Nguyễn Thị Định: Nữ Tướng Bến Tre Và "Đội Quân Tóc Dài" Lừng Lẫy Trong Lịch Sử Dân Tộc

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam thế kỷ XX, hình ảnh Nữ Thiếu tướng Nguyễn Thị Định (thường được gọi kính trọng là Út Định) hiện lên như một biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước, tinh thần quật cường và tài năng quân sự - chính trị xuất sắc. Từ người con gái Bến Tre tay trắng làm nên ngọn lửa Đồng khởi lịch sử, chị đã lãnh đạo "Đội quân tóc dài" biến vùng đất dừa thành pháo đài cách mạng, ghi tên mình vào lịch sử như vị Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

1. Người con gái Lương Hòa và ngọn lửa cách mạng sớm bùng cháy

Nguyễn Thị Định (1920 – 1992) sinh ra tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre – vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, chứng kiến cảnh đồng bào phải chịu sự áp bức, bóc lột dã man của thực dân Pháp và chính quyền tay sai, chị đã sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng.

Năm 1936, khi mới 16 tuổi, Nguyễn Thị Định đã tích cực tham gia các hoạt động trong Phong trào Đông Dương Dân chủ. Đến năm 1938, chị vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Năm 1940, cuộc đời chị gặp phải biến cố đau thương lớn khi người chồng yêu quý – chiến sĩ cách mạng Nguyễn Văn Bích – bị địch bắt và đày ra Côn Đảo rồi hy sinh tại đó. Bản thân chị cũng bị chính quyền thực dân bắt giam và đày đi biệt xứ ở Bà Rá (Bình Phước) khi con trai đầu lòng mới vài tháng tuổi.

Thế nhưng, ngục tù thực dân và nỗi đau mất mát gia đình không làm đui nhụt ý chí. Ngược lại, nó càng rèn giũa bản lĩnh sắt đá, biến chị thành một người chiến sĩ cách mạng kiên trung bất khuất.

2. Chuyến vượt biển huyền thoại và ngọn lửa "Đồng khởi" Bến Tre

Sau khi ra tù năm 1943, Nguyễn Thị Định lập tức bắt liên lạc với tổ chức, tiếp tục hoạt động cách mạng. Tháng 3 năm 1946, chị được Tỉnh ủy Bến Tre tin cậy cử làm Trưởng đoàn cán bộ vượt biển ra Bắc để báo cáo tình hình chiến sự miền Nam với Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời xin tiếp tế vũ khí cho chiến trường Nam Bộ.

Chuyến mở đường trên biển thành công rực rỡ đã đưa hàng chục tấn vũ khí về Nam Bộ, đặt nền móng quan trọng cho việc hình thành Tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại sau này.

Đặc biệt, đầu năm 1960, thực hiện Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, Nguyễn Thị Định lúc bấy giờ là Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre đã trực tiếp chỉ đạo và lãnh đạo phong trào Đồng khởi tại huyện Mỏ Cày, sau đó lan rộng ra toàn tỉnh Bến Tre và khắp miền Nam.

Sự kết hợp tài tình giữa đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị của quần chúng đã đập tan bộ máy chính quyền ngụy quyền ở nông thôn, mở ra bước ngoặt chiến lược đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

3. "Đội quân tóc dài" và vị Nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam

Một trong những di sản quân sự - chính trị độc đáo nhất gắn liền với tên tuổi Nguyễn Thị Định chính là việc thành lập và lãnh đạo "Đội quân tóc dài".

Dưới sự chỉ đạo của chị, hàng vạn phụ nữ Bến Tre và miền Nam đã dũng cảm xông lên tuyến đầu, dùng phương châm "ba mũi giáp công" (Chính trị, Binh vận, Vũ trang) để trực diện đấu tranh với quân địch. Hình ảnh những người mẹ, người chị tay không nhưng tràn đầy khí thế tiến công đã làm cho kẻ thù phải bàng hoàng và khiếp sợ.

Chính diện mạo đấu tranh độc đáo này đã khiến bạn bè quốc tế thán phục. Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Nguyễn Hữu Thọ từng nhận xét: "Đội quân tóc dài là hiện tượng độc nhất vô nhị trong lịch sử chiến tranh giải phóng dân tộc trên thế giới."

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tư lệnh các Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1974, chị được Nhà nước phong quân hàm Thiếu tướng – trở thành người phụ nữ đầu tiên mang cấp tướng trong Quân đội Nhân dân Việt Nam.

4. Tấm lòng vì dân và di sản trường tồn

Sau ngày đất nước thống nhất, Nữ tướng Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách cao cả của Đảng và Nhà nước: Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước (nay là Phó Chủ tịch nước).

Dù ở bất kỳ vị trí công tác nào, chị vẫn giữ nguyên sự gần gũi, dịu dàng, quan tâm chu đáo đến đời sống của cán bộ, nhân dân và thương bệnh binh, đúng như tên gọi thân thương mà đồng bào miền Nam dành cho chị: "Cô Ba Định".

Ngày 26 tháng 8 năm 1992, Nữ Thiếu tướng Nguyễn Thị Định trút hơi thở cuối cùng, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nhân dân cả nước. Năm 1995, chị được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Bác Hồ từng dành cho chị những lời khen ngợi sâu sắc:

"Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ có vị tướng quân gái như thế. Thật là nở khúc ruột, rạng đồng bào!"

Cuộc đời của Nữ anh hùng Nguyễn Thị Định là sự kết tinh hoàn hảo giữa sự dịu dàng của người mẹ, người chị Việt Nam với bản lĩnh kiên cường, tài thao lược của một vị tướng cầm quân. Tên tuổi của chị sẽ mãi là ngọn lửa thắp sáng truyền thống "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của phụ nữ Việt Nam.