NGUYỄN THỊ LẠI – TUỔI 17 GỬI LẠI TRÊN ĐƯỜNG 20 QUYẾT THẮNG

Ở tuổi ấy, nhiều người vẫn đang ngồi trên ghế nhà trường, sống bên cha mẹ và nghĩ về những dự định của tương lai.

Nhưng năm 1969, cô gái Nguyễn Thị Lại lại lựa chọn một con đường khác.

Bà tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong.

Rời mái nhà khi tuổi đời còn rất trẻ, Nguyễn Thị Lại được phân công về C533, Đội 55, Binh trạm 32 và lên đường làm nhiệm vụ trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng.

Đó không phải một con đường bình thường.

Đường 20 Quyết Thắng là một phần quan trọng của hệ thống đường Trường Sơn, nối các tuyến vận tải từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Trên con đường ấy là những đoàn xe chở lương thực.

Vũ khí.

Thuốc men.

Quân trang.

Và cả những đoàn quân đang hành quân vào chiến trường.

Chính vì vậy, máy bay Mỹ liên tục đánh phá với mục tiêu cắt đứt tuyến chi viện.

Cua chữ A, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích và nhiều vị trí khác trở thành những tọa độ bom đạn khốc liệt.

Giữa những trọng điểm ấy là những chàng trai, cô gái Thanh niên xung phong.

Phần lớn họ chỉ mới mười tám, đôi mươi.

Có người thậm chí chưa đủ hai mươi tuổi.

Nguyễn Thị Lại là một trong số đó.

Công việc của những TNXP tưởng như rất đơn giản:

Giữ đường.

Nhưng hai chữ ấy trong chiến tranh lại có thể phải đánh đổi bằng tính mạng.

Máy bay địch đến.

Bom trút xuống.

Mặt đường bị cày xới.

Một hố bom xuất hiện giữa tuyến vận tải có thể khiến cả đoàn xe phía sau phải dừng lại.

Xe dừng đồng nghĩa với hàng hóa không thể vào chiến trường.

Vì vậy, khi tiếng bom vừa dứt, TNXP lại lao ra.

Người cầm cuốc.

Người cầm xẻng.

Người xúc đất.

Người khiêng đá.

Từng mét đường bị phá phải nhanh chóng được khôi phục.

Có những hố bom vừa được lấp xong, máy bay lại quay trở lại.

Bom lại nổ.

Con đường lại bị phá.

Và những người TNXP lại tiếp tục làm từ đầu.

Không ai biết trận bom tiếp theo sẽ đến lúc nào.

Nhưng ai cũng biết một điều:

Đường không thể tắc.

Những tháng ngày ấy, cô gái Nguyễn Thị Lại mới 17 tuổi.

Ở quê nhà, những người cùng tuổi bà có thể đang học tập hoặc giúp đỡ gia đình.

Còn trên Trường Sơn, bà học một bài học hoàn toàn khác.

Học cách nghe tiếng máy bay.

Học cách tìm nơi tránh bom.

Học cách lao trở lại mặt đường khi trận đánh phá vừa kết thúc.

Và học cách đối diện với việc một người đồng đội hôm qua còn ngồi bên mình, hôm nay có thể không trở về nữa.

Chiến tranh khiến những người trẻ trưởng thành rất nhanh.

Những bữa ăn giữa Trường Sơn đơn sơ.

Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn.

Mùa mưa, đường rừng lầy lội.

Mùa khô, bụi đất phủ lên quần áo, tóc tai.

Sốt rét luôn rình rập.

Nhưng điều khiến những người TNXP lo lắng nhất vẫn là tuyến đường.

Sau mỗi trận bom, họ lại hỏi nhau:

Đường có bị tắc không?

Nếu đường bị phá, phải sửa.

Nếu đất đá sạt xuống, phải dọn.

Nếu có hố bom, phải san lấp.

Bởi phía sau họ có thể đang có cả một đoàn xe chờ đi qua.

Đôi khi những người trẻ ấy mệt đến kiệt sức.

Nhưng khi nghe tiếng động cơ xe từ xa, họ lại có thêm động lực.

Một chiếc xe qua được trọng điểm.

Rồi chiếc thứ hai.

Chiếc thứ ba.

Cả đoàn xe nối nhau đi sâu về phía Nam.

Đối với những TNXP đứng bên đường, đó chính là phần thưởng lớn nhất.

Họ không biết số hàng trên những chiếc xe ấy sau này sẽ đến đơn vị nào.

Không biết những thùng đạn sẽ được sử dụng ở trận đánh nào.

Không biết những bao gạo sẽ nuôi những người lính nào.

Nhưng họ biết rằng mỗi chuyến xe đi qua là tiền tuyến nhận thêm được sức mạnh từ hậu phương.

Vì thế, cuộc chiến của TNXP có một cách rất riêng.

Người lính chiến đấu để giữ trận địa.

Còn những TNXP như Nguyễn Thị Lại chiến đấu để giữ con đường.

Bom phá đường thì sửa đường.

Bom khoét hố thì lấp hố.

Địch muốn chặn đoàn xe thì họ tìm cách cho đoàn xe tiếp tục đi.

Cuộc chiến ấy cứ lặp đi lặp lại giữa núi rừng Trường Sơn.

Ngày qua ngày.

Tháng qua tháng.

Và những người trẻ vẫn bám trụ.

Trong ký ức của Nguyễn Thị Lại sau này, những năm tháng ấy không chỉ có bom đạn.

Giữa chiến trường vẫn có tình đồng đội.

Một phần cơm có thể chia đôi.

Một ngụm nước được nhường cho người đang mệt.

Người bị sốt có đồng đội chăm sóc.

Người nhớ nhà có những người bạn bên cạnh động viên.

Họ đến từ những gia đình khác nhau nhưng khi bước vào Trường Sơn lại trở thành anh chị em.

Bởi ở nơi sinh tử chỉ cách nhau trong gang tấc, người đứng bên cạnh mình đôi khi chính là người quý giá nhất.

Có lẽ vì vậy mà sau hơn nửa thế kỷ, khi chiến tranh đã lùi xa, những ký ức ấy vẫn không dễ phai.

Ngày nay, người ta đi trên những con đường rộng và bằng phẳng.

Xe chạy qua Trường Sơn không còn phải chờ TNXP lao ra san hố bom.

Không còn những cô gái tuổi mười bảy đứng giữa núi rừng nghe tiếng máy bay.

Nhưng dưới những con đường bình yên ấy là ký ức của cả một thế hệ.

Một thế hệ đã từng sống với phương châm:

Bom có thể phá đường, nhưng không thể ngăn được con người giữ cho con đường tiếp tục đi về phía trước.

Cựu TNXP Nguyễn Thị Lại đã đi qua những năm tháng ấy và trở về.

Bà trở thành một trong những nhân chứng kể lại cho thế hệ hôm nay về cuộc sống của những người trẻ trên Đường 20 Quyết Thắng.

Không phải để kể rằng mình đã anh hùng như thế nào.

Mà để những người sinh ra trong hòa bình hiểu rằng hòa bình từng có một cái giá rất lớn.

Cái giá ấy đôi khi là cả tuổi thanh xuân.

Là một cô gái mới 17 tuổi rời gia đình lên Trường Sơn.

Là những đêm ngủ bên đường.

Là những bữa cơm vội.

Là những lần chạy tránh bom.

Là những đồng đội mãi mãi không trở về.

Và là hàng nghìn ngày những con người trẻ tuổi đứng giữa bom đạn chỉ để thực hiện một nhiệm vụ tưởng như rất bình thường:

Giữ cho con đường không bao giờ bị đứt.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Cô gái 17 tuổi năm nào đã đi qua gần trọn một đời người.

Nhưng câu chuyện của bà vẫn còn đó như một phần ký ức của Trường Sơn.

Tuổi mười bảy của Nguyễn Thị Lại không nằm lại trong một cuốn lưu bút học trò. Nó nằm trên Đường 20 Quyết Thắng, giữa những hố bom, những chiếc cuốc, chiếc xẻng và những đoàn xe nối nhau đi về phía Nam. Bà cùng hàng vạn Thanh niên xung phong đã dùng những năm tháng đẹp nhất của đời mình để giữ cho mạch máu giao thông của Tổ quốc không ngừng chảy. Để rồi từ những con đường được giữ bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu ấy, những đoàn quân đã đi đến ngày toàn thắng.