NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NỮ TƯỚNG CỦA “ĐỘI QUÂN TÓC DÀI”

Trong những câu chuyện về phụ nữ Việt Nam thời hoa lửa, có một người phụ nữ mà tên tuổi gắn liền với một phong trào đặc biệt của miền Nam: Nguyễn Thị Định, người thường được nhân dân Bến Tre gọi bằng cái tên thân mật “Cô Ba Định”.

Bà sinh ngày 15/3/1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Từ năm 16 tuổi, Nguyễn Thị Định đã tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1938, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Những năm đầu hoạt động, bà làm công tác tuyên truyền, vận động quần chúng và giao liên. Cách mạng đối với người phụ nữ trẻ ấy không phải là một khái niệm xa xôi. Đó là những công việc cụ thể, những chuyến đi, những lần đối mặt với hiểm nguy và cả những năm tháng bị địch bắt, giam giữ.

Năm 1946, Nguyễn Thị Định là thành viên nữ duy nhất trong đoàn cán bộ Khu 8 vượt biển ra Bắc để báo cáo tình hình chiến trường Nam Bộ và xin Trung ương chi viện vũ khí. Theo tư liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương, bà đã tham gia chuyến vận chuyển vũ khí từ miền Bắc trở lại Nam Bộ, một hoạt động có ý nghĩa đối với việc chi viện cho chiến trường miền Nam.

Nhưng tên tuổi Nguyễn Thị Định thực sự gắn sâu với lịch sử Bến Tre từ phong trào Đồng Khởi năm 1960.

Bến Tre là một trong những nơi phong trào Đồng Khởi diễn ra mạnh mẽ. Trong phong trào ấy, Nguyễn Thị Định cùng các lực lượng cách mạng vận động đông đảo quần chúng tham gia đấu tranh. Một hình thức đấu tranh đặc biệt được hình thành và phát triển: “Đội quân tóc dài”.

Đó không phải là một đội quân chỉ chiến đấu bằng vũ khí.

Phụ nữ tham gia nhiều hình thức đấu tranh khác nhau: đấu tranh chính trị, binh vận và phối hợp với lực lượng vũ trang. Chính sự tham gia đông đảo của phụ nữ đã tạo nên một lực lượng quần chúng đặc biệt trong phong trào Đồng Khởi ở Bến Tre và sau đó lan rộng ở miền Nam.

Nguyễn Thị Định là một trong những người lãnh đạo quan trọng của phong trào ấy.

Tên tuổi của bà vì thế gắn với hình ảnh những người phụ nữ Nam Bộ trong những năm chiến tranh: những người mẹ, người chị, người vợ tưởng như chỉ thuộc về hậu phương nhưng đã bước ra khỏi phạm vi quen thuộc để trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh.

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao giữ cương vị Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, bà tiếp tục tham gia lãnh đạo và chỉ đạo hoạt động cách mạng ở miền Nam.

Đến tháng 4/1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đó là một dấu mốc đặc biệt.

Nhưng nếu chỉ nhớ Nguyễn Thị Định bởi hai chữ “nữ tướng”, có lẽ vẫn chưa đủ.

Bởi trước khi trở thành một vị tướng, bà đã là một người phụ nữ bước vào cách mạng từ tuổi 16.

Trước khi đứng ở những vị trí lãnh đạo cao, bà từng làm những công việc thầm lặng của một cán bộ cách mạng.

Và trước khi “Đội quân tóc dài” trở thành một biểu tượng, đã có những người phụ nữ Bến Tre đứng lên trong những cuộc đấu tranh đầy nguy hiểm.

Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26/8/1992. Năm 1995, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại quê hương Lương Hòa, Bến Tre ngày nay trở thành nơi để các thế hệ tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của bà.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những ngày Đồng Khởi.

Những người phụ nữ năm ấy giờ đã trở thành những bà, những mẹ.

Những con đường từng in dấu chân người chiến sĩ nay đã đổi khác.

Nhưng cái tên Nguyễn Thị Định vẫn được nhắc lại khi người ta kể về một thế hệ phụ nữ đã bước vào thời chiến bằng lòng can đảm, sự bền bỉ và khả năng tổ chức.

Một người phụ nữ từ vùng đất xứ Dừa đã trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Và phía sau danh hiệu ấy là cả một thế hệ phụ nữ đã góp phần viết nên câu chuyện của một thời hoa lửa.