Nguyễn Thị Quang Thái – người nữ sinh kiên trung của thành Vinh

Em gái Nguyễn Thị Minh Khai, người vợ đầu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, hy sinh trong nhà lao Hỏa Lò khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nguyễn Thị Quang Thái sinh năm 1915 tại Vinh, Nghệ An, trong gia đình giàu truyền thống – chị gái là nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai. Mới 14, 15 tuổi, cô nữ sinh trường Đồng Khánh (Huế) đã tham gia hoạt động trong tổ chức học sinh, sinh viên yêu nước, từng bị địch bắt giam khi còn ở tuổi học trò vì tội tuyên truyền cách mạng.

Trong những năm hoạt động, bà gặp và kết hôn với thầy giáo Võ Nguyên Giáp – người đồng chí cùng chung lý tưởng. Hai vợ chồng vừa dạy học, viết báo, vừa hoạt động cách mạng tại Hà Nội. Năm 1940, khi đồng chí Võ Nguyên Giáp được tổ chức cử sang Trung Quốc gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, bà ở lại với con gái nhỏ Hồng Anh, tiếp tục làm liên lạc, che giấu cán bộ, giữ vững đường dây của Đảng giữa Hà Nội đầy mật thám.

Năm 1942, bà bị địch bắt, giam tại nhà lao Hỏa Lò. Bị tra tấn, đày đọa trong điều kiện giam cầm khắc nghiệt, bà vẫn giữ trọn khí tiết, chăm sóc, động viên chị em bạn tù. Sức khỏe suy kiệt, bà qua đời trong tù năm 1944, khi mới 29 tuổi, chưa kịp nhìn thấy ngày cách mạng thành công – và người chồng nơi chiến khu mãi sau mới nhận được tin dữ.

Cuộc đời ngắn ngủi của bà – cùng người chị Minh Khai – là khúc bi tráng về những người phụ nữ Việt Nam hiến dâng cả tuổi xuân, hạnh phúc riêng cho độc lập dân tộc.