Nguyễn Thị Lài và trận đánh rạp Tân Tân – Khi nữ biệt động giả làm bạn gái sĩ quan địch để đưa mìn vào giữa lòng Huế

Một nhiệm vụ giữa lòng thành phố Huế

Đầu năm 1971, sau chiến dịch Đường 9 – Nam Lào, tại thành phố Huế, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền nhằm trấn an tinh thần binh lính và sĩ quan.

Một trong những địa điểm được sử dụng là rạp chiếu bóng Tân Tân trên đường Trần Hưng Đạo.

Theo tư liệu của Báo Công an nhân dân, tại đây diễn ra các buổi chiếu phim và triển lãm tuyên truyền. Địa điểm này có sự hiện diện của nhiều sĩ quan, hạ sĩ quan.

Đối với lực lượng trinh sát vũ trang Ban An ninh thành phố Huế, đây trở thành một mục tiêu được đưa vào kế hoạch.

Người được giao nhiệm vụ là Nguyễn Thị Lài.

Khi ấy, bà đã có nhiều năm hoạt động bí mật giữa thành phố.

Nhưng lần này, để tiếp cận rạp Tân Tân, bà cần một vỏ bọc đặc biệt.

“Bạn gái” của một sĩ quan

Từ năm 1970, Nguyễn Thị Lài sử dụng vỏ bọc là bạn gái của một sĩ quan Việt Nam Cộng hòa tên Quang.

Theo lời kể của bà được Báo Nhân Dân đăng lại, gia đình bà ở gần nhà người sĩ quan này. Ông Quang có tình cảm với bà và từng đến gia đình bà xin cưới. Nhận thấy mối quan hệ ấy có thể phục vụ công tác bí mật, Nguyễn Thị Lài giả như đồng ý làm người yêu ông.

Đó là một vỏ bọc nguy hiểm.

Bởi chỉ cần một sơ suất, mối quan hệ ấy có thể trở thành bằng chứng chống lại bà.

Nhưng nó cũng tạo cho bà một điều kiện mà một nữ cán bộ hoạt động bí mật khó có được: khả năng xuất hiện công khai bên cạnh một sĩ quan mà không gây nghi ngờ.

Và đầu năm 1971, chính vỏ bọc ấy được sử dụng trong nhiệm vụ tại rạp Tân Tân.

Chiếc áo dài và chiếc túi xách

Theo hồi ức của Nguyễn Thị Lài, hôm thực hiện nhiệm vụ, bà mặc một chiếc áo dài, đi cùng ông Quang đến rạp.

Trong tay bà là một chiếc túi xách nhỏ.

Bên trong túi có mìn hẹn giờ.

Phía trên được ngụy trang bằng những chùm dâu tây.

Chi tiết ấy cho thấy yêu cầu của một nhiệm vụ hoạt động bí mật: thứ nguy hiểm nhất phải được che giấu dưới một hình thức hoàn toàn bình thường.

Một chiếc túi của một cô gái.

Một buổi đi xem triển lãm.

Một người bạn gái đi cùng người yêu.

Không có gì trong hình ảnh ấy khiến người ngoài dễ dàng nghĩ rằng chiếc túi đang chứa một thiết bị nổ.

Nguyễn Thị Lài đi vào rạp cùng ông Quang.

Mục tiêu của bà đã ở ngay trước mắt.

Chiếc túi được đặt xuống

Bên trong rạp, Nguyễn Thị Lài tìm vị trí thích hợp và đặt chiếc túi xuống dưới gầm ghế.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bà không ở lại.

Bà nói với ông Quang rằng mình bị đau đầu và muốn được đưa về.

Hai người rời khỏi rạp.

Với người sĩ quan đi cùng, đó chỉ là một lần đưa bạn gái về nhà.

Nhưng đối với Nguyễn Thị Lài, nhiệm vụ đã hoàn tất.

Theo lời kể của bà được Nhân Dân đăng tải, sau khi hai người rời đi, quả mìn phát nổ, khiến nhiều sĩ quan cao cấp của đối phương bị tiêu diệt.

Một nguồn khác, Báo Công an nhân dân, ghi nhận vụ nổ tại rạp Tân Tân làm chết và bị thương 64 sĩ quan, hạ sĩ quan.

Hai nguồn sử dụng cách thống kê khác nhau về thương vong; vì vậy, điểm có thể khẳng định chắc chắn là vụ nổ đã gây thương vong lớn cho lực lượng đối phương có mặt tại rạp.

Người đưa bà ra khỏi rạp không biết gì

Có một chi tiết đặc biệt trong câu chuyện.

Người sĩ quan đi cùng Nguyễn Thị Lài hôm ấy không biết mình đang đưa một nữ trinh sát cách mạng vào địa điểm mục tiêu.

Theo lời kể của bà, sau khi đưa bà về, ông Quang mới biết vụ nổ xảy ra tại rạp.

Nhưng ông không biết người phụ nữ đi cùng mình chính là người đã đặt mìn.

Thậm chí, theo Nhân Dân, ông còn cảm ơn bà vì cho rằng bà đã được đưa ra khỏi nơi xảy ra vụ nổ và thoát khỏi nguy hiểm.

Đối với Nguyễn Thị Lài, đó là một tình huống mà ranh giới giữa vỏ bọc và nhiệm vụ thật sự rất mong manh.

Một người tưởng rằng mình đang đưa bạn gái về nhà.

Một người vừa hoàn thành nhiệm vụ bí mật ngay bên cạnh mình.

Vỏ bọc tiếp tục được sử dụng

Sau trận đánh ở rạp Tân Tân, mối quan hệ với ông Quang không lập tức kết thúc.

Theo lời kể được Nhân Dân đăng tải, Nguyễn Thị Lài sau đó còn cảm hóa được người sĩ quan này trở thành người cung cấp thông tin cho phía cách mạng. Tuy nhiên, không lâu sau, ông Quang vấp phải mìn ở Quảng Ngãi và tử vong.

Chi tiết này cho thấy hoạt động của một nữ trinh sát trong lòng thành phố không chỉ nằm ở một trận đánh.

Vỏ bọc đã được tạo dựng có thể tiếp tục trở thành một kênh tiếp cận thông tin.

Nhưng mỗi bước đi đều tiềm ẩn nguy hiểm.

Bởi nếu bị phát hiện, không chỉ Nguyễn Thị Lài mà những người có liên quan cũng có thể bị liên lụy.

Một mắt xích trong những trận đánh năm 1971

Rạp Tân Tân không phải nhiệm vụ duy nhất của Nguyễn Thị Lài trong năm 1971.

Sau đó, bà tiếp tục theo dõi một tốp quân đối phương di chuyển về khu vực trạm xăng gần chợ Đông Ba.

Tại đây, bà đặt mìn hẹn giờ và kíp nổ. Theo Nhân Dân, trận đánh đã tiêu diệt 9 người và làm bị thương nhiều người khác.

Những nhiệm vụ ấy có một điểm chung:

Nguyễn Thị Lài phải tiếp cận mục tiêu trong điều kiện đối phương kiểm soát thành phố.

Không có chiến hào để ẩn náu.

Không có một đội hình lớn phía sau.

Người nữ trinh sát phải dựa vào vỏ bọc, khả năng quan sát và sự chuẩn bị bí mật để tiếp cận mục tiêu.

Sau rạp Tân Tân là một nhiệm vụ khác

Tháng 4/1971, chỉ một thời gian sau trận đánh rạp Tân Tân, Nguyễn Thị Lài tiếp tục được giao nhiệm vụ đánh vào Ty Cảnh sát quốc gia ở Huế.

Bà cải trang thành người dân đi làm giấy chứng minh nhân dân để thâm nhập.

Nhưng lần này, sau khi cài kíp nổ, bà bị phát hiện và bắt tại hiện trường.

Bà bị đưa vào xà lim Lê Quý Đôn.

Những cuộc thẩm vấn và tra tấn bắt đầu.

Nhưng đó lại là một câu chuyện khác – câu chuyện về những ngày người nữ trinh sát từng đưa chiếc túi chứa mìn vào rạp Tân Tân phải đối mặt với những câu hỏi nhằm truy tìm cơ sở và đồng đội.

Nguyễn Thị Lài không khai những thông tin có thể làm lộ mạng lưới.

Sau khi bị xét xử và chịu án 18 tháng tù, năm 1973 bà được đưa lên chiến khu học tập chính trị.

Lời kết

Trận đánh rạp Tân Tân đầu năm 1971 được thực hiện bằng một phương thức rất đặc biệt.

Không phải một cuộc tiến công với nhiều người.

Không phải một trận đánh kéo dài.

Mà là một nữ trinh sát đi vào giữa thành phố dưới một vỏ bọc được chuẩn bị từ trước.

Nguyễn Thị Lài – trong chiếc áo dài, với chiếc túi xách nhỏ giấu mìn hẹn giờ – đã cùng một sĩ quan Việt Nam Cộng hòa đi vào rạp Tân Tân.

Bà đặt chiếc túi dưới ghế rồi lấy lý do đau đầu để rời khỏi đó.

Sau đó, vụ nổ xảy ra và gây thương vong lớn cho lực lượng đối phương.

Nhưng giá trị của câu chuyện không chỉ nằm ở vụ nổ.

Nó nằm ở cách một nữ trinh sát trẻ hoạt động giữa một thành phố bị kiểm soát chặt chẽ: sử dụng một mối quan hệ làm vỏ bọc, tiếp cận mục tiêu, hoàn thành nhiệm vụ rồi rút ra mà đối phương không nhận ra thân phận thật.

Chỉ vài tháng sau, Nguyễn Thị Lài bị bắt.

Những trận tra tấn trong xà lim Lê Quý Đôn đã trở thành phần tiếp theo của câu chuyện ấy.

Nhưng trước khi bước vào căn xà lim đó, người nữ trinh sát thành Huế đã có một nhiệm vụ được ghi lại bằng một chiếc túi xách nhỏ dưới gầm ghế ở rạp Tân Tân.

Giữa lòng Huế năm 1971, một chiếc áo dài và một chiếc túi xách đã trở thành vỏ bọc của một nhiệm vụ đặc biệt – và người thực hiện nó là Nguyễn Thị Lài, nữ trinh sát vũ trang của Ban An ninh thành phố Huế.