Nguyễn Thị Minh Khai: Nữ Lãnh Đạo Kiệt Xuất và Khí Phách Bất Khuất
Nguyễn Thị Minh Khai (tên khai sinh: Nguyễn Thị Vịnh, 1910 – 1941) là một trong những nhà cách mạng tiên phong, một nữ lãnh đạo xuất sắc của Đảng Cộng sản Đông Dương trong giai đoạn 1930–1940. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy vinh quang của bà là tấm gương sáng ngời về lòng kiên trung và sự cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Bà sinh ngày 1 tháng 11 năm 1910 tại xã Vĩnh Yên, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Cha bà là ông Nguyễn Huy Bình (Hàn Bình), công chức hỏa xa người Hà Nội, và mẹ là bà Đậu Thị Thư, làm nghề buôn bán nhỏ quê Hà Tĩnh. Bà bắt đầu học chữ Quốc ngữ từ năm 1919 và theo học tại trường tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh.
Năm 1927, bà bắt đầu tham gia hoạt động trong phong trào công nhân tại Vinh và tham gia đồng sáng lập Tân Việt Cách mệnh Đảng, sau đó được bầu làm Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ.
Sự nghiệp cách mạng của bà nhanh chóng phát triển:
Hoạt động với Lãnh tụ: Năm 1930, bà gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương, phụ trách công tác tuyên truyền, huấn luyện đảng viên tại Trường Thi, Bến Thủy. Sau đó, bà sang Hương Cảng làm thư ký cho lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại văn phòng chi nhánh Đông phương bộ của Quốc tế Cộng sản.
Vượt qua gian khó: Năm 1931, bà bị bắt tại Hương Cảng và bị giam. Tuy nhiên, năm 1934 khi ra tù, bà được Đông phương bộ Quốc tế Cộng sản tin tưởng cử làm đại biểu chính thức đi dự Đại hội VII Quốc tế Cộng sản tại Moskva, cùng với Lê Hồng Phong.
Lý tưởng sắt đá: Theo một bức thư bà viết năm 1933, Nguyễn Thị Minh Khai khẳng định "người chồng" duy nhất của mình chính là sự nghiệp Cách mạng, thể hiện lòng cống hiến trọn vẹn. (Có tài liệu Việt Nam ghi rằng bà thành hôn với Lê Hồng Phong tại Moskva năm 1935).
Năm 1936, bà được cử về nước truyền đạt chỉ thị của Quốc tế Cộng sản và được cử vào Xứ ủy Nam kỳ, giữ chức Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn (lấy bí danh là Năm Bắc). Bà là một trong những người lãnh đạo cao trào cách mạng 1936-1939 ở Sài Gòn.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Ngày 30 tháng 7 năm 1940, bà bị bắt tại Khám Lớn Sài Gòn, ngay sau phiên họp của Xứ ủy Nam kỳ về chủ trương khởi nghĩa. Dù bị giam giữ, bà vẫn giữ liên lạc với bên ngoài và tiếp tục lãnh đạo phong trào đấu tranh.
Sau thất bại của Khởi nghĩa Nam Kỳ, Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp kết án tử hình và bị xử bắn tại Ngã ba Giồng, Hóc Môn (nay thuộc TP Hồ Chí Minh) vào ngày 28 tháng 8 năm 1941.
Để tưởng nhớ và tôn vinh người nữ lãnh đạo kiệt xuất này, tên bà đã được đặt cho rất nhiều đường phố trên khắp Việt Nam (như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Nha Trang, Đà Lạt, Hạ Long, Đồng Hới, Thái Bình...) và nhiều trường học nổi tiếng, đặc biệt là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai tại TP Hồ Chí Minh. Tại thành phố Vinh, quê hương bà, cũng đã xây dựng Nhà lưu niệm để trưng bày hình ảnh và cuộc đời hoạt động của bà.
Nguyễn Thị Minh Khai mãi mãi là biểu tượng của tinh thần kiên cường, bất khuất của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.
