối, lực lượng bị tổn thất nặng nề. Trước tình thế ấy, ngày 17 tháng 1 năm 1960, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Nguyễn Thị Định (lúc này là Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre), nhân dân 3 xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh thuộc huyện Mỏ Cày đã đồng loạt nổi dậy.

Với phương châm kết hợp "biểu tình chính trị" của quần chúng với "vũ trang tự vệ", sử dụng các vũ khí thô sơ như mỏ gảy, gậy gộc, súng ngựa trời..., phong trào Đồng Khởi đã bùng lên như một cơn lốc xoáy. Từ Mỏ Cày, phong trào lan rộng ra toàn tỉnh Bến Tre rồi bùng nổ khắp Nam Bộ, đập tan hệ thống chính quyền cơ sở của địch, mở ra bước ngoặt chiến lược chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Chính từ Phong trào Đồng Khởi, một lực lượng đấu tranh đặc biệt do bà Nguyễn Thị Định gầy dựng đã ra đời và đi vào lịch sử: "Đội quân tóc dài". Đây là lực lượng đông đảo gồm hàng vạn phụ nữ Bến Tre được tổ chức chặt chẽ, dũng cảm tiến công trực tiếp vào các đô thị, đồn bốt giặc bằng hình thức đấu tranh chính trị chính diện, đòi bãi bỏ càn quét, chống gom dân lập "Ấp chiến lược". Đội quân tay không nhưng sở hữu ý chí sắt đá ấy đã khiến quân đội Mỹ và chính quyền Saigon phải khiếp sợ, hoang mang.

Với những cống hiến xuất sắc trong lãnh đạo chiến đấu, năm 1965, bà Nguyễn Thị Định được Bộ Chính trị và Bác Hồ bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tự lệnh các Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1974, bà được phong hàm Thiếu tướng – trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dành cho bà những lời khen ngợi trân trọng: "Phó Tổng Tự lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ có vị tướng quân gái như thế. Thật là nở khúc ruột, rạng vẻ nở mặt!".

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất (30/4/1975), Thiếu tướng Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước như: Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Bà qua đời ngày 26 tháng 8 năm 1992, hưởng thọ 72 tuổi. Năm 1993, bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Cuộc đời của Nữ tướng Nguyễn Thị Định là một bản hùng ca rực rỡ về lòng dũng cảm, trí tuệ chiến lược và phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam "Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang". Tên tuổi của bà – người con gái dũng cảm của sông nước Bến Tre – mãi mãi là niềm tự hào bất tử của dân tộc Việt Nam.