Nguyễn Thị Rành – người mẹ giữa đất thép Củ Chi

Nguyễn Thị Rành (1900–1979) quê ở xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, Sài Gòn – Gia Định. Trong kháng chiến chống Mỹ, bà tham gia hoạt động cách mạng, nuôi giấu cán bộ, vận động nhân dân và trực tiếp tham gia phục vụ chiến đấu. Gia đình bà chịu nhiều mất mát do chiến tranh; nhiều người thân lần lượt hy sinh. Năm 1978, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Rành không nổi bật bởi một trận đánh duy nhất. Điểm đặc biệt nằm ở sự bền bỉ của một người phụ nữ Củ Chi trong nhiều năm chiến tranh, khi quê hương trở thành vùng chiến sự khốc liệt. Trong những năm ấy, Củ Chi thường xuyên bị càn quét, bom pháo và chất độc hóa học tàn phá. Địa đạo trở thành nơi trú ẩn, chiến đấu và duy trì hoạt động cách mạng. Những người dân như bà Rành vừa phải lo cuộc sống gia đình, vừa tìm cách bảo vệ cán bộ và góp sức cho lực lượng kháng chiến.

Với bà Rành, chiến tranh không chỉ lấy đi sự bình yên của một vùng đất. Nó còn đi qua chính gia đình bà. Nhiều người thân của bà đã hy sinh trong chiến tranh. Mất mát nối tiếp mất mát, nhưng bà vẫn ở lại Củ Chi, tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Chính sự kiên trì ấy đã làm nên hình ảnh một người mẹ, người phụ nữ gắn bó với vùng đất được gọi là “Đất thép thành đồng”. Điều đáng nhớ khi kể về những nữ du kích Củ Chi là họ không phải lúc nào cũng xuất hiện với khẩu súng trên tay. Có người trực tiếp chiến đấu; có người làm giao liên, tải thương, vận chuyển lương thực; có người nuôi giấu cán bộ, chăm sóc thương binh và giữ liên lạc giữa các cơ sở. Nguyễn Thị Rành thuộc về những con người như thế. Sức mạnh của họ không chỉ nằm ở khả năng chiến đấu mà còn ở việc bám đất, bám dân và giữ cho hoạt động cách mạng không bị đứt đoạn, ngay cả khi cuộc sống của chính mình luôn bị đe dọa.

Sau chiến tranh, hình ảnh bà Rành được nhắc đến như biểu tượng cho những người mẹ Củ Chi đã chịu đựng những mất mát lớn lao nhưng vẫn kiên định với con đường mình lựa chọn. Câu chuyện của bà vì thế không chỉ là câu chuyện về một nữ Anh hùng. Đó còn là câu chuyện về một người mẹ đã sống qua chiến tranh bằng sự chịu đựng, lòng trung thành và tình yêu đối với quê hương. Củ Chi hôm nay không còn tiếng bom, những đường hầm năm xưa trở thành di tích lịch sử. Nhưng dưới lớp đất của “Đất thép” ấy vẫn còn ký ức về những người phụ nữ từng sống, chiến đấu và hy sinh để giữ lấy quê hương.

Và trong ký ức ấy, Nguyễn Thị Rành là một cái tên nhắc người ta nhớ rằng: có những người phụ nữ không đứng ngoài cuộc chiến. Họ chính là một phần làm nên sức sống của đất thép Củ Chi.