Nguyễn Thị Phước

Nguyễn Thị Phước

(1835 – 1919)

Bà Nguyễn Thị Phước, tự Năm Phước, người làng Mỹ Trà (nay thuộc thành phố Cao Lãnh), là một điển chủ yêu nước, giàu lòng nhân đạo.

Dù là điền chủ lớn, giàu có, nhưng bà không quên giúp đỡ, hỗ trợ những người nghèo. Bà thường tổ chức chẩn bần vào những năm lụt lội, mất mùa, đào đường, bắc cầu, đào kinh. Hiện nay, tại xã Tân Thuận Đông còn con kinh Sáu Mỹ (tên con trai của bà là Lê Văn Mỹ, người tham gia phong trào Đông Du). Cũng tại địa phương này, nay còn có chùa Kim Quang (chùa Lâm Võ), do bà hiến hai mẫu đất và bỏ tiền xây dựng.

Năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang Phục Hội ở Quảng Châu (Trung Quốc), đích thân Cường Để về Nam Kỳ và đến Cao Lãnh vận động tài chính cho phong trào, bà không ngần ngại ủng hộ 2.000 đồng (giá lúa bấy giờ là 0,20 đồng/giạ). Con trai bà, Lê Văn Mỹ nhiều lần bị giặc Pháp bắt giam cầm vì việc này.

Bà qua đời năm 1919, hưởng thọ 74 tuổi, phần mộ ở Rạch Chùa, xã Mỹ Trà (trong khuôn viên Công viên Văn Miếu, thành phố Cao Lãnh và đã được di dời về chùa Kim Quang vào dịp tôn tạo năm 2004).

Ông Võ Hoành, một yếu nhân của Đông Kinh Nghĩa Thục, lúc bấy giờ đang bị án ở Sa Đéc, được tin bà mất có gửi điếu văn:

“Nhất sanh thiên địa giám,

Chung cuộc quốc dân tri.”

Để ngợi ca công lao và đức hạnh của bà, một thi sĩ địa phương làm bài thơ sau:

“Dẫu là quần vá cũng như trai,

Đối với non sông thì một vai.

Trong giúp gia đình, lèo lái vững,

Ngoài lo xã hội, chống chèo hay.

Tranh giành độc lập từng chen mặt,

Tô điểm sơn hà cũng góp tay.

Phụ nữ ngày nay đà tiến bộ,

Nêu gương ái quốc, há nhường ai.”