Nguyễn Thị Minh Khai - Người nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung

Nguyễn Thị Minh Khai, tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, sinh ngày 30-9-1910 trong một gia đình công chức nhỏ ở Vinh, Nghệ An. Từ năm 9 tuổi, bà được học chữ quốc ngữ tại trường nữ sinh thành phố Vinh, sau đó học tại Trường Tiểu học Cao Xuân Dục. Khi còn đi học, bà đã tham gia các hoạt động yêu nước và sớm hình thành ý thức đấu tranh trước hoàn cảnh đất nước.

Mùa hè năm 1927, Nguyễn Thị Minh Khai được kết nạp vào Hội Hưng Nam, tổ chức sau này đổi tên thành Tân Việt Cách mạng Đảng, và được giao phụ trách công tác vận động phụ nữ. Đến năm 1929, bà rời gia đình, bắt đầu hoạt động cách mạng bí mật. Sau đó, bà tham gia Đảng Cộng sản Đông Dương, làm công tác tuyên truyền, huấn luyện đảng viên tại Trường Thi, Bến Thủy và các vùng lân cận, đồng thời xây dựng cơ sở trong phong trào công nhân.

Mùa hè năm 1930, bà được cử ra Hải Phòng, rồi sang Hương Cảng hoạt động tại Văn phòng Phương Nam của Bộ Phương Đông, Quốc tế Cộng sản. Tại đây, bà được Nguyễn Ái Quốc trực tiếp huấn luyện về lý luận cách mạng và làm nhiệm vụ liên lạc giữa các tổ chức cách mạng Việt Nam với tổ chức cộng sản tại Hương Cảng.

Năm 1931, Nguyễn Thị Minh Khai bị bắt tại Hương Cảng. Sau thời gian bị giam giữ, đến năm 1933 bà được trả tự do. Bà tiếp tục đến Thượng Hải, bắt liên lạc với Lê Hồng Phong và tham gia hoạt động trong Ban lãnh đạo của Đảng ở nước ngoài.

Đầu năm 1935, Nguyễn Thị Minh Khai cùng Lê Hồng Phong được cử tham dự Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản tại Moscow. Tại Đại hội, với tên Phan Lan, bà trình bày tham luận về chính sách của thực dân Pháp và phong trào đấu tranh của phụ nữ Đông Dương. Sau Đại hội, bà ở lại học tại Trường Đại học Phương Đông.

Đầu năm 1937, bà trở về Sài Gòn, được Trung ương Đảng phân công hoạt động tại Xứ ủy Nam Kỳ. Bà viết nhiều bài trên báo Dân chúng, vận động phụ nữ tham gia các phong trào đấu tranh. Sau đó, bà được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, trực tiếp bám cơ sở, hoạt động trong công nhân và phong trào phụ nữ tại Sài Gòn - Gia Định.

Mùa xuân năm 1940, chỉ vài ngày sau khi sinh người con đầu lòng, Nguyễn Thị Minh Khai phải xa con để tiếp tục công tác. Ngày 30-7-1940, bà bị bắt tại Sài Gòn và bị giam tại bót Catinat, sau đó chuyển đến Khám Lớn Sài Gòn. Dù bị xét xử nhiều lần, bà vẫn giữ vững lập trường và không khai báo những thông tin liên quan đến tổ chức.

Ngày 28-8-1941, Nguyễn Thị Minh Khai bị đưa ra xử bắn tại Sài Gòn, khi mới 30 tuổi. Trước khi hy sinh, bà cùng các đồng chí vẫn giữ vững tinh thần và khí phách của người chiến sĩ cách mạng.

Cuộc đời Nguyễn Thị Minh Khai chỉ kéo dài hơn ba mươi năm nhưng gắn với nhiều địa danh quan trọng của phong trào cách mạng Việt Nam: Vinh - Bến Thủy, Hải Phòng, Hương Cảng, Thượng Hải, Moscow và Sài Gòn. Từ một nữ sinh ở thành phố Vinh, bà đã trở thành một cán bộ lãnh đạo của phong trào cách mạng và là một trong những nữ đảng viên tiêu biểu của thế hệ đầu tiên.