NGUYỄN THỊ ĐỊNH: TÁM CHỮ VÀNG – DÁNG ĐỨNG MỘT HUYỀN THOẠI

NGƯỜI NỮ TƯỚNG VÀ KÝ ỨC CỦA MỘT VÙNG ĐẤT

Nhắc đến Nguyễn Thị Định là nhắc đến người phụ nữ xứ Dừa Bến Tre, người đã dành trọn cuộc đời cho đất nước, cho nhân dân và cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Từ một cô gái sinh ra trong gia đình nông dân nghèo ở Lương Hòa, bà đã trở thành một cán bộ cách mạng kiên trung, một trong những người lãnh đạo chủ chốt của phong trào Đồng khởi, người gắn liền với hình ảnh “Đội quân tóc dài”, và sau này trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời ấy trải qua những năm tháng mà mỗi bước đi đều có thể phải trả giá bằng tự do, bằng hạnh phúc riêng tư, thậm chí bằng chính mạng sống. Nhưng càng qua thử thách của gian khổ và bom đạn, phẩm chất của người phụ nữ ấy càng hiện lên rõ ràng: kiên cường mà nhân hậu, quyết đoán mà gần gũi, mạnh mẽ trong đấu tranh mà vẫn giữ nguyên một trái tim bao la.

Người đời thường nhắc đến những đóng góp của Nguyễn Thị Định bằng những cương vị và những chiến công cao quý. Nhưng đằng sau hình ảnh một nữ tướng kiên trinh là một người vợ mất chồng khi tuổi đời còn rất trẻ, một người mẹ phải dứt ruột xa con khi con còn thơ dại, một người phụ nữ từng đi qua nhà tù và những tháng ngày khắc nghiệt của chiến tranh.

Chính những đau thương ấy đã tạo nên chiều sâu cho nghị lực phi thường của bà. Và cũng từ đó, “tám chữ vàng” dành cho phụ nữ Việt Nam – “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” – khi nhìn qua cuộc đời Nguyễn Thị Định không còn là một khẩu hiệu khô cứng, mà trở thành những phẩm chất sống động được chứng minh bằng cả một đời người.

TỪ CÔ ÚT ĐỊNH ĐẾN NGƯỜI CON CỦA CÁCH MẠNG

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm. Bà là con út trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Người anh ruột của bà – ông Nguyễn Văn Chẩn – là một chiến sĩ cách mạng, đã trực tiếp giác ngộ, dìu dắt em gái mình bước vào con đường đấu tranh.

Năm 1936, khi phong trào Đông Dương Đại hội diễn ra rầm rộ, Nguyễn Thị Định khi ấy mới 16 tuổi đã hăng hái tham gia liên lạc, rải truyền đơn, vận động quần chúng. Đến tháng 10 năm 1938, bà vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Điều đáng quý ở Nguyễn Thị Định là cách bà bước vào cách mạng từ chính cuộc sống của một người dân bình thường. Người dân qua nhiều thế hệ vẫn gọi bà bằng những cái tên rất đỗi thân thương: cô Ba, chị Ba, bà Ba. Những cách gọi ấy cho thấy phía sau người cán bộ, người chỉ huy vẫn luôn là một con người gần gũi, trọn nghĩa trọn tình với nhân dân. Càng gian khổ, bà càng hiểu giá trị của độc lập; càng mất mát, bà càng hiểu vì sao một dân tộc phải đứng lên bảo vệ quyền sống của mình.

KHI HẠNH PHÚC RIÊNG TƯ GẶP SÓNG GIÓ LỊCH SỬ

Trong những năm tháng hoạt động cách mạng sôi nổi, Nguyễn Thị Định kết hôn với ông Nguyễn Văn Bích (Ba Bích) – Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Tình yêu của hai người đồng chí được kết tinh bằng sự ra đời của người con trai đầu lòng Nguyễn Văn Mẫn.

Ngày 4 tháng 10 năm 1939, khi người con trai mới ba ngày tuổi, chồng bà bị mật thám Pháp bắt giữ và đày ra Côn Đảo. Nơi ngục tù khắc nghiệt ấy, ông đã hy sinh. Bi kịch chưa dừng lại ở đó, năm 1940, khi con trai mới tròn bảy tháng tuổi, Nguyễn Thị Định cũng bị địch bắt. Người mẹ trẻ buộc phải nén đau thương, gửi đứa con thơ dại lại cho gia đình chăm sóc trước khi bị đưa vào tù.

Bà bị đày đi trại tập trung Bà Rá – nơi rừng thiêng nước độc khét tiếng. Lời căn dặn của chồng bà trước ngày chia ly – rằng đã dấn thân vào con đường cách mạng thì phải chấp nhận gian khổ, hy sinh – đã trở thành điểm tựa tinh thần nâng đỡ bà vượt qua ranh giới của sự sống và cái chết.

Năm 1943, chính quyền thực dân buộc phải đưa Nguyễn Thị Định về quản thúc tại địa phương. Vừa ra khỏi nhà tù, bà lại nhanh chóng tìm cách móc nối, liên lạc lại với tổ chức cách mạng bí mật. Bà không phải người không biết đau, mà là người biết biến nỗi đau riêng thành nghị lực chung cho cuộc đấu tranh của dân tộc.

CHUYẾN VƯỢT BIỂN LỊCH SỬ VÀ TIỀN ĐỀ ĐỒNG KHỞI

Năm 1945, Nguyễn Thị Định hăng hái tham gia lãnh đạo quần chúng ở Bến Tre nổi dậy giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám. Nhưng thực dân Pháp quay lại xâm lược, bà lại tiếp tục bước vào những năm tháng chiến đấu mới.

Năm 1946, bà nhận nhiệm vụ đặc biệt: cùng đoàn cán bộ miền Nam vượt biển ra Bắc báo cáo với Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về tình hình chiến trường Nam Bộ, đồng thời xin chi viện vũ khí. Chuyến đi trên chiếc thuyền gỗ nhỏ giữa biển khơi bao la là một hành trình đầy dũng cảm. Bà cùng đồng đội đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, vận chuyển an toàn khoảng 12 tấn vũ khí trở lại miền Nam, đặt tiền đề quan trọng cho tuyến vận tải biển cách mạng sau này.

Trở về miền Nam, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng tại Tỉnh ủy Bến Tre. Trong giai đoạn đen tối sau Hiệp định Geneve 1954 khi kẻ thù thi hành chính sách "tố cộng, chống cộng" tàn bạo, bà tiếp tục hoạt động bí mật giữa lòng dân.

Nhân tố quyết định thắng lợi phong trào Đồng Khởi Bến Tre 1960

BÃO TÁP ĐỒNG KHỞI VÀ ĐỘI QUÂN TÓC DÀI

Cuối năm 1959, trước sự tàn sát dã man của chính quyền Mỹ - Diệm qua Luật 10/59, Nguyễn Thị Định tiếp thu Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng và trở về Bến Tre truyền đạt cho Tỉnh ủy. Ngày 17 tháng 1 năm 1960, cuộc Đồng khởi lịch sử nổ ra, bắt đầu từ ba xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh (huyện Mỏ Cày) rồi lan rộng ra toàn tỉnh, đập tan bộ máy kìm kẹp của địch ở cơ sở.

Trong sự kiện vĩ đại ấy, Nguyễn Thị Định cùng tập thể lãnh đạo Bến Tre đã sáng tạo nên phương thức đấu tranh kết hợp độc đáo: “ba mũi giáp công” (chính trị, vũ trang, binh vận). Sự tham gia rộng lớn và dũng cảm của phụ nữ đã khai sinh ra “Đội quân tóc dài” huyền thoại.

Họ bước ra từ những mái nhà lá, những ruộng dừa thân thương, đấu tranh trực diện với địch bằng lý lẽ sắc bén, sự kiên trì và sức mạnh của số đông. Nguyễn Thị Định chính là người có vai trò quyết định trong việc tổ chức và phát huy sức mạnh của lực lượng phụ nữ ấy.

TỪ “CÔ BA ĐỊNH” ĐẾN NỮ TƯỚNG ĐẦU TIÊN

Sau thắng lợi của phong trào Đồng khởi, Nguyễn Thị Định được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Năm 1965, bà đảm nhiệm cương vị Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam và được giao nhiệm vụ: Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, phụ trách phong trào chiến tranh du kích.

Tháng 4 năm 1974, Nguyễn Thị Định vinh dự được Nhà nước phong quân hàm Thiếu tướng – trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cho bà những lời khen ngợi vô cùng trân trọng:

“Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ có vị tướng quân gái như vậy. Thật là nở khúc ruột, mát gan!”

Lời ngợi khen của Bác không chỉ là niềm tự hào của riêng bà, mà còn là sự ghi nhận sâu sắc dành cho toàn thể phụ nữ Việt Nam. Nhưng điều khiến Nguyễn Thị Định được nhân dân yêu mến trọn đời không chỉ là quân hàm hay chức vụ, mà là trái tim nhân hậu, luôn gần gũi và bao dung với đồng đội, chiến sĩ và nhân dân.

TÁM CHỮ VÀNG VÀ BẢN HÙNG CA DÂN TỘC

“Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” – tám chữ vàng ấy hiện lên rõ nét qua từng chặng đường cuộc đời Nguyễn Thị Định:

• ANH HÙNG ở người phụ nữ dũng cảm tham gia cách mạng từ tuổi 16, chèo lái thuyền gỗ vượt biển ra Bắc xin vũ khí, chỉ huy Đồng khởi và đứng ở vị trí Phó Tư lệnh chiến trường miền Nam.

SAU CHIẾN TRANH VÀ DI SẢN ĐỂ LẠI

Sau năm 1975, đất nước thống nhất, Thiếu tướng Nguyễn Thị Định tiếp tục được giao nhiều trọng trách: Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Thương binh - Xã hội, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Ở cương vị nào, bà cũng dành trọn tâm huyết lo cho đời sống nhân dân, đặc biệt là quyền lợi của phụ nữ và trẻ em.

Ngày 26 tháng 8 năm 1992, bà trút hơi thở cuối cùng. Bà được nhận Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lenin (1968) và được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (1995). Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại Giồng Trôm, Bến Tre cùng nhiều ngôi trường, con đường mang tên bà trên khắp cả nước chính là minh chứng cho sự kính trọng vĩnh cửu của nhân dân dành cho người con ưu tú của quê hương.

DÁNG ĐỨNG CÒN LẠI VỚI THỜI GIAN

Cuộc đời Nguyễn Thị Định là minh chứng cho thấy lịch sử có thể được viết nên từ những con người bình dị nhất. Bà đã sống qua một thời đại mà đất nước phải trả giá bằng rất nhiều máu và nước mắt để có được độc lập. Bản lĩnh biến nỗi đau cá nhân thành động lực phụng sự Tổ quốc của bà là bài học vô giá cho các thế hệ mai sau.

Thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, tự do luôn ghi nhớ sự hy sinh của những thế hệ đi trước. Nhìn về dáng đứng của Nữ tướng Nguyễn Thị Định – dáng đứng của một huyền thoại – chúng ta càng có thêm niềm tin và trách nhiệm để sống, học tập, cống hiến, viết tiếp những trang sử vẻ vang cho quê hương, đất nước Việt Nam.