NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NỮ TƯỚNG ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM, NGƯỜI GẮN VỚI PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI
Tác giả : Phạm Thị Phương Anh
Thời kỳ lịch sử: Kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đặc biệt là phong trào Đồng khởi 1959–1960
Sinh: 15/3/1920, tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
Mất: 26/8/1992, tại Thành phố Hồ Chí Minh
Cương vị tiêu biểu: Phó Tổng tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam; Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước
Quân hàm: Thiếu tướng; là nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
7
Ảnh tư liệu về Nữ tướng Nguyễn Thị Định.
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, Nguyễn Thị Định là một trong những người phụ nữ có vai trò đặc biệt. Bà không chỉ tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm mà còn trở thành một cán bộ lãnh đạo quan trọng của phong trào cách mạng miền Nam. Tên tuổi bà gắn liền với Bến Tre – quê hương của phong trào Đồng khởi và với hình ảnh những người phụ nữ miền Nam kiên cường trong chiến tranh.
Nguyễn Thị Định sinh ngày 15/3/1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân. Từ khi còn trẻ, bà đã tham gia hoạt động cách mạng.
Năm 1936, khi mới 16 tuổi, Nguyễn Thị Định bắt đầu tham gia phong trào cách mạng. Sau đó, bà tiếp tục hoạt động trong những năm phong trào bị đàn áp mạnh mẽ.
6
Ảnh minh họa: Bến Tre và phong trào Đồng khởi năm 1960.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Thị Định hoạt động ở Bến Tre và từng tham gia tổ chức các hoạt động đưa vũ khí từ miền Bắc vào Nam bằng đường biển. Bà là một trong những người tham gia chuyến vận chuyển vũ khí đầu tiên bằng đường biển từ miền Bắc vào Nam vào năm 1946.
Đây là công việc đặc biệt nguy hiểm. Những chuyến tàu phải vượt qua sự kiểm soát của đối phương để đưa vũ khí và vật chất phục vụ lực lượng cách mạng ở miền Nam.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Nguyễn Thị Định tiếp tục ở lại miền Nam và tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng tại Bến Tre.
Đây là giai đoạn tình hình miền Nam vô cùng căng thẳng. Nhiều cơ sở cách mạng bị đàn áp, lực lượng cách mạng gặp nhiều khó khăn.
4
Ảnh minh họa: phong trào phụ nữ Bến Tre và hình ảnh “Đội quân tóc dài”.
Năm 1960, phong trào Đồng khởi bùng lên mạnh mẽ ở Bến Tre rồi lan rộng ra nhiều địa phương miền Nam. Nguyễn Thị Định là một trong những cán bộ lãnh đạo quan trọng của phong trào tại Bến Tre.
Một dấu ấn nổi bật gắn với bà là sự phát triển của phong trào phụ nữ, sau này được biết đến với tên gọi “Đội quân tóc dài”.
Những người phụ nữ tham gia phong trào không chỉ làm công tác hậu cần, liên lạc mà còn tổ chức đấu tranh chính trị, vận động quần chúng và trong nhiều trường hợp trực tiếp tham gia chiến đấu.
Nguyễn Thị Định đã góp phần quan trọng trong việc tổ chức, tập hợp và phát huy vai trò của phụ nữ Bến Tre trong phong trào cách mạng.
Điều đặc biệt ở “Đội quân tóc dài” là họ không phải một đội quân theo nghĩa thông thường. Đó là hình thức tập hợp đông đảo phụ nữ tham gia đấu tranh bằng nhiều phương thức khác nhau, tạo nên một lực lượng xã hội có sức ảnh hưởng lớn.
5
Ảnh tư liệu/minh họa về phụ nữ Bến Tre trong phong trào Đồng khởi.
Sau Đồng khởi, vai trò của Nguyễn Thị Định ngày càng được khẳng định. Bà tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng ở miền Nam và giữ nhiều cương vị quan trọng.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, bà trở thành Phó Tổng tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, là một trong những nữ cán bộ quân sự cấp cao của cách mạng miền Nam.
Việc một phụ nữ giữ vị trí lãnh đạo quân sự quan trọng trong hoàn cảnh chiến tranh là điều đặc biệt. Nhưng đối với Nguyễn Thị Định, đó là kết quả của nhiều năm hoạt động, tổ chức và lãnh đạo phong trào cách mạng.
Bà được đồng đội và nhân dân miền Nam gọi bằng cái tên thân mật “Ba Định”.
4
Ảnh tư liệu về Nguyễn Thị Định trong những năm hoạt động cách mạng.
Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách. Bà tham gia công tác quản lý nhà nước và công tác phụ nữ, góp phần xây dựng đất nước trong thời kỳ hòa bình.
Bà từng giữ cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và có nhiều đóng góp cho phong trào phụ nữ Việt Nam.
Đối với nhiều thế hệ phụ nữ, Nguyễn Thị Định trở thành hình tượng về một người phụ nữ vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có khả năng lãnh đạo và tổ chức phong trào.
Bà không chỉ được nhớ đến bởi quân hàm hay chức vụ, mà còn bởi sự gần gũi với quần chúng và khả năng tập hợp phụ nữ trong những thời điểm khó khăn nhất.
5
Ảnh minh họa: Khu lưu niệm và các công trình tưởng niệm Nguyễn Thị Định tại Bến Tre.
Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26/8/1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Sau khi bà qua đời, quê hương Bến Tre xây dựng nhiều công trình tưởng niệm, lưu giữ hình ảnh và tư liệu về cuộc đời hoạt động cách mạng của bà. Tên Nguyễn Thị Định cũng được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên cả nước.
Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thị Định, điều nổi bật nhất là vai trò của người phụ nữ trong lịch sử Việt Nam hiện đại.
Trong chiến tranh, phụ nữ không chỉ là những người ở hậu phương. Họ có thể là giao liên, cán bộ, chiến sĩ, người tổ chức phong trào và người lãnh đạo. Nguyễn Thị Định là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho điều đó.
Từ một cô gái Bến Tre tham gia cách mạng khi còn rất trẻ, bà đã trở thành một nữ tướng có vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Hành trình ấy kéo dài qua nhiều thập niên, từ những năm chống Pháp đến ngày đất nước thống nhất và thời kỳ xây dựng đất nước.
Nguyễn Thị Định – người con gái Bến Tre – không chỉ là một nữ tướng, mà còn là biểu tượng của phụ nữ miền Nam trong chiến tranh. Hình ảnh bà gắn với những con người bình dị đã biến sự kiên cường thành sức mạnh, biến những cuộc đấu tranh tưởng như nhỏ bé thành phong trào rộng lớn.
Đặc biệt, câu chuyện về “Đội quân tóc dài” cho thấy chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường. Sức mạnh của nhân dân, trong đó có phụ nữ, cũng đóng vai trò rất quan trọng.
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, câu chuyện của Nguyễn Thị Định vẫn có giá trị bởi nó nhắc chúng ta về ý chí, trách nhiệm và khả năng cống hiến của phụ nữ Việt Nam trong những thời điểm khó khăn của lịch sử.
