Nguyễn Thị Rành – Người mẹ Củ Chi giấu nước mắt suốt những năm đất thép chưa im tiếng súng

Má Tám Rành của vùng đất thép

Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900, quê tại ấp Trại Đèn, xã Phước Hiệp, Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.

Củ Chi của những năm chiến tranh là một vùng đất đặc biệt.

Trên mặt đất là những xóm làng, ruộng vườn, những gia đình nông dân.

Nhưng bên dưới lòng đất là cả một hệ thống địa đạo nối dài.

Người dân sống trong điều kiện chiến tranh khốc liệt nhưng vẫn tìm cách bám trụ quê hương.

Nguyễn Thị Rành là một trong những người phụ nữ tiêu biểu của vùng đất ấy.

Người dân gọi mẹ bằng nhiều cái tên thân thương: Má Tám Rành, Bà mẹ Củ Chi, Má Tám Trầu, Bà mẹ Đất thép, Bà má Dũng sĩ.

Những cái tên ấy không phải tự nhiên mà có.

Bởi cuộc đời mẹ gắn với những năm tháng mà mỗi mái nhà ở Củ Chi đều có thể trở thành nơi che chở cán bộ, mỗi khu vườn có thể là nơi đào hầm, và mỗi người dân đều có thể trở thành một phần của cuộc kháng chiến.

Người mẹ có những người con lần lượt ra đi

Từ năm 1947, những người con của mẹ bắt đầu tham gia kháng chiến.

Rồi chiến tranh kéo dài.

Người này đi.

Người khác tiếp bước.

Đến năm 1969, mẹ đã lần lượt tiễn 8 người con trai và sau đó cả những người cháu cũng nối gót cha chú. Tổng cộng, chiến tranh đã cướp đi 10 người con, cháu của mẹ.

Hãy thử hình dung một người mẹ phải đứng trước từng cuộc chia tay như thế.

Lần đầu, có lẽ mẹ còn hy vọng.

Người con sẽ trở về.

Rồi đến lần thứ hai.

Lần thứ ba.

Lần thứ tư.

Mỗi lần nghe tin người thân hy sinh, một phần trái tim người mẹ lại mất đi.

Nhưng cuộc chiến chưa kết thúc.

Vẫn còn những người con khác đang ở ngoài kia.

Và mẹ hiểu rằng nếu mình gục xuống, những người còn lại sẽ càng khó khăn hơn.

Mẹ tiếp tục sống.

Tiếp tục làm việc.

Tiếp tục giúp đỡ cách mạng.

Cho đến khi gần như cả một thế hệ con cháu của mình đã nằm lại.

“Xin cho má được khóc một lần khi nước nhà thống nhất”

Có lẽ đây là câu nói ám ảnh nhất trong câu chuyện về Má Tám Rành.

Khi những người con lần lượt hy sinh, các chị em nữ du kích thương mẹ và khuyên mẹ hãy khóc.

Nhưng mẹ nói:

“Bây giờ chưa phải lúc để khóc. Đất nước còn chưa im tiếng súng, lòng má, gia đình má phải dành cho cách mạng. Xin cho má được khóc một lần khi nước nhà thống nhất!”

Một câu nói rất ngắn.

Nhưng phía sau nó là một nỗi đau khủng khiếp.

Mẹ không phải không đau.

Mẹ đau.

Có lẽ đau đến tận cùng.

Nhưng mẹ cất nỗi đau ấy vào trong.

Bởi chiến tranh chưa kết thúc.

Bởi ngoài kia vẫn còn những người đang chiến đấu.

Bởi những người con đã hy sinh, nhưng cuộc chiến mà họ theo đuổi vẫn chưa đi đến ngày cuối cùng.

Mẹ chọn cách giấu nước mắt để tiếp tục làm việc.

Đó có lẽ là một trong những hình ảnh đau đớn nhất của những người mẹ thời chiến.

Người mẹ không chỉ tiễn con mà còn tiếp tục chiến đấu

Nguyễn Thị Rành không chỉ được nhớ đến vì những người con đã hy sinh.

Bản thân mẹ cũng là một người tham gia hoạt động cách mạng.

Theo tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh, mẹ từng là Hội trưởng Hội Mẹ chiến sĩ và Chính trị viên xã đội Phước Hiệp trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Mẹ vận động nhân dân đấu tranh chống chính sách bình định, tham gia các hoạt động đòi quyền dân sinh, dân chủ và giữ mối liên hệ với lực lượng cách mạng.

Mẹ còn cất chòi sát bưng làm nơi liên lạc, đào hầm để nuôi giấu cán bộ.

Những việc ấy diễn ra ngay trên vùng đất mà quân đội đối phương liên tục càn quét.

Mỗi căn hầm có thể trở thành nơi cứu sống một cán bộ.

Mỗi lần đưa một người xuống hầm là mẹ phải đối mặt với nguy hiểm nếu bị phát hiện.

Nhưng mẹ vẫn làm.

Một người mẹ góp phần vào những đường hầm dưới lòng đất

Khi nói về Củ Chi, người ta thường nghĩ ngay đến hệ thống địa đạo.

Nhưng địa đạo không tự nhiên mà có.

Đằng sau những đường hầm là công sức của biết bao người dân.

Đào từng nhát cuốc.

Chuyển từng gánh đất.

Che giấu miệng hầm.

Bảo vệ người bên dưới.

Giữ bí mật trước những cuộc càn quét.

Nguyễn Thị Rành cũng góp phần vào công việc ấy.

Theo Báo Quân đội nhân dân, trong hệ thống hàng trăm mét địa đạo Củ Chi có phần công sức của mẹ.

Đó là một chi tiết rất đáng nhớ.

Bởi mẹ không chỉ gửi những người con của mình cho cuộc kháng chiến.

Mẹ còn dùng chính căn nhà, mảnh đất và sức lao động của mình để bảo vệ những người đang chiến đấu.

Củ Chi bị càn quét, mẹ vẫn bám đất

Những năm chiến tranh ở Củ Chi là những năm tháng cực kỳ khốc liệt.

Có những vùng đất bị bom đạn tàn phá nhiều lần.

Người dân phải sơ tán rồi lại trở về.

Nhưng với những người như Má Tám Rành, rời quê hương không phải là lựa chọn dễ dàng.

Mẹ tiếp tục bám đất.

Tiếp tục vận động bà con.

Tiếp tục nuôi giấu cán bộ.

Tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng.

Mỗi ngày sống ở Củ Chi khi ấy là một ngày phải đối diện với nguy hiểm.

Nhưng chính sự bền bỉ của những người dân như mẹ đã tạo nên sức sống của vùng đất được gọi là “đất thép”.

Sau người con thứ tám, vẫn còn những người cháu

Nỗi đau của Má Tám Rành không dừng lại ở 8 người con.

Những người cháu của mẹ cũng tiếp bước cha chú.

Và chiến tranh tiếp tục lấy đi họ.

Cuối cùng, mẹ mất đi 10 người con, cháu vì chiến tranh.

Có lẽ rất khó để một người chưa từng trải qua chiến tranh có thể hiểu hết nỗi đau ấy.

Bởi mất một người thân đã là một vết thương.

Mất hai người là một nỗi đau khó diễn tả.

Còn mất gần như cả một thế hệ con cháu…

Có lẽ đó là nỗi đau mà ngôn từ không thể đo đếm.

Nhưng mẹ vẫn không cho phép mình khóc.

Mẹ chờ.

Chờ ngày đất nước thống nhất.

Ngày mẹ được phép khóc

Ngày 30/4/1975, chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Và lời hứa năm nào của mẹ cuối cùng cũng đến lúc được thực hiện.

Sau hàng chục năm kìm nén, người mẹ đã có thể khóc.

Không phải khóc vì sợ hãi.

Không phải khóc vì yếu đuối.

Mà khóc cho những người con, người cháu đã không thể trở về.

Những người đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Những người không được nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.

Có lẽ trong khoảnh khắc ấy, những giọt nước mắt mẹ đã giữ suốt bao nhiêu năm cuối cùng cũng được phép rơi xuống.

Và phía sau những giọt nước mắt ấy là cả một cuộc đời.

Một người mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng

Ngày 6/1/1978, Nguyễn Thị Rành được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến.

Nhưng danh hiệu ấy không thể kể hết câu chuyện của mẹ.

Bởi nếu chỉ nhìn vào những dòng trong hồ sơ, chúng ta sẽ thấy một người anh hùng.

Còn nếu nhìn sâu hơn, chúng ta sẽ thấy một người mẹ.

Một người phụ nữ đã dành gần như cả cuộc đời cho gia đình và quê hương.

Một người mẹ đã tiễn từng người con.

Một người mẹ đã giấu nước mắt.

Một người phụ nữ đã sống giữa chiến tranh nhưng vẫn cố giữ cho những người khác có nơi nương náu.

Đến năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trong đợt đầu tiên.

Ngôi nhà nhỏ trở thành một địa chỉ đỏ

Mẹ Nguyễn Thị Rành qua đời ngày 26/1/1979, hưởng thọ 79 tuổi.

Nhưng nơi mẹ từng sống không bị lãng quên.

Nhà tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành được xây dựng tại ấp Trại Đèn, xã Phước Hiệp, Củ Chi, nơi gắn với cuộc đời của mẹ.

Ngày nay, nơi đây trở thành một địa chỉ để các thế hệ đến thăm, dâng hương và tìm hiểu về lịch sử.

Một nơi tưởng niệm một người mẹ.

Nhưng đồng thời cũng là nơi tưởng nhớ những người con của mẹ.

Bởi mỗi khi nhắc đến Nguyễn Thị Rành, người ta không thể tách câu chuyện của mẹ khỏi 10 người con, cháu đã hy sinh.

Tên mẹ cũng được đặt cho một con đường ở quê hương Củ Chi.

Người mẹ của một vùng đất

Câu chuyện của Nguyễn Thị Rành khiến người ta nghĩ nhiều về những người mẹ trong chiến tranh.

Họ không phải lúc nào cũng xuất hiện trên chiến trường.

Không phải ai cũng cầm súng.

Nhưng họ có thể là người nuôi giấu cán bộ.

Là người giữ bí mật.

Là người vận chuyển lương thực.

Là người đào hầm.

Là người động viên những người đang chiến đấu.

Và đôi khi, họ chính là những người phải chịu nỗi đau lớn nhất:

tiễn con mình ra trận rồi chờ đợi trong vô vọng.

Má Tám Rành đã trải qua điều đó không chỉ một lần.

Mẹ trải qua lần thứ nhất.

Rồi lần thứ hai.

Rồi lần thứ ba.

Cho đến người con thứ tám.

Rồi những người cháu.

Nhưng mẹ vẫn đứng đó.

Lời kết cho “Câu chuyện thời hoa lửa”

Trong những câu chuyện về chiến tranh, chúng ta thường nhớ đến những người cầm súng.

Nhưng nếu không có những người mẹ như Nguyễn Thị Rành, sẽ không có những người con đủ can đảm bước ra chiến trường.

Bởi phía sau mỗi người lính là một gia đình.

Phía sau mỗi người hy sinh là một người mẹ.

Và phía sau những năm tháng chiến đấu là hàng triệu người mẹ đã phải sống với nỗi chờ đợi.

Nguyễn Thị Rành đặc biệt ở chỗ mẹ không chỉ tiễn con.

Mẹ tự mình bước vào cuộc chiến.

Mẹ đào hầm.

Mẹ nuôi giấu cán bộ.

Mẹ vận động nhân dân.

Mẹ bám đất.

Mẹ chịu đựng những lần mất mát nối tiếp.

Và mẹ đã chọn cách giấu nước mắt để tiếp tục công việc.

Có lẽ câu nói “Xin cho má được khóc một lần khi nước nhà thống nhất” sẽ còn được nhắc mãi không chỉ như một lời nói của một người mẹ Củ Chi, mà như tiếng lòng của rất nhiều người mẹ Việt Nam trong chiến tranh.

Họ đã chờ.

Đã chịu đựng.

Đã tiễn những người thân yêu nhất của mình.

Và vẫn cố gắng sống tiếp để giữ quê hương.

Ngày đất nước thống nhất, mẹ đã được khóc.

Nhưng những người con của mẹ thì không bao giờ trở lại.

Có lẽ vì thế mà khi đứng trước Nhà tưởng niệm Nguyễn Thị Rành hôm nay, người ta không chỉ tưởng nhớ một nữ anh hùng.

Mà còn tưởng nhớ một người mẹ đã dùng cả cuộc đời mình để giữ đất, giữ làng, giữ cách mạng và giữ niềm tin rằng rồi sẽ có một ngày tiếng súng im đi.

Và ngày ấy cuối cùng cũng đến.

Chỉ tiếc rằng mẹ đã phải đánh đổi bằng mười người con, cháu của mình. ❤️