Nguyễn Thị Kim Huế: Đóa hoa thép trên tuyến lửa 12A

Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước hừng hực khí thế, có một người con gái Quảng Bình đã trở thành biểu tượng sống cho tinh thần dũng cảm và lòng yêu nước. Đó là bà Nguyễn Thị Kim Huế, sinh năm 1940 tại xã Cảnh Hóa, huyện Quảng Trạch. Tuổi thơ nghèo khó, sớm mồ côi cha mẹ, bà lớn lên trong tình thương của bà ngoại và họ hàng. Năm 1965, dù đã lập gia đình, bà vẫn tình nguyện viết đơn gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) theo tiếng gọi "Ba sẵn sàng".

Bà được phân công làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 6 (A6) thuộc Đại đội 759, đảm nhiệm việc bảo vệ và thông đường trên tuyến đường 12A, đoạn từ nam cầu La Trọng đến Bãi Dinh (hoặc Khe Tang đến Cổng Trời). Đây là "tuyến đường huyết mạch", một trong những trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt nhất nhằm ngăn chặn sự chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Tại tọa độ lửa này, ranh giới giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh. Cuối năm 1965, Tiểu đội của bà được biên chế vào Trung đội Quyết tử. Bà kể rằng, mỗi lần ra trận để phá bom, san lấp hố bom mở đường, cả đội đều được làm "lễ truy điệu sống" bởi hiểm nguy luôn rình rập.

Ký ức đau thương nhất gắn liền với ngày 3/7/1966 tại Km21 đường 12A. Máy bay B52 của Mỹ đã dội bom điên cuồng suốt 45 ngày đêm. Nhiều đồng đội của bà đã hy sinh, có những người xác bị vùi lấp sâu trong lòng đất, bà cùng chị em phải dùng tay đào bới vì sợ cuốc xẻng làm đau đồng đội. Bản thân bà cũng nhiều lần bị bom vùi, nhưng mỗi khi tỉnh lại, bà lại lập tức lao vào trận tuyến.

Không chỉ dũng cảm, bà còn có nhiều sáng kiến thông minh như làm "đường cạp tạm" ven theo bờ hố bom để thông xe nhanh nhất. Khi bom nổ chậm lần đầu xuất hiện tại Km19, bà đã xung phong phá bom để làm gương cho đơn vị. Những hình ảnh bà và đồng đội làm "cọc tiêu sống" dẫn đường cho xe qua trọng điểm trong đêm tối đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng trên tuyến 12A.

Nhờ những thành tích xuất sắc, bà Nguyễn Thị Kim Huế vinh dự có 5 lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lần đầu tiên vào năm 1966, sau khi chứng kiến bà đạt điểm xuất sắc trong môn bắn súng, Bác đã khen ngợi: "Con gái Quảng Bình sản xuất giỏi, chiến đấu giỏi, làm gì cũng giỏi".

Trong một lần báo cáo thành tích, khi Bác hỏi chuyện gia đình và việc sinh con, bà đã thưa: "Khi nào hết giặc Mỹ, giải phóng miền Nam rồi cháu mới sinh con". Bác đã ân cần khuyên nhủ bà rằng làm cách mạng tốt thì cũng phải làm tốt việc gia đình, vì cuộc chiến còn có thể kéo dài.

Năm 1967, tại Đại hội Anh hùng toàn quốc, bà vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động khi mới 27 tuổi. Bác Hồ đã trực tiếp gắn huy hiệu anh hùng và tặng bà một chiếc đồng hồ đeo tay của Nga. Bức ảnh bà tặng hoa Bác Hồ tại Đại hội TNXP lần thứ IV năm 1967 đã trở nên nổi tiếng trên toàn thế giới.

Sau chiến tranh, bà trở về quê hương, công tác trong ngành Giao thông vận tải. Chồng mất sớm, một mình bà tần tảo nuôi ba người con khôn lớn. Hiện nay, ở tuổi ngoài 80, Anh hùng Nguyễn Thị Kim Huế sống giản dị trong căn nhà tại quê nhà Quảng Bình. Bà vẫn thường xuyên tham gia các buổi nói chuyện truyền thống, trở thành nhân chứng lịch sử sống động, truyền ngọn lửa yêu nước và tinh thần "xung phong" cho thế hệ trẻ hôm nay. Câu chuyện về bà và tuyến đường 12A mãi là một trang sử vàng của lực lượng TNXP Việt Nam.