Nguyễn Thị Kim Oanh – Tiễn hai con trai nhập ngũ và đón nhận danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng

NGUYỄN THỊ KIM OANH

Năm sinh: 1933

Quê quán: xã Hưng Tiến, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An

Nguyễn Thị Kim Oanh sinh ở vùng Hưng Nguyên, Nghệ An, sau này sống tại thành phố Vinh. Bà và chồng nuôi tám người con. Khi các con lần lượt trưởng thành, hai người con trai nhập ngũ trong những giai đoạn đất nước còn phải chiến đấu ở biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế. Đó là thời điểm sau ngày thống nhất: nhiều gia đình từng nghĩ con sẽ được học và làm việc trong hòa bình lại tiếp tục tiễn người trẻ lên đường. Bà Oanh trải qua hai lần như thế, và cả hai người con ấy đều không trở về.

Một người con của bà là Nguyễn Ngọc Hà, tiếp tục con đường học tập trước khi nhập ngũ năm 1978. Anh hy sinh khi làm nhiệm vụ ở chiến trường Campuchia năm 1979. Thông tin từ chiến trường về nhà là một tờ giấy ghi một ngày hy sinh, nhưng với gia đình, quá trình trước đó dài hơn nhiều: từ quyết định nhập ngũ đến từng lần hỏi thăm tin tức. Người con trai khác, Nguyễn Ngọc Hải, cũng là liệt sĩ. Ngày 20 tháng 10 năm 1981, gia đình nhận tin anh hy sinh. Hai năm 1979 và 1981 đánh dấu hai lần bà phải đối mặt với việc một chỗ trong gia đình sẽ không bao giờ có người trở lại.

Nhiều năm sau, việc đưa các con về gần nhà trở thành phần việc của người thân. Đến năm 2012, hài cốt hai anh được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Vinh. Đối với một người mẹ, việc biết nơi yên nghỉ của con và có thể đến thắp hương tại quê mang ý nghĩa rất cụ thể. Nó kết thúc một chặng tìm kiếm, nhưng không làm mất đi ký ức về những ngày con rời nhà. Những người con khác tiếp tục sống bên bà và kể lại cho lớp cháu về hai người bác, người chú đã hy sinh.

Năm 2014, Nguyễn Thị Kim Oanh được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Nhiều đoàn công tác đã đến thăm, tặng quà và nghe gia đình kể chuyện trong các dịp kỷ niệm. Đến tuổi ngoài chín mươi, bà vẫn giữ những tấm bằng Tổ quốc ghi công và nhắc tên các con dù trí nhớ về một số chuyện đã phai theo tuổi tác. Người thân là những người tiếp tục bổ sung các địa danh, mốc năm còn thiếu trong lời kể, để câu chuyện gia đình được truyền lại đúng người và đúng việc.

Nguyễn Thị Kim Oanh là mẹ của hai liệt sĩ ở giai đoạn sau năm 1975. Đó là điểm quan trọng của tiểu sử: những lần nhập ngũ không diễn ra trong kháng chiến chống Mỹ mà gắn với nhiệm vụ ở biên giới Tây Nam và Campuchia. Hai tin hy sinh, năm đưa hài cốt về Vinh và năm bà được phong danh hiệu tạo thành một chuỗi sự kiện kéo dài hơn ba thập kỷ. Nhìn qua chuỗi ấy mới hiểu được việc chiến tranh và hậu quả của nó tiếp tục ở lại trong đời một gia đình sau ngày đất nước thống nhất.