Nguyễn Thị Duân

NGUYỄN THỊ DUÂN

Năm sinh: khoảng 1923

Quê quán: vùng Nghi Lộc, Nghệ An

Bà Nguyễn Thị Duân sống ở xã Nghi Mỹ, vùng Nghi Lộc, Nghệ An. Trong kháng chiến chống Mỹ, ngôi nhà của bà được Ủy ban nhân dân xã mượn làm nơi làm việc và liên lạc. Khi một gia đình dành nhà cho hoạt động địa phương, người trong nhà vẫn phải chăm lo sinh hoạt, giữ kín công việc và thích ứng với những lần người lạ ra vào. Tư liệu ghi việc ngôi nhà được sử dụng như vậy, nhưng không ghi đầy đủ từng ngày hay từng người tới, nên phần câu chuyện có thể nói chắc là vai trò của địa điểm này trong mạng lưới ở xã.

Ngày 4 tháng 7 năm 1972, người con Nguyễn Huy Vẹn hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Anh mất trong năm chiến trường miền Trung đặc biệt ác liệt. Tin từ Quảng Trị tới Nghệ An nối sự mất mát ở tiền tuyến với gia đình từng dành chính mái nhà cho công việc kháng chiến. Về sau, một người con trai khác của bà là Nguyễn Huy Đình nhập ngũ năm 1980; anh ở Đại đội 21, Trung đoàn 10, Sư đoàn 339, Quân khu 9, làm nhiệm vụ tại Campuchia. Những tư liệu về bà cũng ghi nhận sự hy sinh của anh Đình.

Bà được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Ba vì thời gian phục vụ chiến đấu. Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng sau này ghi nhận những mất mát của gia đình. Đó là hai loại ghi nhận cho hai phần đời có liên quan nhưng khác nhau: việc bà trực tiếp giúp địa phương thời chiến và việc các con ngã xuống ở những thời kỳ chiến đấu khác nhau.

Trong những năm tuổi cao, bà tiếp tục sống tại quê Nghệ An và được chính quyền, đoàn thể thăm hỏi. Câu chuyện gia đình đi qua ba địa danh: Nghi Mỹ nơi có ngôi nhà phục vụ cách mạng, Quảng Trị nơi anh Vẹn hy sinh và Campuchia nơi anh Đình làm nhiệm vụ. Việc đặt đúng tên và thời gian của mỗi nơi giúp thấy rõ sự tiếp nối giữa kháng chiến chống Mỹ và nhiệm vụ sau thống nhất.