Nguyễn Thị Lợi – người phụ nữ đứng lại giữa biển Sầm Sơn

Năm 1950, giữa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, một nhiệm vụ đặc biệt được đặt ra cho Tổ điệp báo A13: tìm cách đánh chìm Thông báo hạm A-mi-ô-đanh-vin của Pháp, con tàu chở vũ khí và phương tiện tiếp tế cho chiến trường. Để thực hiện kế hoạch, tổ chức cần một người phụ nữ đủ bản lĩnh để đóng vai “phu nhân Quốc vụ khanh”. Người được lựa chọn là Nguyễn Thị Lợi, một phụ nữ quê Châu Đốc, An Giang, sinh năm 1911. Theo tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, tên thật của bà là Trần Thị Lời. Năm 1949, bà vào làm nhân viên phục vụ tại Ty Công an Thanh Hóa, trước khi được lựa chọn tham gia nhiệm vụ đặc biệt này.

Con đường đến với hoạt động cách mạng của Nguyễn Thị Lợi bắt đầu từ một biến cố gia đình đầy đau thương. Sau khi theo chồng ra Bắc, chiến tranh đã khiến bà mất đi những người thân của mình. Thay vì trở về quê, bà quyết định ở lại Thanh Hóa và tham gia cách mạng. Năm 1949, khi đang làm việc tại Ty Công an Thanh Hóa, bà được phát hiện về phẩm chất và năng lực, rồi được đưa vào Tổ điệp báo A13 với mật danh A16. Từ đây, người phụ nữ từng trải qua mất mát riêng bước vào một nhiệm vụ mà chính bà cũng biết có thể không có đường trở về.

Rạng sáng ngày 27/9/1950, Nguyễn Thị Lợi cùng các thành viên của tổ điệp báo được đưa ra biển Sầm Sơn. Bà mang theo chiếc va li chứa thuốc nổ và lên Thông báo hạm A-mi-ô-đanh-vin dưới vỏ bọc “phu nhân Quốc vụ khanh”. Sau khi bố trí thuốc nổ và thu xếp để đồng đội cùng những người chèo thuyền trở lại bờ, bà ở lại trên tàu. Khoảng 30 phút sau khi thuyền rời đi, con tàu phát nổ, kéo theo nhiều sĩ quan, binh lính Pháp cùng hàng trăm tấn vũ khí, quân trang và quân dụng xuống biển. Nguyễn Thị Lợi đã hy sinh trong nhiệm vụ ấy.

Chiến công này góp phần làm thất bại kế hoạch của thực dân Pháp nhằm mở rộng đánh chiếm vùng căn cứ kháng chiến. Sau khi hy sinh, Nguyễn Thị Lợi được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba năm 1951 và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1973. Ngày nay, tên bà vẫn được nhắc đến qua các công trình tưởng niệm, trường học và đường phố; tượng đài Nguyễn Thị Lợi cũng được dựng bên bờ biển Sầm Sơn như một cách ghi nhớ người nữ điệp báo đã lựa chọn ở lại trên con tàu giữa biển.