Nguyễn Thị Lộ – Người phụ nữ chính trực, không khuất quyền thế

Người kể: Trần Thị Lan – người hầu cận trong gia đình Nguyễn Trãi, được chứng kiến bà Nguyễn Thị Lộ, ghi chép lại những điều mắt thấy tai nghe.

Tôi là Trần Thị Lan. Tôi đã theo bà Nguyễn Thị Lộ từ khi bà về ở cùng cụ Nguyễn Trãi. Bà không chỉ là người vợ hiền, mà còn là người bạn tri kỷ, cùng chia sẻ nỗi vui nỗi buồn, cùng suy nghĩ điều phải điều trái. Bà thông minh, hiểu sách, dám nói những điều mà ngay cả người lớn tuổi cũng ngại nói. Đây là câu chuyện thật, đúng như tôi đã chứng kiến.

Khi ấy, sau khi giành được độc lập, triều đình mới thành lập, nhiều người còn nghĩ đến quyền lợi riêng. Bà thường nói với cụ Nguyễn Trãi:

"Đánh giặc khó, giữ nước còn khó hơn. Giữ nước không bằng gươm vàng, mà bằng lòng trong sạch, bằng sự công bằng với dân. Nếu ai cũng nghĩ cho riêng mình, thì nước sẽ tan nát lại."

Khi vua Lê Thái Tổ mất, có kẻ quyền thế muốn lấn át người khác, lập ra những điều bất công. Đại thần ai cũng sợ, im lặng, không dám nói. Bà biết rồi, nói thẳng với chồng:

"Người ta sợ quyền thế nên im lặng. Nhưng im lặng trước điều bất công, chính là giúp kẻ xấu làm điều ác. Chúng ta có thể im lặng để yên thân, nhưng mai sau dân sẽ khổ, nước sẽ tan. Lẽ nào chúng ta chỉ nghĩ đến mình?"

Nguyễn Trãi lắng nghe bà, tiếp tục bảo vệ chính nghĩa, không chịu khuất phục. Điều này khiến kẻ gian ghen ghét, tìm cách đặt điều, vu khống. Người ta khuyên bà nên rời đi, nên nói những lời mềm mỏng để tự bảo vệ. Bà lắc đầu:

"Tôi không làm điều sai, tại sao phải sợ? Sống mà không dám nói thật, thì sống cũng không có giá trị. Dù có gặp điều gì, tôi cũng không thay đổi."

Kẻ gian dựng lên lời vu khống, hai vợ chồng cùng bị oan. Trước khi ra đi, bà không khóc, không van xin, chỉ nói với mọi người:

"Chúng ta có thể chết, nhưng lẽ phải không bao giờ chết. Ngày sẽ có người hiểu, sẽ có người trả lại sự thật cho chúng ta."

Bà ra đi trong oan khuất, nhưng lòng chính trực của bà không bao giờ bị lãng quên. Về sau, sự thật được sáng tỏ, mọi người đều kính phục bà là người phụ nữ dám sống thật, dám nói thật, dù phải trả giá bằng chính mạng sống.

Kể đến đây, bà Lan lau nước mắt, rồi nói:

"Ngày nay, khi các con nghe tên Nguyễn Thị Lộ, hãy nhớ: bà không phải nữ tướng cầm gươm ra trận. Bà là người bình thường, nhưng dám giữ gìn sự thật, dám đứng trước bất công, không sợ quyền thế, không sợ nguy hiểm. Đó là sự dũng cảm cao quý nhất."