NGUYỄN THỊ ĐỊNH – TỪ XỨ DỪA ĐỒNG KHỞI ĐẾN NỮ TƯỚNG CỦA NHÂN DÂN

Ở Bến Tre, khi nhắc đến nữ tướng Nguyễn Thị Định, nhiều người vẫn gọi bà bằng một cái tên thân thương: cô Ba Định.

Tên tuổi của bà gắn với những năm tháng cả quê hương đứng lên trong phong trào Đồng khởi, với hình ảnh những người phụ nữ Nam Bộ kiên cường trong “Đội quân tóc dài”. Nhưng trước khi trở thành nữ tướng, cô Ba Định cũng là một người con gái lớn lên giữa xứ dừa, sớm đi theo cách mạng và trải qua nhiều mất mát trong chiến tranh.

Bà sinh ngày 15-3-1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre; mất ngày 26-8-1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bà là nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. baochinhphu.vn

Người con gái xứ dừa ra đi làm cách mạng

Nguyễn Thị Định sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Khoảng năm 16 tuổi, bà bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng, làm giao liên, rải truyền đơn và vận động quần chúng đấu tranh. nhandan.vn

Công việc của người giao liên thời ấy đòi hỏi sự nhanh trí, kín đáo và lòng dũng cảm. Mỗi chuyến đi, mỗi tài liệu được chuyển đến đúng nơi đều góp phần giữ liên lạc giữa các cơ sở cách mạng. Từ những nhiệm vụ thầm lặng ấy, người con gái trẻ dần trưởng thành trong phong trào đấu tranh của quê hương.

Cuộc đời hoạt động của bà trải qua nhiều thử thách. Từng bị bắt, bị giam cầm, chứng kiến chiến tranh chia cắt và mất mát, bà vẫn tiếp tục trở về với đồng chí, đồng bào, tham gia xây dựng lực lượng cách mạng ở Nam Bộ.

Chuyến vượt biển mang vũ khí về Nam

Đầu năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ đang gặp nhiều khó khăn, Nguyễn Thị Định được cử tham gia một đoàn công tác đi bằng đường biển ra miền Bắc. Đoàn có nhiệm vụ báo cáo với Trung ương, Chủ tịch Hồ Chí Minh về tình hình chiến trường và đề nghị chi viện vũ khí cho quân dân Nam Bộ. qdnd.vn

Đó là chuyến đi đầy nguy hiểm. Phía trước là biển rộng, phía sau là quê hương đang chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ báo cáo, bà cùng các đồng chí tiếp tục chuẩn bị cho chuyến trở về.

Tháng 11-1946, trên một con tàu cũ, Nguyễn Thị Định cùng đoàn cán bộ vượt biển, vận chuyển vũ khí, tiền và tài liệu của Trung ương vào Nam. Chuyến đi thành công đã mang sự chi viện quý giá đến với chiến trường, đồng thời trở thành một dấu mốc đáng nhớ trong cuộc đời người nữ chiến sĩ Bến Tre. qdnd.vn

Ngày quê hương cùng đứng dậy

Ngày 17-1-1960, phong trào Đồng khởi bùng nổ tại Bến Tre. Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng ở địa phương, nhân dân ở các xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh thuộc huyện Mỏ Cày đồng loạt nổi dậy. Từ đây, phong trào tiếp tục lan rộng.

Là một trong những người lãnh đạo phong trào, Nguyễn Thị Định cùng tập thể Tỉnh ủy chuẩn bị lực lượng, bàn cách tổ chức và trực tiếp chỉ đạo cuộc nổi dậy. Đồng khởi thể hiện sức mạnh của sự đoàn kết: khi nhân dân cùng chung ý chí, những làng quê tưởng như bình yên có thể trở thành nơi khởi đầu của một phong trào rộng lớn. qdnd.vn

Từ phong trào ấy, một hình ảnh đặc biệt đi vào lịch sử: “Đội quân tóc dài”.

Họ là những người phụ nữ, người mẹ, người chị, người vợ ở các làng quê Nam Bộ. Trong đấu tranh, họ vận động quần chúng, tham gia biểu tình, đối diện với binh lính đối phương và kết hợp nhiều hình thức đấu tranh phù hợp với hoàn cảnh. Tên gọi “Đội quân tóc dài” gắn với hình ảnh người phụ nữ để tóc dài và dần trở thành biểu tượng cho ý chí, sự khéo léo và lòng dũng cảm của phụ nữ miền Nam. sknc.qdnd.vn

Nhắc đến cô Ba Định cũng là nhắc đến những người phụ nữ đã sát cánh cùng bà. Phong trào Đồng khởi và “Đội quân tóc dài” được làm nên từ sức mạnh của rất nhiều con người bình dị.

Nữ tướng giữa lòng nhân dân

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao trọng trách Phó Tổng tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1972, bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. media.qdnd.vn

Từ một người làm giao liên ở quê nhà đến cương vị chỉ huy lực lượng vũ trang, con đường của bà gắn với thực tiễn đấu tranh và sự tin yêu của đồng chí, nhân dân. Trong ký ức của nhiều người, cô Ba Định là người gần gũi, điềm đạm nhưng quyết đoán; biết lắng nghe, tập hợp và động viên mọi người trong những hoàn cảnh khó khăn.

Sau ngày miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều công việc: Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, đại biểu Quốc hội nhiều khóa. Dù ở cương vị nào, bà vẫn dành sự quan tâm đặc biệt đến phụ nữ và những người đã đóng góp cho đất nước. nhandan.vn

Ngày 30-8-1995, bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại quê hương Lương Hòa, khu lưu niệm Nguyễn Thị Định hôm nay là nơi lưu giữ những câu chuyện về cuộc đời bà và lịch sử quê hương Đồng khởi. nhandan.vn

Từ câu chuyện của cô Ba Định

Điều khiến câu chuyện về Nguyễn Thị Định gần gũi với học sinh có lẽ chính là điểm khởi đầu của bà: một người trẻ tuổi, sống trên mảnh đất quê hương và bắt đầu bằng những công việc cụ thể. Từ việc đưa tin, vận động người dân đến những trọng trách lớn hơn, bà trưởng thành qua từng nhiệm vụ và qua sự gắn bó với tập thể.

Cuộc đời cô Ba Định nhắc chúng ta rằng lòng dũng cảm có nhiều hình thức: dám đi qua khó khăn, dám nhận trách nhiệm, kiên trì trước thử thách và biết cùng mọi người hành động vì mục tiêu chung. Với đội viên, học sinh hôm nay, những phẩm chất ấy có thể được nuôi dưỡng từ việc học tập nghiêm túc, đoàn kết với bạn bè và chủ động làm những việc có ích.

Lưu ý khi sử dụng tư liệu: Phần lớn các bài viết kỷ niệm chính thức gần đây của Báo Nhân Dân và Báo Chính phủ ghi ngày sinh của bà là 15-3-1920; một chuyên trang khác của Báo Nhân Dân ghi 13-2-1920. Bài viết trên sử dụng ngày 15-3 theo các nguồn kỷ niệm gần đây và nêu sự khác biệt để thầy thuận tiện kiểm chứng. baochinhphu.vn

Nguồn tham khảo:

• Báo Nhân Dân – Hội thảo khoa học về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Nguyễn Thị Định