Nguyễn Thị Ngọt – Bà mẹ đồng bằng của đất và người Cửu Long

Sinh năm 1910 tại ấp Long Công, xã Phú Lộc, huyện Tam Bình, mẹ lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Khi lập gia đình với ông Võ Văn Sanh, một chiến sĩ du kích kiên trung, mẹ theo chồng về xã Song Phú. Cuộc sống nghèo khó, lam lũ nơi đồng bằng không khiến mẹ chùn bước mà càng hun đúc trong mẹ tinh thần yêu nước nồng nàn. Mẹ sinh tám người con – bảy trai, một gái – và trong đó, sáu người con trai đã nối chí cha, theo cách mạng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thế nhưng, chiến tranh đã mang đi gần như tất cả những gì thân thương nhất của mẹ. Năm 1962, người con cả Võ Bá Đương – chiến sĩ đặc công cơ động của tỉnh – ngã xuống ở trận đồn Bằng Tăng. Rồi lần lượt những người con khác: Võ Bá Mười Hai (1969), Võ Bá Chiến (1970) – người từng cùng Anh hùng Lưu Văn Liệt đánh mìn quán bar Lệ Hoa; Võ Bá Lực, Võ Bá Đức, Võ Bá Thế – đều anh dũng hy sinh trên các chiến trường miền Nam. Đau thương nối tiếp đau thương, ngay cả người chồng – ông Võ Văn Sanh – cũng hy sinh khi hầm bí mật ở Kinh Tư bị địch phát hiện.

Trong căn nhà nhỏ giữa đồng lúa, khói hương bàn thờ chồng con nghi ngút, mẹ lặng lẽ nhìn những tấm Bằng Tổ quốc ghi công treo trên vách, nước mắt đã cạn khô sau bao năm dài chịu đựng. Mẹ bảo, “còn đất nước, còn độc lập là còn chồng con tôi sống mãi.” Chính niềm tin giản dị ấy đã nâng đỡ mẹ vượt qua những mất mát không gì bù đắp được.

Với những hi sinh to lớn, ngày 17/12/1994, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng và Huân chương Độc lập hạng Nhất – sự ghi nhận trân trọng của Tổ quốc đối với người phụ nữ đã dành trọn cuộc đời cho đất nước. Năm 1997, mẹ về với đất mẹ, hưởng thọ 87 tuổi, để lại trong lòng người dân Tam Bình niềm kính phục sâu sắc và niềm tự hào vô bờ.

Câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Ngọt đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho họa sĩ Lê Phúc (Nguyễn Xuân Hạnh, 1944–2005) – người từng tham gia kháng chiến, sau giải phóng công tác tại Ty Văn hóa Thông tin tỉnh Cửu Long. Khi tỉnh phát động cuộc thi thiết kế tượng đài Nghĩa trang liệt sĩ, ông đã lặn lội tìm về Tam Bình, gặp gỡ nhiều nhân chứng, nghe kể về cuộc đời mẹ Ngọt. Từ đó, ông thai nghén và sáng tạo nên phác thảo tượng đài “Bà mẹ đồng bằng” – hình ảnh người mẹ miền Tây chân chất, lam lũ, đang tiễn con ra trận giữa nền tàu dừa nước và cánh cò – biểu trưng cho sự tảo tần, hiền hậu, đức hi sinh của người phụ nữ Nam Bộ.

Năm 1990, tượng đài được xây dựng, cao 30m, đặt trang trọng tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Vĩnh Long, phường Tân Hòa – gần cầu Mỹ Thuận, cửa ngõ của miền Tây Nam Bộ. Suốt hơn ba thập kỷ, tượng mẹ vẫn đứng đó – hiên ngang giữa đất trời, lặng lẽ che chở cho đàn con anh hùng yên nghỉ dưới chân mình.

Không chỉ là một công trình nghệ thuật, tượng đài “Bà mẹ đồng bằng” là biểu tượng của ký ức, lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc. Đó là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, về những người mẹ Việt Nam đã dâng hiến trọn đời cho Tổ quốc.

Và cứ thế, giữa tiếng gió vi vu qua hàng dừa, mỗi khi ai đó dừng chân nơi nghĩa trang, nhìn lên tượng mẹ với ánh mắt bao dung, nhân hậu, lại thấy thấp thoáng bóng dáng mẹ Nguyễn Thị Ngọt – người phụ nữ bình dị của đất đồng bằng – vẫn đang mỉm cười, như nói với thế hệ hôm nay:

“Các con ơi, hãy sống cho xứng đáng với những người đã ngã xuống…”

Tượng đài còn đó – và ký ức về mẹ, về một thời hoa lửa, sẽ còn sống mãi với đất trời Cửu Long.

Nguồn tham khảo: Báo Vĩnh Long