NGUYỄN THỊ MINH KHAI – "NGƯỜI CON GÁI THÀNH VINH BẤT KHUẤT"
Tác giả: Chu Kim Ngân
Người phụ nữ dấn thân trên mặt trận Quốc tế Cộng sản
Sinh ra tại thành phố Vinh (Nghệ An) – vùng đất giàu truyền thống cách mạng, Nguyễn Thị Minh Khai sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ và gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng từ năm 16 tuổi. Chị là một trong những nữ đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương.
Với tài năng và sự kiên định, chị được Đảng cử sang Trung Quốc hoạt động, làm việc tại Văn phòng Phương Đông của Quốc tế Cộng sản. Chị từng sang Mát-scơ-va (Liên Xô) học tập tại Đại học Phương Đông và vinh dự là đại biểu phụ nữ Việt Nam đầu tiên tham dự và phát biểu tại Đại hội VII Quốc tế Cộng sản năm 1935. Bằng trí tuệ sắc bén và phong thái tự tin, chị đã vạch trần tội ác của thực dân Pháp, kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế cho phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Dương.
Lãnh đạo Nam Kỳ Khởi nghĩa và cuộc đấu trí trong Khám Cực Lớn
Trở về nước năm 1937, chị Nguyễn Thị Minh Khai được bầu vào Chấp hành Trung ương Đảng và đảm nhận trọng trách Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn – địa bàn đấu tranh quyết liệt nhất thời kỳ đó. Chị cùng chồng là đồng chí Lê Hồng Phong trực tiếp chỉ đạo xây dựng cơ sở cách mạng, chuẩn bị cho cuộc Nam Kỳ Khởi nghĩa năm 1940.
Tháng 7/1940, chị bị mật thám Pháp bắt giữ ngay trước khi cuộc khởi nghĩa nổ ra. Kẻ thù vui mừng vì bắt được một lãnh đạo cấp cao. Trong nhà giam Khám Cực Lớn Sài Gòn, chúng dùng đủ mọi hình tra dã man: Kẹp điện, dội nước xà phòng, đánh đập tàn nhẫn để ép chị khai ra cơ quan chỉ huy và danh sách Thành ủy. Đáp lại, chị Minh Khai giữ vững sự im lặng sắt đá. Khi bị đối chất với kẻ thù, chị dũng cảm vạch mặt sự phi nghĩa của chính quyền colonial Pháp.
Không khuất phục được chị bằng đòn đau, kẻ thù đưa con gái nhỏ của chị (mới vài tháng tuổi) vào nhà giam để uy hiếp tinh thần người mẹ. Chị nén đau thương vào lòng, gửi gắm con cho cơ sở nuôi dưỡng và khẳng định: "Tôi có gia đình, nhưng gia đình lớn của tôi là Dân tộc".
Khí phách trên pháp trường Hóc Môn
Sáng ngày 28/8/1941, thực dân Pháp đưa chị Nguyễn Thị Minh Khai cùng các đồng chí Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu ra hành quyết tại ngã tư Giồng (Hóc Môn). Trước họng súng kẻ thù, chị từ chối bịt mắt, thẳng thắn tước bỏ khăn che và hô to các khẩu hiệu cách mạng.
Trước đó, trên tường xà-cle nhà tù, chị đã dùng máu của mình viết nên những dòng thơ bất tử:
"Vững chí bền gan ai hỡi ai,
Dù cho sóng gió dội bên tai.
Tròn nghĩa nước nhà duyên trọn vẹn,
Sắt đá một lòng chẳng đổi thay!"
Chị hy sinh khi mới 31 tuổi. Sự hy sinh của Nguyễn Thị Minh Khai là ngọn đuốc sáng chói cho phong trào phụ nữ Việt Nam và là bài học sâu sắc về bản lĩnh chính trị, lòng trung thành vô hạn với lý tưởng cách mạng.
