NGUYỄN THỊ MẾN (HỒ THỊ MẾN): NỮ TRINH SÁT QUẢ CẢM GIỮA LÒNG ĐỊCH
Nguyễn Thị Mến, tên khai sinh Hồ Thị Mến, sinh năm 1940, quê xã Trung An, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh, là một nữ chiến sĩ từng hoạt động trong lực lượng An ninh Khu Sài Gòn – Gia Định, thường được biết đến với bí danh Năm Mến. Năm 1960, khi mới 20 tuổi, bà tham gia đội du kích xã Trung An, được giao nhiệm vụ xã đội phó phụ trách dân quân và từ đó đổi sang họ Nguyễn để hoạt động cách mạng. Đến năm 1965, bà tham gia lực lượng công an, hoạt động trong đội trinh sát nội thành thuộc Ban An ninh T4. Công việc của những người trinh sát vũ trang khi ấy đòi hỏi phải thường xuyên hoạt động bí mật, bám cơ sở, nắm tình hình và thực hiện những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm ngay giữa lòng Sài Gòn.
Trong những năm hoạt động, Nguyễn Thị Mến nhiều lần bị địch bắt giam và tra tấn nhưng không khai báo. Có thời gian bị giam giữ, đến tháng 10/1969 bà được trả tự do và tiếp tục trở lại hoạt động. Sau khi trở lại đơn vị, bà tham gia nhiều nhiệm vụ trinh sát và chiến đấu trong nội thành. Một trong những trận đánh được nhắc đến nhiều là cuộc tấn công vào Tổng nha Cảnh sát ngụy quyền Sài Gòn. Với sự trinh sát kỹ lưỡng về quy luật hoạt động của địch, bà cùng đồng đội sử dụng một thùng rác để ngụy trang mìn hẹn giờ, đặt gần cổng phụ Tổng nha. Sau khi rời khỏi khu vực, quả mìn phát nổ, làm chết và bị thương 18 người của phía đối phương.
Không dừng lại ở đó, Nguyễn Thị Mến còn tham gia những nhiệm vụ đánh vào các cơ sở của đối phương trong nội thành. Bà được giao nhiệm vụ tấn công tòa soạn báo Dân Ý; tháng 4/1971 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại trại A-mắc, nơi đóng quân của lực lượng cảnh sát dã chiến. Những hoạt động ấy cho thấy đặc thù của cuộc chiến đấu trong lòng đô thị: người chiến sĩ không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải có khả năng cải trang, nắm địa bàn, giữ bí mật, kiên trì xây dựng cơ sở và xử lý tình huống trong những hoàn cảnh hết sức nguy hiểm.
Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Mến tiếp tục công tác trong lực lượng Công an Thành phố Hồ Chí Minh, từng giữ các chức vụ Đội trưởng tổ chức và Trưởng Công an phường 6, quận Bình Thạnh. Những năm tháng bị bắt giam, tra tấn đã để lại ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của bà. Với những thành tích trong chiến đấu và công tác, bà được tặng thưởng nhiều huân chương, trong đó có Huân chương Kháng chiến và các Huân chương Chiến công. Ngày 29/1/1996, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Câu chuyện về Nguyễn Thị Mến không chỉ kể về những trận đánh giữa lòng đô thị mà còn là câu chuyện về bản lĩnh của một người phụ nữ Củ Chi trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Từ một nữ du kích ở Trung An, bà trở thành một nữ trinh sát hoạt động bí mật giữa lòng Sài Gòn, nhiều lần đối diện với hiểm nguy nhưng vẫn giữ vững nhiệm vụ được giao. Những người chiến sĩ như Nguyễn Thị Mến đã góp phần làm nên truyền thống kiên cường của lực lượng An ninh Sài Gòn – Gia Định và vùng đất Củ Chi. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những câu chuyện ấy vẫn nhắc thế hệ hôm nay về giá trị của lòng trung thành, ý chí vượt qua gian khó và trách nhiệm đối với Tổ quốc. Trong cuộc sống hòa bình, sự hy sinh của thế hệ đi trước càng nhắc mỗi chúng ta biết trân trọng độc lập, gìn giữ hòa bình và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.
