Nguyễn Thị Định – Nữ tướng huyền thoại của phong trào Đồng khởi

Đồng chí Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Ngay từ tuổi thiếu niên, đồng chí đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, tham gia phong trào Đông Dương Đại hội năm 1936 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào tháng 10 năm 1938.

Trong những năm đầu hoạt động cách mạng, đồng chí kết hôn với đồng chí Nguyễn Văn Bích, một cán bộ lãnh đạo của tỉnh Bến Tre. Cuộc sống gia đình chưa bao lâu thì cả hai phải đối mặt với sự khủng bố khốc liệt của thực dân Pháp. Khi con trai mới ba ngày tuổi, chồng đồng chí bị bắt và sau đó hy sinh tại nhà tù Côn Đảo. Bản thân đồng chí cũng bị bắt giam, bị đày đến nhà tù Bà Rá. Vượt qua nỗi đau mất chồng và những năm tháng lao tù, Nguyễn Thị Định vẫn giữ vững niềm tin vào cách mạng và tiếp tục hoạt động sau khi được trả tự do năm 1943.

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí đã lãnh đạo hàng nghìn quần chúng nhân dân nổi dậy giành chính quyền tại tỉnh Bến Tre. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, đồng chí đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong tổ chức phụ nữ cứu quốc và Tỉnh ủy Bến Tre. Năm 1946, đồng chí được giao nhiệm vụ đặc biệt vượt biển ra miền Bắc báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng về tình hình chiến trường Nam Bộ, đồng thời tổ chức vận chuyển thành công 12 tấn vũ khí từ Bắc vào Nam. Chuyến đi lịch sử này đã đặt nền móng cho tuyến vận tải chiến lược Đường Hồ Chí Minh trên biển sau này.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Nguyễn Thị Định được giao ở lại miền Nam hoạt động bí mật trong điều kiện vô cùng hiểm nguy. Cuối năm 1959, sau khi tiếp thu Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng, đồng chí trở về Bến Tre trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh vũ trang. Ngày 17 tháng 01 năm 1960, dưới sự chỉ đạo của đồng chí, cuộc Đồng khởi Bến Tre bùng nổ và nhanh chóng lan rộng khắp miền Nam. Chính Nguyễn Thị Định là người đầu tiên sử dụng khái niệm "Đồng khởi" để gọi cuộc nổi dậy này.

Từ phong trào Đồng khởi đã ra đời lực lượng "Đội quân tóc dài" nổi tiếng – đội quân gồm những phụ nữ yêu nước sử dụng đấu tranh chính trị kết hợp binh vận và đấu tranh vũ trang, cùng với phương châm "ba mũi giáp công" gồm chính trị, quân sự và binh vận. Đây là một sáng tạo đặc sắc của chiến tranh nhân dân Việt Nam, góp phần làm phá sản nhiều chiến lược chiến tranh của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Sau thắng lợi của Đồng khởi, đồng chí lần lượt được giao nhiều trọng trách quan trọng. Năm 1965, đồng chí được cử giữ chức Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, tham gia Quân ủy Miền và trực tiếp phụ trách phong trào chiến tranh du kích trên toàn chiến trường miền Nam. Ngày 17 tháng 4 năm 1974, Nguyễn Thị Định chính thức được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, với cương vị Phó Tổng Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng vào thắng lợi lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo của Đảng và Nhà nước như: Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa IV, V, VI và Đại biểu Quốc hội nhiều khóa. Dù ở bất kỳ cương vị nào, đồng chí luôn giữ phẩm chất giản dị, nhân hậu, gần gũi với nhân dân và hết lòng chăm lo cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ, công tác an sinh xã hội và xây dựng đất nước.

Đồng chí Nguyễn Thị Định từ trần ngày 26 tháng 8 năm 1992. Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước đã trao tặng đồng chí Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, nhiều phần thưởng cao quý khác; năm 1968 được trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lênin và ngày 30 tháng 8 năm 1995 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dành cho đồng chí lời đánh giá đầy trân trọng: "Phó Tổng tư lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta."

Tên tuổi của Nữ tướng Nguyễn Thị Định gắn liền với phong trào Đồng khởi, Đội quân tóc dài và nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí là biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh, mãi mãi là tấm gương để các thế hệ hôm nay và mai sau học tập, noi theo.