Nguyễn Thị Lệnh – Người giữ ký ức về Huy hiệu Bác Hồ

Bên dòng Bến Hải những năm chiến tranh, có một thế hệ con gái đã đi qua tuổi thanh xuân trong tiếng bom và những trận đánh. Họ là những cô gái của thôn Nam Phú, xã Vĩnh Nam – những người vừa làm dân quân, vừa làm người sản xuất, vừa gánh trên vai những công việc hậu cần tưởng như bình thường nhưng lại không thể thiếu trong cuộc chiến đấu.

Nguyễn Thị Lệnh là một trong mười cô gái ấy.

Khi chiến tranh phá hoại lan đến Vĩnh Linh, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi không rời quê hương. Máy bay Mỹ đánh phá, họ có mặt ở những nơi cần thiết. Khi bộ đội cần tiếp tế, họ tải đạn, tiếp lương. Khi có thương binh, họ tham gia chuyển thương về các trạm xá, bệnh viện dã chiến. Khi trận địa cần nước, họ gánh nước phục vụ bộ đội, làm mát pháo. Sau mỗi trận đánh, họ lại nhận quần áo, chăn màn của bộ đội về giặt giũ, khâu vá; rồi trở về với ruộng đồng, tiếp tục sản xuất.

Cuộc sống của Nguyễn Thị Lệnh và đồng đội vì thế gần như không có khái niệm “hậu phương” và “tiền tuyến” tách biệt. Chính quê hương của họ vừa là nơi sinh sống, vừa là trận địa. Mỗi con đường làng có thể là đường ra trận. Mỗi chuyến gánh nước, tải đạn có thể diễn ra giữa tiếng máy bay. Và mỗi buổi trở về với ruộng đồng lại là một lần họ tiếp tục giữ lấy cuộc sống của quê hương.

Mười cô gái Nam Phú khi ấy không chỉ chiến đấu mà còn sản xuất giỏi. Họ đều là đoàn viên, đảng viên, phụ nữ “Năm tốt” và được tặng danh hiệu “Thanh niên Điện Biên – Ấp Bắc”. Câu chuyện về họ được Báo Nhân Dân đăng trong bài “Mười cô gái Vĩnh Linh dũng cảm” ngày 29/5/1965. Chủ tịch Hồ Chí Minh biết câu chuyện, khen ngợi và gửi tặng mỗi cô một chiếc Huy hiệu Bác Hồ.

Đối với những cô gái tuổi đôi mươi năm ấy, chiếc Huy hiệu không đơn thuần là một phần thưởng.

Đó là tình cảm của Bác Hồ dành cho những người con đang ở nơi tuyến lửa. Đó là sự ghi nhận đối với những tháng ngày họ đã bám đất, bám làng, sát cánh cùng bộ đội và dân quân bảo vệ quê hương. Vì thế, dù chiến tranh đã lùi xa, mỗi khi nhắc lại câu chuyện về chiếc Huy hiệu, những người phụ nữ năm xưa vẫn xúc động.

Một hình ảnh rất đẹp còn được lưu lại: bà Nguyễn Thị Lệnh cùng bà Lê Thị Hớn đọc lại bài báo có bút tích về việc Bác Hồ tặng Huy hiệu cho Tiểu đội. Những trang báo đã cũ, nhưng ký ức trong lòng những người từng đi qua chiến tranh dường như vẫn còn nguyên.

Điều đáng quý là câu chuyện về Nguyễn Thị Lệnh không chỉ nằm ở những năm tháng chiến đấu. Sau chiến tranh, những cô gái Nam Phú mỗi người một cuộc sống, nhưng khi có dịp vẫn tìm về với nhau. Họ gặp nhau, kể lại chuyện cũ, hát những bài ca về Vĩnh Linh và nhắc nhớ về những người đồng đội đã không còn. Trong những cuộc gặp ấy, ký ức về tuổi trẻ và chiếc Huy hiệu Bác Hồ lại trở về như một phần không thể tách rời của cuộc đời.

Đặc biệt, hiện nay trong số 10 chiếc Huy hiệu Bác Hồ tặng Tiểu đội, nguồn tư liệu của địa phương cho biết chỉ còn bà Trần Thị Xu và bà Nguyễn Thị Hiệt còn giữ được; những người khác, trong đó có Nguyễn Thị Lệnh, đã để thất lạc Huy hiệu do hoàn cảnh chiến tranh và gia đình. Nhưng một phần thưởng có thể thất lạc theo năm tháng, còn ký ức về món quà của Bác thì vẫn được gìn giữ trong câu chuyện của những người đã từng nhận nó.

Và có lẽ đó chính là điều khiến câu chuyện của Nguyễn Thị Lệnh trở nên đặc biệt.

Bà không chỉ là một cô gái từng đứng bên trận địa năm nào. Bà còn là một trong những người đang góp phần nối ký ức của Tiểu đội Nam Phú với thế hệ hôm nay. Qua những trang báo cũ, những cuộc gặp gỡ đồng đội và những câu chuyện được kể lại, hình ảnh mười cô gái tuổi đôi mươi bên dòng Bến Hải vẫn còn đó – giản dị mà kiên cường.

Chiến tranh đã qua. Những trận bom ngày ấy chỉ còn trong ký ức. Nhưng chiếc Huy hiệu Bác Hồ – dù còn được giữ bằng hiện vật hay chỉ còn được giữ trong tâm trí – vẫn nhắc nhớ về một thời mà những cô gái rất trẻ đã sống một tuổi thanh xuân thật đẹp: đẹp bởi họ đã biết đặt quê hương, đồng đội và Tổ quốc lên trên những bình yên riêng của mình.