NGUYỄN THỊ ĐỊNH – NỮ TƯỚNG ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM, NGƯỜI LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI BẾN TRE

Thời kỳ lịch sử: Kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; đặc biệt là phong trào Đồng khởi năm 1960 và cuộc đấu tranh ở miền Nam giai đoạn 1954–1975.
Sinh: 15/3/1920, tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre.
Mất: 26/8/1992, tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Cương vị tiêu biểu: Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.
Quân hàm: Thiếu tướng (1974).
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

6

Ảnh tư liệu về nữ tướng Nguyễn Thị Định.

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, Nguyễn Thị Định là một trong những nhân vật nữ tiêu biểu nhất. Từ một cô gái nông dân ở Bến Tre, bà tham gia cách mạng từ khi mới 16 tuổi, trải qua tù đày, chiến tranh và nhiều năm hoạt động bí mật, trước khi trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15/3/1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Năm 1936, khi mới 16 tuổi, bà bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Hai năm sau, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Những năm đầu hoạt động, Nguyễn Thị Định làm công tác liên lạc, tuyên truyền và vận động quần chúng. Công việc tưởng như thầm lặng nhưng luôn tiềm ẩn nguy hiểm bởi chính quyền thực dân thường xuyên truy lùng những người tham gia phong trào cách mạng.

Năm 1940, bà bị bắt và bị giam tại nhà tù Bà Rá. Sau nhiều năm tù đày, năm 1943 bà được trả tự do và trở về Bến Tre tiếp tục hoạt động cách mạng.

5

Ảnh minh họa: phong trào Đồng khởi ở Bến Tre năm 1960.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, cuộc đấu tranh ở miền Nam bước sang giai đoạn mới. Tại Bến Tre, Nguyễn Thị Định trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo quan trọng của phong trào cách mạng.

Bước ngoặt lớn đến vào đầu năm 1960, khi phong trào Đồng khởi Bến Tre bùng nổ.

Ngày 17/1/1960, phong trào bắt đầu từ ba xã Định Thủy, Bình Khánh và Phước Hiệp thuộc huyện Mỏ Cày. Nguyễn Thị Định là một trong những người lãnh đạo quan trọng, trực tiếp chỉ đạo phong trào tại địa phương. Từ Bến Tre, phong trào Đồng khởi lan rộng ra nhiều địa phương ở miền Nam.

Điểm đặc biệt trong phong trào là vai trò rất lớn của phụ nữ. Nguyễn Thị Định đã góp phần xây dựng lực lượng phụ nữ tham gia đấu tranh chính trị, binh vận và hỗ trợ đấu tranh vũ trang. Từ phong trào này, hình ảnh “Đội quân tóc dài” trở thành một biểu tượng nổi bật của phụ nữ miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ.

7

Ảnh minh họa: phụ nữ Bến Tre trong phong trào Đồng khởi.

Sau Đồng khởi, vai trò của Nguyễn Thị Định ngày càng được mở rộng. Bà giữ nhiều cương vị quan trọng trong phong trào cách mạng miền Nam.

Năm 1965, bà được giao nhiệm vụ Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam. Đây là một vị trí đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đến năm 1974, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Điều đáng chú ý là Nguyễn Thị Định không chỉ hoạt động trong lĩnh vực quân sự. Bà còn có vai trò lớn trong công tác vận động phụ nữ và xây dựng phong trào quần chúng.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách. Bà từng giữ chức Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, là đại biểu Quốc hội và sau đó giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.

5

Ảnh minh họa: khu tưởng niệm Nguyễn Thị Định tại Bến Tre.

Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26/8/1992, hưởng thọ 72 tuổi. Sau này, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của bà được đặt cho nhiều đường phố, trường học và công trình trên cả nước.

Câu chuyện Nguyễn Thị Định đặc biệt ở chỗ cuộc đời bà gắn với nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử Việt Nam hiện đại. Từ một cô gái trẻ tham gia cách mạng trong thời kỳ chống Pháp, bà trở thành người lãnh đạo phong trào Đồng khởi, rồi trở thành nữ tướng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng có lẽ điều làm nên dấu ấn riêng của bà chính là vai trò của phụ nữ trong chiến tranh. Nguyễn Thị Định đã chứng minh rằng phụ nữ không chỉ là những người đứng phía sau cuộc chiến. Họ có thể trực tiếp tham gia lãnh đạo, tổ chức lực lượng và đóng góp vào những quyết định quan trọng của phong trào cách mạng.

Từ vùng đất Bến Tre, hình ảnh “Bà Ba Định” đã trở thành biểu tượng gắn với phong trào Đồng khởi và “Đội quân tóc dài”.

4

Ngày nay, khi nhắc đến Nguyễn Thị Định, người ta không chỉ nhớ đến một nữ tướng mà còn nhớ đến một người phụ nữ đã dành gần như cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng.

Nguyễn Thị Định – người con gái Bến Tre – đã đi từ một cô gái 16 tuổi làm liên lạc đến nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Cuộc đời bà là một câu chuyện tiêu biểu về lòng kiên trì, bản lĩnh và vai trò của phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Di sản lớn nhất mà bà để lại không chỉ nằm ở những chức vụ hay quân hàm, mà còn ở hình ảnh một người phụ nữ gắn bó với nhân dân, đặc biệt là với phụ nữ miền Nam.