NGUYỄN THỊ NGHỊ – NGƯỜI MẸ BA LẦN TIỄN CON ĐI

“Hoa lửa” – hai tiếng ngắn gọn mà gợi lên cả một thời kỳ lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng vô cùng hào hùng của dân tộc Việt Nam. “hoa” là biểu tượng của tuổi trẻ, của những ước mơ, khát vọng và vẻ đẹp thanh xuân. “lửa” gợi nhắc chiến tranh khốc liệt, bom đạn và tinh thần chiến đấu bất khuất của những con người sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Giữa những năm tháng ấy, có biết bao người đã gác lại hạnh phúc riêng để lên đường bảo vệ quê hương, cũng có biết bao người mẹ lặng lẽ đứng phía sau, tiễn con đi bằng niềm tin và đón nhận những tin dữ bằng nước mắt. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát mà nó để lại vẫn hằn sâu trong ký ức của những người ở lại. Và trong dòng chảy ký ức ấy, cuộc đời Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Nghị hiện lên như một câu chuyện lay động lòng người – câu chuyện về người mẹ ba lần tiễn con đi, ba lần chịu nỗi đau mất con, nhưng vẫn kiên cường sống tiếp vì gia đình và vì niềm tự hào dành cho Tổ quốc.

Dọc theo bờ con sông Đuống, tại phường Phúc Lợi (quận Long Biên, Hà Nội), có một ngôi nhà nhỏ từng là nơi lưu giữ những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Nghị. Mẹ sinh năm 1921 tại xã Hội Xá, huyện Gia Lâm (nay thuộc phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội). Mẹ và chồng có 6 người con, gồm 5 trai và 1 gái. Cuộc sống gia đình gắn liền với lao động và những lo toan thường nhật. Như bao người phụ nữ khác, mẹ Nghị dành phần lớn cuộc đời để chăm sóc, nuôi dưỡng các con, mong các con trưởng thành và có một mái ấm bình yên. Tuy nhiên, cuộc kháng chiến chống Mỹ bùng nổ đã khiến gia đình mẹ phải chịu đựng những mất mát vô bờ.

Trong vòng vỏn vẹn 5 năm (1968 – 1972), chiến tranh đã tước đoạt cả 3 người con trai của mẹ:

• Liệt sĩ Nguyễn Văn Mạc (con trai cả): Lên đường nhập ngũ năm 1964. Sau 4 năm chiến đấu kiên cường, anh anh dũng hy sinh tại chiến trường miền Nam vào năm 1968.

• Liệt sĩ Nguyễn Văn Tính (con trai thứ hai): Tiếp bước anh trai, lên đường tham gia kháng chiến cùng vào năm 1968. Đến năm 1970, anh ngã xuống trên đất bạn Lào.

Ba người con gắn với ba chặng đường chiến đấu khác nhau, nhưng tất cả đều để lại phía sau một căn nhà vắng bóng ngày đoàn tụ trọn vẹn. Theo lời kể của ông Nguyễn Khắc Hậu (người con trai thứ tư của mẹ), mỗi lần nhận tin báo tử, mẹ đều đau buồn, khóc rất nhiều, có những ngày thẫn thờ và không thiết ăn uống. Trong ba người con, mẹ thương anh Phúc nhất bởi anh lên đường và hy sinh khi mới tròn 19 tuổi.

Dù phải chịu đựng biến cố liên tiếp, mẹ Nghị vẫn kiên cường vực dậy để chăm lo cho 3 người con còn lại. Mẹ làm đủ mọi công việc, phần lớn thời gian gắn bó với ruộng đồng để chắt chiu nuôi các con ăn học nên người. Đáp lại tình yêu thương ấy, các con còn lại sau này đều trưởng thành và trở thành những công dân có ích cho xã hội. Qua lời kể của bà Ngô Thị Hiền (con dâu mẹ Nghị), mẹ là một người phụ nữ hiền lành, nhân hậu, đi đâu về cũng không quên mua quà cho các cháu. Dù trước mặt con cháu mẹ luôn nuốt nước mắt vào trong, nhưng có những đêm muộn, mẹ vẫn ngồi một mình trong buồng tối lặng lẽ khóc vì nhớ thương các con. Mẹ từng chia sẻ dù thương nhớ các anh khôn nguôi, mẹ chưa bao giờ hối hận khi tiễn các con lên đường chiến đấu và luôn tự hào vì các con đã sống dũng cảm cho Tổ quốc.

Sự hy sinh to lớn của mẹ đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vào năm 1994 tại Quảng trường Ba Đình. Trong Lễ tuyên dương đầu tiên được Nhà nước tổ chức này, mẹ Nguyễn Thị Nghị là 1 trong 59 mẹ tiêu biểu đại diện cho gần 20.000 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên cả nước thời điểm đó.

Năm 2013, mẹ Nguyễn Thị Nghị trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 92 tuổi. Trước khi qua đời, gia đình đã tìm và cất bốc được hài cốt của 2 người con là liệt sĩ Nguyễn Văn Mạc và liệt sĩ Nguyễn Khắc Phúc về quê nhà. Riêng hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Văn Tính đến nay vẫn chưa thể xác định được vị trí phần mộ, để lại một tâm nguyện còn dang dở của người mẹ trước khi nhắm mắt xuôi tay.

Nhìn lại cuộc đời của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Nghị, có thể thấy rằng cái giá của hòa bình không chỉ được tính bằng những năm tháng chiến đấu hay số lượng chiến sĩ đã ngã xuống nơi chiến trường. Đằng sau mỗi người lính nằm lại lòng đất mẹ là một gia đình khuyết đi một vị trí, là một người mẹ mang nỗi đau thương lặng thầm suốt phần đời còn lại. Có những vết thương không hiện hữu trên cơ thể, nhưng vẫn âm thầm hiện diện trong ký ức của những người ở lại. Với mẹ Nghị, việc ba lần tiễn con ra trận và không thể đón đủ cả ba trở về là một mất mát không danh hiệu hay sự tôn vinh nào có thể bù đắp hoàn toàn.

Điều khiến câu chuyện về mẹ trở nên lay động và sâu sắc không chỉ nằm ở những tổn thất, mà còn ở cách mẹ tiếp tục sống gánh vác gia đình sau những biến cố nghiệt ngã ấy. Mẹ vẫn lam lũ trên đồng ruộng, nuôi dưỡng những người con còn lại, vỗ về cháu con và giữ nguyên niềm tự hào về sự cống hiến của các con mình. Sự kiên cường lặng lẽ ấy thể hiện trọn vẹn vẻ đẹp cao quý của người phụ nữ Việt Nam: giàu tình mẫu tử, giàu lòng vị tha và luôn sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Nghị cũng đặt ra bài học và trách nhiệm sâu sắc đối với thế hệ trẻ hôm nay. Hòa bình không phải là điều tự nhiên sẵn có, mà là thành quả được đổi bằng tuổi trẻ, máu xương của biết bao anh hùng liệt sĩ và nước mắt chảy ngược của bao người mẹ. Lòng biết ơn không nên chỉ dừng lại ở sự xúc động nhất thời, mà cần được hiện thực hóa bằng hành động: nỗ lực học tập, sống có lý tưởng, có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và trân trọng từng phút giây bình yên của đất nước. Mẹ Nguyễn Thị Nghị đã đi xa, tâm nguyện tìm đủ hài cốt các con vẫn còn dang dở, nhưng hình bóng người mẹ ba lần tiễn con đi cùng tình yêu thương vô bờ bến ấy sẽ mãi là một ký ức thiêng liêng, nhắc nhở các thế hệ mai sau luôn sống sao cho xứng đáng với những hy sinh vĩ đại của thời hoa lửa.