NGUYỄN THỊ MINH KHAI - BÍ THƯ THÀNH ỦY SÀI GÒN - CHỢ LỚN
Nguyễn Thị Minh Khai tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, sinh ngày 30 tháng 9 năm 1910 tại xã Vĩnh Yên, nay thuộc thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Thuở nhỏ, bà học tại trường tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh, nơi thầy giáo dạy học chính là Trần Phú, người sau này trở thành Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Năm 16 tuổi, bà bắt đầu tham gia hoạt động yêu nước, gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng, rồi năm 1930 trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương.
Năm 1930, bà được cử sang Hương Cảng công tác tại Ban Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, sau đó bị chính quyền Anh bắt giam năm 1931 vì hoạt động cách mạng, đến năm 1934 được trả tự do. Bà từng theo học tại Trường Đại học Phương Đông ở Moskva. Năm 1935, bà là đại biểu chính thức của Đảng Cộng sản Đông Dương tham dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản.
Năm 1937, bà về nước hoạt động tại Sài Gòn, được phân công làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, một trong những nữ cán bộ lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Đảng. Bà cùng chồng là Lê Hồng Phong, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, tham gia chỉ đạo phong trào cách mạng tại Nam Kỳ trong giai đoạn Đảng chuẩn bị lực lượng cho khởi nghĩa vũ trang.
Ngày 30 tháng 7 năm 1940, bà bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn, giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Trong tù, bà bị tra tấn nhiều lần nhưng không khai báo, được các bạn tù kể lại từng dùng máu viết những dòng thơ lên tường xà lim để động viên đồng đội. Sau khi cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra tháng 11 năm 1940 và bị đàn áp, thực dân Pháp quy kết bà là một trong những người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa và đưa ra xét xử.
Ngày 28 tháng 8 năm 1941, Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp xử bắn tại Ngã Ba Giồng, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, cùng đợt với các đồng chí Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, khi mới 31 tuổi. Trong 15 năm hoạt động cách mạng liên tục từ năm 1926 đến 1941, bà từng giữ nhiều cương vị lãnh đạo quan trọng của Đảng ở cả trong và ngoài nước. Tên bà hiện được đặt cho một quận và nhiều tuyến đường tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng nhiều trường học mang tên Nguyễn Thị Minh Khai trên cả nước, trong đó có trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai tại Sóc Trăng và ngôi trường trung học nổi tiếng tại Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.
