NGUYỄN THỊ SẢN - MẸ VNAH

Hơn tám thập kỷ đã trôi qua kể từ mùa thu lịch sử năm 1945, nhưng trong ký ức của Nguyễn Thị Sản, những ngày đầu của một nước Việt Nam độc lập vẫn hiện lên rõ ràng, sống động như vừa mới hôm qua. Ở tuổi 100, trong căn nhà nhỏ nơi làng Do Hạ, xã Mê Linh – vùng đất thiêng gắn với truyền thống của Hai Bà Trưng – người mẹ ấy vẫn lặng lẽ gìn giữ cho mình những ký ức thiêng liêng của một thời đất nước chuyển mình.

Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, mẹ Sản mới tròn 19 tuổi. Khi ấy, mẹ cũng như bao người phụ nữ nông thôn khác: quanh năm gắn bó với ruộng đồng, cuộc sống tuy lam lũ nhưng bình dị. Thế nhưng, những ngày sau cách mạng, không khí nơi làng quê bỗng trở nên khác lạ. Những câu chuyện về độc lập, về chính quyền mới, về Hồ Chí Minh được truyền đi từ đầu làng đến cuối xóm. Niềm vui như lan tỏa khắp nơi, từ bến nước, sân đình cho đến những cánh đồng quen thuộc.

Không lâu sau đó, thông tin về cuộc Tổng tuyển cử Việt Nam 1946 được phổ biến đến từng thôn xóm. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam – bất kể nam nữ, giàu nghèo – đều có quyền cầm lá phiếu, trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho mình. Đối với mẹ Sản, đó không chỉ là một sự kiện chính trị mà còn là một dấu mốc thiêng liêng của cuộc đời.

Nhớ lại ngày bầu cử năm ấy, mẹ kể rằng cả làng như có hội. Từ sáng sớm, bà con đã ăn mặc chỉnh tề, tập trung tại đình làng – nơi đặt hòm phiếu. Ai cũng háo hức, ai cũng mong chờ được thực hiện quyền làm chủ của mình. “Lúc đó tôi chưa biết chữ nhiều, nhưng cán bộ hướng dẫn rất tận tình. Người ta dặn phải bầu cho người có đức, có tài để lo việc nước,” mẹ chậm rãi kể lại. Lá phiếu nhỏ bé nhưng chứa đựng niềm tin lớn lao ấy đã trở thành một ký ức không thể nào quên trong suốt cuộc đời người phụ nữ quê Mê Linh.

Không chỉ là một người dân chứng kiến thời khắc lịch sử, mẹ Sản còn trực tiếp tham gia vào phong trào cách mạng từ những ngày trước đó. Trong vai trò liên lạc của Việt Minh tại địa phương, mẹ đã nhiều lần chuyển thư từ, tài liệu quan trọng. Nhờ vẻ ngoài mộc mạc, giản dị của một người phụ nữ làm ruộng, mẹ có thể qua mặt sự kiểm soát của địch. Những bức thư được giấu kín trong gói hàng, trong chiếc bánh, thậm chí trong miếng trầu – sẵn sàng tiêu hủy nếu bị phát hiện. Đó là công việc thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm, đòi hỏi lòng dũng cảm và sự mưu trí.

Sau ngày đất nước giành được độc lập, mẹ lại trở về với cuộc sống đời thường, cùng bà con lao động sản xuất, xây dựng quê hương. Một trong những dấu ấn lớn trong cuộc đời mẹ là phong trào xóa nạn mù chữ. Từ những lớp học bình dân vào buổi tối, mẹ dần biết đọc, biết viết. Từ một người phụ nữ không thạo chữ, mẹ đã có thể tự viết tên mình – một niềm vui giản dị nhưng đầy ý nghĩa trong cuộc đời.

Cuộc đời mẹ Sản cũng không tránh khỏi những mất mát, hy sinh. Người chồng đầu – liệt sĩ Ngô Văn Hùng – đã ngã xuống trong kháng chiến chống Pháp năm 1951. Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai, đến năm 1978, gia đình lại phải chịu thêm mất mát khi người con trai là Nguyễn Huy Vân hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới. Những hy sinh ấy đã góp phần làm nên danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” mà mẹ được Nhà nước trao tặng.

Thế nhưng, vượt lên trên tất cả những mất mát ấy là một nghị lực phi thường. Người mẹ quê hương Hai Bà Trưng vẫn kiên cường sống, lao động và nuôi dạy con cháu nên người. Đến hôm nay, đại gia đình của mẹ đã có hàng trăm thành viên, nhiều người trưởng thành, đóng góp tích cực cho xã hội – như một sự tiếp nối xứng đáng cho truyền thống gia đình và quê hương.

Ở tuổi trăm năm, mẹ Sản vẫn dõi theo từng sự kiện của đất nước với niềm quan tâm đặc biệt. Nhắc đến những kỳ bầu cử hôm nay, ánh mắt mẹ vẫn ánh lên niềm tin và sự kỳ vọng. Đối với mẹ, lá phiếu không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi người dân.

Trong không khí rộn ràng của những ngày chuẩn bị cho “ngày hội non sông”, quê hương Mê Linh lại tràn đầy sức sống. Và ở đó, người mẹ trăm tuổi vẫn mỉm cười hiền hậu, nhắn nhủ con cháu: “Già rồi nhưng tôi vẫn mong bà con đi bầu đông đủ. Lá phiếu của dân là việc lớn của đất nước.”

Câu chuyện của Nguyễn Thị Sản không chỉ là hồi ức của một đời người, mà còn là tấm gương sống động về lòng yêu nước, sự kiên trung và niềm tin son sắt vào tương lai dân tộc. Từ những ngày đầu độc lập đến hôm nay, hành trình của mẹ cũng chính là hành trình của đất nước – đi qua gian khó để hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.