Nguyễn Thị Lô
Nguyễn Thị Lô sinh năm 1882 tại xã Hải Xuân, thị xã Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh — vùng đất biên cương nơi đầu sóng ngọn gió, nơi mỗi cơn gió biển thổi qua đều mang theo hơi thở của biên giới Tổ quốc. Tuổi thơ mẹ lớn lên trong một thời rất xa xưa, khi cuộc sống còn nghèo khó, con người sống chủ yếu bằng ruộng đồng, bãi bồi và những chuyến ra khơi gần bờ. Cả đời mẹ gắn với nghề làm ruộng, tảo tần nuôi con qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt nơi vùng biên.
Mẹ Nguyễn Thị Lô
Nguyễn Thị Lô sinh năm 1882 tại xã Hải Xuân, thị xã Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh — vùng đất biên cương nơi đầu sóng ngọn gió, nơi mỗi cơn gió biển thổi qua đều mang theo hơi thở của biên giới Tổ quốc.
Tuổi thơ mẹ lớn lên trong một thời rất xa xưa, khi cuộc sống còn nghèo khó, con người sống chủ yếu bằng ruộng đồng, bãi bồi và những chuyến ra khơi gần bờ. Cả đời mẹ gắn với nghề làm ruộng, tảo tần nuôi con qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt nơi vùng biên.
Mẹ sống cả đời ở Hải Xuân — mảnh đất yên bình nhưng luôn mang trong mình vị trí thiêng liêng của Tổ quốc.
Rồi chiến tranh đến.
Những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa, Móng Cái không còn yên ả. Tiếng súng, tiếng máy bay, tiếng hành quân vọng về từ xa khiến vùng biên như luôn căng mình trong thử thách. Những con đường đất ven biển trở thành lối đi của bộ đội, của những người ra trận giữ đất.
Trong căn nhà nhỏ, mẹ Nguyễn Thị Lô vẫn lặng lẽ làm ruộng, vẫn nhóm bếp, vẫn vá áo. Nhưng trong đôi mắt đã nhiều nếp nhăn là sự lo toan không lời dành cho con cháu và quê hương.
Mẹ hiểu rằng, ở nơi biên giới này, mỗi người dân cũng là một phần của Tổ quốc.
Những ngày kháng chiến, mẹ chứng kiến con cháu trong làng lần lượt lên đường.
Có người trở về.
Có người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường xa.
Mỗi lần tiễn một người đi, mẹ lại đứng rất lâu bên hiên nhà nhìn ra phía biển.
Không khóc lớn.
Chỉ lặng im.
Như thể gió biển đã thay mẹ mang theo những lời chưa kịp nói.
Ngày tiễn người thân của mình đi, mẹ Nguyễn Thị Lô không giữ lại.
Mẹ chỉ nói một câu giản dị:
– Đi đi con… giữ lấy đất này.
Rồi mẹ quay vào trong, lấy chiếc áo cũ đã vá nhiều lần, trao cho con như trao cả một đời thương nhớ.
Người con cúi đầu.
Rồi bước đi.
Con đường đất ven biển Móng Cái hôm ấy dài hơn mọi ngày.
Chiến tranh đi qua, nhưng ký ức ở lại.
Những mất mát, những hy sinh như những vết khắc sâu vào lòng người mẹ già.
Nhưng mẹ không gục ngã.
Mẹ vẫn sống, vẫn làm ruộng, vẫn giữ nếp làng, như thể từng hạt lúa, từng luống đất chính là cách mẹ giữ lấy những người đã đi xa.
Người làng gọi mẹ bằng sự kính trọng lặng thầm.
Bởi trong dáng người nhỏ bé ấy là cả một sức chịu đựng bền bỉ của vùng biên cương.
Ngày hòa bình trở lại, Hải Xuân lại xanh màu lúa, biển lại hiền hòa, những con đường ven biên lại rộn ràng tiếng người.
Mẹ Nguyễn Thị Lô đứng trước hiên nhà, nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió biển.
Mẹ khẽ nói:
– Đất nước mình… yên rồi.
Gió biển thổi qua, như tiếng đáp của những người đã hóa thành đất trời.
Năm 1994, Nguyễn Thị Lô được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Ngày nhận danh hiệu, mẹ đã rất già, gần như đi qua trọn một thế kỷ, nhưng ánh mắt vẫn sáng lên sự bình thản và kiêu hãnh của một người mẹ vùng biên.
Khi được hỏi điều quý giá nhất trong đời, mẹ nói:
“Quý nhất là đất nước còn, làng xóm còn, và những người đi xa đã sống xứng đáng.”
Cả hội trường lặng đi.
Chiều xuống trên Hải Xuân.
Gió biển thổi qua những rặng phi lao ven biên giới.
Mẹ Nguyễn Thị Lô ngồi lặng bên hiên nhà, nhìn ra nơi chân trời xanh thẳm.
Trong ký ức của mẹ, những người đã đi xa chưa từng mất đi.
Họ hóa thành gió biển, thành sóng, thành màu xanh bất tận của Tổ quốc.
Và “thời hoa lửa” của mẹ — là một phần lặng thầm nhưng bất diệt của lịch sử quê hương.
