Nguyễn Thị Luyến

Nhắc đến những năm tháng chiến tranh ác liệt, có một con đường không chỉ hiện hữu trên bản đồ mà còn in sâu trong ký ức của cả một thế hệ, đó là đường Trường Sơn – đường mòn Hồ Chí Minh. Và trong dòng chảy ký ức ấy, câu chuyện của cựu chiến binh Phạm Quang Vinh hiện lên như một lát cắt chân thực, giản dị mà ám ảnh, nơi tuổi trẻ của ông đã gửi lại giữa rừng sâu, núi thẳm cùng những chuyến xe không bao giờ ngừng lăn bánh. Ông từng là một người lính vận tải, gắn bó với vô lăng và những cung đường xuyên rừng. Những năm ấy, Trường Sơn không phải là con đường như người ta hình dung trong thời bình. Đó là những lối mòn ngoằn ngoèo, khi thì chìm trong bùn đất, khi lại dựng đứng bên sườn núi, một bên là vách đá, một bên là vực sâu hun hút. Ban ngày, máy bay địch quần thảo, bom rơi xé nát mặt đường; ban đêm, đoàn xe lại lặng lẽ nối đuôi nhau, ánh đèn gầm le lói như những đốm lửa nhỏ giữa đại ngàn. Trong ký ức của ông, mỗi chuyến đi là một lần đối diện với ranh giới mong manh giữa sống và chết. Có những đêm mưa rừng xối xả, đường trơn như đổ mỡ, bánh xe quay tít mà không tiến nổi, cả đơn vị phải xuống đẩy xe trong im lặng, chỉ nghe tiếng thở gấp và tiếng bùn lạo xạo dưới chân. Có lúc, vừa đi qua một khúc cua thì phía sau đã vang lên tiếng nổ chát chúa, đất đá đổ ập xuống, con đường vừa đi qua phút chốc biến mất. Người lính khi ấy không kịp ngoái lại, bởi dừng lại là đồng nghĩa với nguy hiểm, chỉ biết siết chặt tay lái mà đi tiếp. Nhưng điều khiến ông nhớ nhất không phải là bom đạn, mà là tình đồng đội. Trên những cung đường ấy, người ta sống với nhau bằng một thứ tình cảm rất lạ, không cần nói nhiều nhưng luôn sẵn sàng chia nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm. Có những lần đồng đội ngã xuống ngay bên vệ đường, không kịp một lời trăn trối. Những người còn lại chỉ kịp dừng lại trong giây lát, lặng lẽ đặt một cành cây làm dấu, rồi lại tiếp tục hành quân. Nỗi đau không có thời gian để bật thành lời, mà lặng lẽ chôn sâu vào trong lòng, để rồi theo họ suốt cả cuộc đời. Ông từng nói, điều đáng sợ nhất không phải là bom rơi, mà là khoảnh khắc quay sang bên cạnh mà không còn thấy người đồng đội quen thuộc nữa. Giữa rừng Trường Sơn bạt ngàn, sự mất mát ấy trở nên mênh mông đến mức không gì có thể lấp đầy. Và cũng chính từ những mất mát ấy, ý chí của người lính càng trở nên rắn rỏi hơn, bởi ai cũng hiểu rằng, con đường mình đi không chỉ chở hàng hóa, mà còn chở theo niềm tin của cả hậu phương gửi vào tiền tuyến. Nhiều năm sau chiến tranh, khi trở về với cuộc sống đời thường, ông Vinh vẫn không thể quên được những cung đường năm xưa. Có những đêm yên tĩnh, ông nói mình vẫn nghe như có tiếng xe chạy đâu đó giữa rừng, vẫn thấy ánh đèn gầm chập chờn trong ký ức. Trường Sơn với ông không chỉ là một địa danh, mà là một phần máu thịt, nơi đã lấy đi tuổi trẻ, đồng đội và cũng để lại trong ông một niềm tự hào không gì thay thế được. Những con đường hôm nay đã rộng mở, xe cộ qua lại đông đúc, ít ai còn hình dung được rằng dưới lớp nhựa phẳng lì ấy từng là những lối mòn thấm đẫm mồ hôi và máu. Nhưng với những người như ông Phạm Quang Vinh, Trường Sơn chưa bao giờ là quá khứ. Nó vẫn sống, vẫn hiện diện trong từng ký ức, như một lời nhắc nhở lặng lẽ về giá trị của hòa bình và về một thời mà con người đã đi qua tất cả, chỉ với một niềm tin giản dị: đất nước nhất định sẽ ngày mai thống nhất.