Nguyễn Thị Rành – Người mẹ Củ Chi kiên cường giữa bom đạn

Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900 tại xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, tỉnh Gia Định, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Bà sinh ra trong một gia đình nông dân và lớn lên tại vùng đất sau này trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Cuộc đời Nguyễn Thị Rành gắn với Củ Chi gần như trọn vẹn.

Đó là vùng đất có hệ thống địa đạo nổi tiếng, nơi quân và dân địa phương phải sống, chiến đấu và sản xuất dưới sự càn quét liên tục của đối phương.

Từ những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Rành đã tham gia hoạt động cách mạng. Bà làm công tác nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực và chăm sóc thương binh.

Những công việc ấy thoạt nhìn không giống một trận đánh.

Nhưng trong chiến tranh, một bữa cơm đưa được đến căn cứ, một thương binh được cứu chữa kịp thời hay một cán bộ được che giấu an toàn đều có thể quyết định sự tồn tại của cả một cơ sở cách mạng.

Nguyễn Thị Rành hiểu điều đó.

Bà cùng gia đình trở thành một trong những cơ sở cách mạng tại địa phương.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Củ Chi trở thành mục tiêu của nhiều cuộc hành quân, càn quét và ném bom.

Quân đội Mỹ và chính quyền Sài Gòn tìm cách phá hệ thống địa đạo, tiêu diệt lực lượng cách mạng và kiểm soát địa bàn.

Nhưng Củ Chi không dễ bị khuất phục.

Người dân đào địa đạo.

Bộ đội chiến đấu.

Phụ nữ làm công tác hậu cần.

Trẻ em và người già cũng tham gia những công việc phù hợp với khả năng của mình.

Trong bức tranh ấy, Nguyễn Thị Rành đã trở thành một người mẹ đặc biệt.

Bà vừa chăm sóc gia đình, vừa phục vụ cách mạng.

Những lúc cần thiết, bà cùng mọi người vận chuyển lương thực, thuốc men và đưa cán bộ vào những khu vực an toàn.

Tuổi cao không khiến bà từ bỏ công việc.

Ngược lại, trong những năm chiến tranh ngày càng khốc liệt, bà vẫn tiếp tục bám đất.

Đối với người dân Củ Chi, việc bám trụ tại quê hương khi máy bay liên tục ném bom và quân địch thường xuyên càn quét đã là một hành động đầy dũng cảm.

Nhưng với Nguyễn Thị Rành, đó còn là trách nhiệm với những người đang chiến đấu.

Bà từng chứng kiến những người thân trong gia đình lần lượt tham gia cách mạng.

Nhiều người trong số họ không trở về.

Những mất mát ấy trở thành một phần cuộc đời bà.

Nhưng thay vì rời bỏ quê hương, bà tiếp tục ở lại.

Củ Chi lúc ấy không còn là một vùng quê bình thường.

Ban ngày, máy bay có thể xuất hiện trên bầu trời.

Những đoàn quân có thể tiến vào làng.

Những cuộc càn quét có thể diễn ra bất cứ lúc nào.

Ban đêm, cán bộ và chiến sĩ di chuyển qua những con đường bí mật, qua các cửa hầm và địa đạo.

Trong hoàn cảnh đó, mỗi người dân đều phải học cách tồn tại.

Nguyễn Thị Rành trở thành một trong những người phụ nữ kiên cường của vùng đất này.

Bà tham gia nuôi giấu cán bộ, chăm sóc thương binh và hỗ trợ lực lượng cách mạng.

Có những lúc thương binh được đưa về trong tình trạng rất nặng.

Không có bệnh viện lớn.

Không có đầy đủ thuốc men.

Việc chăm sóc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và những gì có sẵn.

Nhưng bà vẫn cố gắng cứu chữa.

Đối với những người lính, một người mẹ như Nguyễn Thị Rành không chỉ là người chăm sóc.

Bà còn là chỗ dựa tinh thần.

Trong chiến tranh, nhiều người lính chiến đấu xa quê hàng trăm cây số.

Họ có thể mất liên lạc với gia đình trong nhiều năm.

Vì vậy, những người mẹ Củ Chi đã trở thành hình ảnh gần gũi của quê hương đối với họ.

Nguyễn Thị Rành cũng như vậy.

Bà chăm sóc những người lính như chăm sóc chính con cháu của mình.

Nhưng chiến tranh không để bà có một cuộc sống bình yên.

Gia đình bà phải chịu nhiều tổn thất.

Những người thân lần lượt hy sinh.

Bà trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu cho sự hy sinh của các gia đình cách mạng ở Củ Chi.

Có những người mẹ phải tiễn con.

Có những người vợ phải tiễn chồng.

Có những người con phải tiễn cha.

Nhưng họ vẫn tiếp tục sống, tiếp tục làm công việc của mình.

Nguyễn Thị Rành cũng vậy.

Tuổi đời ngày càng cao nhưng tinh thần của bà vẫn không thay đổi.

Trong những năm cuối của cuộc chiến tranh, Củ Chi tiếp tục là một địa bàn chiến đấu quan trọng.

Hệ thống địa đạo trở thành biểu tượng của ý chí bám trụ.

Từ dưới lòng đất, lực lượng cách mạng tổ chức hoạt động, vận chuyển người và vật chất, tiến hành chiến đấu và duy trì cơ sở.

Trên mặt đất, người dân tìm cách sản xuất và tồn tại giữa bom đạn.

Nguyễn Thị Rành đã sống trong cả hai thế giới ấy.

Bà hiểu từng con đường, từng khu vực và từng hoàn cảnh của quê hương.

Bà không phải một vị tướng.

Không chỉ huy một đơn vị lớn.

Nhưng sự bền bỉ của những người như bà đã giúp duy trì sức sống của phong trào cách mạng tại địa phương.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Củ Chi bước vào một cuộc sống mới.

Nhưng với Nguyễn Thị Rành, chiến tranh đã để lại những vết thương không thể xóa.

Quá nhiều người thân đã hy sinh.

Quá nhiều năm tháng đã trôi qua trong bom đạn.

Nhưng bà đã sống đến ngày đất nước thống nhất.

Sau chiến tranh, những đóng góp của bà được Nhà nước ghi nhận.

Nguyễn Thị Rành được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi bà trở thành một phần ký ức của Củ Chi – vùng đất từng được biết đến với biệt danh “đất thép”.

Ngày 2 tháng 7 năm 1979, Nguyễn Thị Rành qua đời, hưởng thọ 79 tuổi.

Bà ra đi sau khi đã được nhìn thấy đất nước thống nhất.

Đó có lẽ là điều mà rất nhiều người đã hy sinh trong chiến tranh không có cơ hội chứng kiến.

Ngày nay, khi nhắc đến Củ Chi, người ta thường nhớ đến hệ thống địa đạo, những trận đánh và những chiến công của quân dân địa phương.

Nhưng Củ Chi không chỉ có những đường hầm.

Củ Chi còn có những người mẹ.

Những người phụ nữ không cầm những vũ khí lớn, không đứng trên những trận địa nổi tiếng nhưng đã âm thầm giữ cho cách mạng tồn tại.

Nguyễn Thị Rành là một trong những người như thế.

Cuộc đời bà cho thấy chiến tranh không chỉ được viết nên bởi những người trực tiếp cầm súng.

Đằng sau mỗi người lính còn có những người mẹ nấu cơm, giấu cán bộ, chăm thương binh, đưa tin và bảo vệ cơ sở.

Đằng sau mỗi trận đánh còn có cả một mạng lưới hậu cần mà phần lớn được duy trì bởi những người dân bình thường.

Và đằng sau một vùng đất được gọi là “đất thép” là hàng nghìn con người đã bám đất, bám làng và không chịu khuất phục.

Nguyễn Thị Rành đã sống gần trọn một thế kỷ.

Bà sinh ra khi đất nước còn chìm dưới chế độ thuộc địa.

Bà trải qua hai cuộc kháng chiến.

Bà chứng kiến những người thân yêu lần lượt hy sinh.

Và bà cũng chứng kiến ngày đất nước thống nhất.

Một cuộc đời dài, nhưng phần lớn những năm tháng quan trọng nhất lại gắn với chiến tranh.

Ngày nay, thế hệ trẻ có thể biết đến Củ Chi qua những đường hầm lịch sử.

Nhưng phía sau những đường hầm ấy là những con người đã sống trong đó, chiến đấu trong đó và hy sinh vì mảnh đất ấy.

Nguyễn Thị Rành chính là một trong những con người như vậy.

Một người mẹ.

Một người dân Củ Chi.

Một cơ sở cách mạng.

Một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Và trên hết, bà là hình ảnh của những người phụ nữ Việt Nam đã âm thầm chịu đựng mất mát, vượt qua bom đạn và giữ vững niềm tin cho đến ngày hòa bình trở lại.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Rành vì thế không chỉ kể về một người anh hùng.

Đó còn là câu chuyện về một người mẹ đã dành cả cuộc đời cho quê hương và đất nước – một người mẹ của “đất thép” Củ Chi.