Nguyễn Thị Lé – Thừa Thiên Huế. Báo Quân đội nhân dân có bài riêng về mẹ và hai người con liệt sĩ.

MẸ NGUYỄN THỊ LÉ – NGƯỜI MẸ HAI LẦN NHẬN TIN CON HY SINH TRONG BỐN THÁNG

Ở vùng quê Phong Hòa, Phong Điền, Thừa Thiên Huế, có một người mẹ mà cuộc đời đã đi qua gần trọn một thế kỷ cùng những thăng trầm của đất nước. Đó là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Lé. Mẹ sinh năm 1919 trong một gia đình nông dân ở thôn Chùa Thiềm Thượng, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, nay thuộc phường Phong Dinh, thành phố Huế. Mẹ lập gia đình và có bảy người con, bốn trai, ba gái. Trong những năm tháng chiến tranh, cả gia đình Mẹ sớm tham gia phong trào cách mạng tại địa phương, vừa lao động sản xuất, vừa góp sức phục vụ kháng chiến.

Mẹ Lé không trực tiếp cầm súng, nhưng cuộc đời Mẹ gắn bó sâu sắc với cuộc đấu tranh của quê hương. Mẹ cùng chồng và các con tham gia hoạt động cách mạng, bám đất, bám làng, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực cho bộ đội. Trong hoàn cảnh kẻ địch tăng cường đàn áp, bắt bớ, những công việc tưởng như âm thầm ấy lại là một phần không thể thiếu của cuộc chiến đấu. Một người mẹ ở hậu phương đã trở thành chỗ dựa cho những người con đang đứng ở tuyến đầu.

Trong bảy người con của Mẹ, người con trai Ngô Văn Đạo sinh năm 1947. Năm 1965, khi mới 18 tuổi, anh tình nguyện nhập ngũ, công tác tại Huyện đội Phong Điền và được giao phụ trách hoạt động tại thôn Đức Phú, xã Phong Hòa. Tuổi trẻ của anh gắn với quê hương trong những năm chiến tranh ác liệt. Anh cùng đồng đội hoạt động ngay trên mảnh đất mình sinh ra, nơi từng con đường, bờ tre, xóm làng đều in dấu cuộc đấu tranh giữa ta và địch.

Rồi tháng 8 năm 1969, tai họa ập xuống.

Đơn vị của Ngô Văn Đạo bị địch phát hiện và tổ chức tập kích. Trong cuộc chiến đấu không cân sức, anh cùng đồng đội vẫn kiên cường chống trả. Cuộc chiến diễn ra quyết liệt trên chính quê hương mình. Ngô Văn Đạo hy sinh khi tuổi đời mới 24.

Với một người mẹ, mất đi một người con đã là nỗi đau khó có thể diễn tả bằng lời. Nhưng nỗi đau ấy chưa kịp nguôi thì chiến tranh lại tiếp tục mang đến cho Mẹ một tin dữ khác.

Người con gái Ngô Thị Ngãi, sinh năm 1950, cũng sớm noi gương anh trai. Khi mới 17 tuổi, chị nhập ngũ và thuộc Ban Kinh tế, Quân khu Trị - Thiên, làm nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa phục vụ chiến trường. Người con gái trẻ ấy đã rời mái nhà, mang theo tuổi thanh xuân của mình vào những cung đường chiến tranh đầy hiểm nguy.

Ngày 25 tháng 12 năm 1969, chỉ chưa đầy bốn tháng sau ngày người anh hy sinh, Ngô Thị Ngãi cũng hy sinh. Khi đang vận chuyển hàng trên tuyến đường thuộc chiến trường A Lưới, đơn vị của chị bị máy bay oanh tạc. Chị ra đi khi mới 19 tuổi.

Hai người con lần lượt hy sinh trong khoảng thời gian chỉ bốn tháng.

Đó có lẽ là quãng thời gian đau đớn nhất trong cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Lé. Theo tư liệu được ghi lại, sau khi liên tiếp nhận tin dữ, Mẹ từng suy sụp, nằm liệt giường và nhiều ngày không ăn uống. Nỗi đau của một người mẹ mất con trong chiến tranh không thể đo đếm bằng những con số. Đó là khoảng trống hiện hữu trong căn nhà, là những chỗ ngồi không còn người trở lại, là những người con đã đi xa mà không bao giờ còn nghe tiếng gọi của mẹ.

Nhưng rồi Mẹ lại gượng dậy.

Mẹ tiếp tục bám đất, bám làng. Mẹ tiếp tục nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực cho bộ đội. Hai người con đã hy sinh, nhưng con đường cách mạng mà gia đình Mẹ đã lựa chọn vẫn không dừng lại. Chính trong những tháng ngày đau thương ấy, phẩm chất kiên cường của một người mẹ Việt Nam càng được thể hiện rõ hơn: đau đớn nhưng không khuất phục, mất mát nhưng không đầu hàng, hy sinh nhưng vẫn một lòng hướng về đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, những năm tháng chiến tranh dần lùi vào quá khứ. Nhưng đối với Mẹ Lé, ký ức về hai người con chưa bao giờ mất đi. Ngô Văn Đạo của tuổi 24 và Ngô Thị Ngãi của tuổi 19 vẫn mãi ở lại trong ký ức gia đình như những người con đã gửi lại tuổi xuân cho quê hương, đất nước.

Những đóng góp và hy sinh của Mẹ được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất. Năm 2014, Mẹ Nguyễn Thị Lé được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Trong những năm cuối đời, Mẹ thường xuyên được Bộ tư lệnh Quân khu 4, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế và chính quyền địa phương thăm hỏi, phụng dưỡng, tri ân.

Ngày 16 tháng 1 năm 2022, Mẹ Nguyễn Thị Lé qua đời, hưởng thọ 104 tuổi. Trong lễ truy điệu Mẹ, những người đến tiễn biệt không chỉ tiễn một người mẹ đã đi hết một chặng đường dài của cuộc đời, mà còn tưởng nhớ một thế hệ những người mẹ đã chịu đựng quá nhiều mất mát để đất nước có ngày hòa bình.

Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Lé khiến chúng ta hiểu rằng chiến tranh không chỉ diễn ra nơi chiến trường. Chiến tranh còn hiện diện trong từng mái nhà, trong ánh mắt của những người mẹ chờ con, trong những bữa cơm thiếu một người, trong những nén nhang dành cho người đã khuất.

Hai người con của Mẹ đã ra đi cách nhau chỉ bốn tháng. Nhưng sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên lịch sử của quê hương Phong Điền và của đất nước. Mẹ đã mất đi hai người con, nhưng từ sự hy sinh của họ, các thế hệ hôm nay được sống trong những ngày tháng hòa bình.

Có lẽ điều đẹp nhất khi nhắc về Mẹ Nguyễn Thị Lé không chỉ là nói về những mất mát. Đó còn là nói về sức mạnh của một người mẹ đã biết đứng dậy sau đau thương, tiếp tục sống, tiếp tục góp sức cho cách mạng và gìn giữ niềm tin cho đến cuối đời.

Mẹ đã về với tổ tiên, nhưng câu chuyện về Mẹ vẫn còn ở lại. Ở lại trong ký ức của quê hương, trong sự tri ân của những người hôm nay và trong bài học về giá trị của hòa bình.

Bởi phía sau mỗi người con đã hy sinh cho Tổ quốc luôn có một người mẹ từng chờ đợi. Và phía sau những ngày bình yên mà chúng ta đang có hôm nay là những người mẹ như Nguyễn Thị Lé – những người đã gửi những gì quý giá nhất của cuộc đời mình cho đất nước.