NGUYỄN THỊ MINH KHAI – VỮNG CHÍ TRÊN CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Có những tên người chúng em đã nhiều lần bắt gặp trên biển đường, tên trường nhưng chưa hiểu hết cuộc đời phía sau. Nguyễn Thị Minh Khai là một cái tên như thế.

Khi tìm hiểu về chị, điều khiến em xúc động là bức thư gửi cha mẹ trong những ngày bị giam cầm. Giữa hoàn cảnh hiểm nghèo, chị vẫn muốn cha mẹ hiểu rằng con mình đã sống ngay thẳng, giữ một tấm lòng nhân ái.

Từ những dòng thư ấy, chúng em tìm về hành trình của người nữ chiến sĩ đã kiên trì theo đuổi con đường cách mạng từ tuổi học trò.

Lòng yêu nước được nuôi dưỡng từ mái trường

Nguyễn Thị Minh Khai có tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, sinh năm 1910, lớn lên tại thành phố Vinh. Chị được học chữ Quốc ngữ, sau đó theo học tại Trường Tiểu học Cao Xuân Dục.

Trong những năm tháng ấy, phong trào yêu nước ở Nghệ Tĩnh có ảnh hưởng sâu sắc đến thanh niên, học sinh. Được thầy giáo hướng dẫn, chị tham gia các hoạt động với sự nhiệt tình của tuổi trẻ.

Chị vận động nữ sinh góp tiền mua hoa, may băng tang dự lễ truy điệu nhà yêu nước Phan Châu Trinh và tham gia ký tên đòi trả tự do cho Phan Bội Châu.

Những việc làm ấy giúp em nhận ra sự quan tâm đến đất nước có thể bắt đầu ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Người học sinh biết suy nghĩ trước những điều đang diễn ra quanh mình sẽ dần hình thành ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Sau khi học xong, chị vừa giúp mẹ bán hàng, ghi chép sổ sách, chăm lo gia đình, vừa tiếp tục tham gia hoạt động yêu nước.

Gắn bó với công nhân và phong trào phụ nữ

Năm 1927, Nguyễn Thị Minh Khai được kết nạp vào Hội Hưng Nam, tổ chức sau đổi tên thành Tân Việt Cách mạng đảng. Chị được giao phụ trách công tác vận động phụ nữ tại Vinh – Bến Thủy.

Năm 1929, chị rời gia đình để hoạt động cách mạng bí mật. Sau đó, chị tham gia Đảng Cộng sản Đông Dương, làm công tác tuyên truyền, huấn luyện và xây dựng cơ sở tại Trường Thi, Bến Thủy cùng những địa bàn lân cận.

Trong phong trào công nhân, chị gần gũi, tìm hiểu đời sống và được mọi người tin cậy.

Qua chặng đường ấy, em hiểu rằng muốn vận động và giúp đỡ người khác, trước hết phải biết lắng nghe, hiểu hoàn cảnh của họ. Sự tin tưởng được tạo nên từ quá trình cùng làm việc, cùng chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống.

Không ngừng học tập giữa những năm hoạt động xa quê

Năm 1930, Nguyễn Thị Minh Khai được cử ra nước ngoài hoạt động. Tại Hương Cảng, chị làm công tác liên lạc và được Nguyễn Ái Quốc trực tiếp huấn luyện về lý luận cách mạng.

Công việc diễn ra trong điều kiện bị cảnh sát, mật thám theo dõi. Năm 1931, chị bị bắt giam. Dù chịu nhiều thử thách, chị vẫn giữ vững tinh thần. Sau khi được trả tự do, chị tiếp tục tìm cách liên lạc với tổ chức để hoạt động.

Năm 1935, với tên Phan Lan, chị tham dự Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản tại Moskva. Trong tham luận, chị lên án chính sách thực dân, nêu tinh thần đấu tranh của phụ nữ Đông Dương và phụ nữ Việt Nam. Sau đại hội, chị tiếp tục học tại Trường Đại học Phương Đông.

Điều khiến chúng em khâm phục là ý thức học hỏi của chị. Những trải nghiệm thực tế luôn đi cùng việc học tập để nâng cao hiểu biết, chuẩn bị cho những trách nhiệm mới.

Người cán bộ bám sát cơ sở

Đầu năm 1937, Nguyễn Thị Minh Khai trở về Sài Gòn, làm việc tại cơ quan Xứ ủy Nam Kỳ. Chị viết báo, vận động phụ nữ tham gia đấu tranh và tiếp tục xây dựng phong trào.

Trên cương vị Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, chị hoạt động trong hoàn cảnh nhiều hiểm nguy. Chị đến những cơ sở công nhân, tìm hiểu tình hình, cùng cán bộ tổ chức và lãnh đạo đấu tranh.

Qua tư liệu, em hình dung được trách nhiệm nặng nề của người cán bộ hoạt động bí mật. Mỗi cuộc gặp gỡ, mỗi lần đi cơ sở đều cần sự cẩn trọng để bảo vệ tổ chức và những người cùng tham gia.

Chị còn phải đối diện với những mất mát riêng. Người chồng, người đồng chí Lê Hồng Phong bị bắt năm 1939. Năm 1940, sau khi sinh con gái, chị sớm phải xa con để tiếp tục công tác.

Đọc đến đây, chúng em thêm thương những gia đình cách mạng đã phải chịu cảnh chia xa, gửi lại nhiều mong ước bình dị vì nhiệm vụ chung.

Bức thư gửi cha mẹ từ nơi giam giữ

Tháng 7/1940, Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp bắt. Trong thời gian giam cầm, chị chịu tra khảo nhưng vẫn kiên định, bảo vệ tổ chức và đồng chí.

Năm 1941, chị bị kết án tử hình.

Trong bức thư gửi cha mẹ ngày 29/5/1941, chị giải thích về con đường mình đã lựa chọn, mong cha mẹ đừng tủi nhục, đau khổ trước những lời kết tội. Chị viết: “Con đầy một tấm lòng nhân ái, minh chính”.

Câu văn ấy khiến em đọc lại nhiều lần. Giữa lúc bản thân đứng trước hiểm nguy, chị vẫn nghĩ đến nỗi đau của cha mẹ và muốn giữ cho gia đình niềm tin vào mình.

Chúng em cảm nhận được trong bức thư tình yêu thương và lòng tự trọng. Người chiến sĩ kiên cường ấy cũng là một người con luôn hướng về cha mẹ, mong được thấu hiểu.

Năm 1941, Nguyễn Thị Minh Khai hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Cuộc đời chị để lại một tấm gương về sự tận tụy và ý chí không khuất phục trước thử thách.

Sống xứng đáng với những người đi trước

Tên Nguyễn Thị Minh Khai được đặt cho nhiều con đường, trường học. Sau khi tìm hiểu câu chuyện của chị, mỗi lần gặp cái tên ấy, chúng em sẽ nhớ đến một cuộc đời cụ thể: người nữ sinh nhiệt tình, người cán bộ ham học, người mẹ phải xa con và người chiến sĩ giữ vững khí tiết.

Là học sinh Trường THCS Thanh Oai, chúng em biết ơn sự hy sinh của chị và những thế hệ đã đấu tranh cho độc lập dân tộc.

Bài học chúng em có thể thực hiện hôm nay là chăm chỉ học tập, sống trung thực, biết quan tâm đến gia đình và có trách nhiệm với tập thể. Khi gặp khó khăn, cần kiên trì tìm cách vượt qua; khi chưa hiểu, cần chủ động học hỏi và lắng nghe.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Minh Khai giúp chúng em hiểu sâu hơn giá trị của lòng nhân ái và ý chí vươn lên. Những phẩm chất ấy vẫn cần được gìn giữ trong cuộc sống bình yên hôm nay.

Nguồn tư liệu: Nội dung về cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, trích thư gửi cha mẹ và các tư liệu được người biên tập cung cấp.

Biên tập phục vụ chuyên mục “Câu chuyện thời hoa lửa” – Chi đội 6A1 Trường THCS Thanh Oai.