Nguyễn Thị Suốt

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Suốt-sinh năm 1908 tại làng Mỹ Cương, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, Quảng Bình.Người dân Đồng Hới trìu mến gọi là mẹ Suốt. Cả đời lam lũ với biển, với sông nước, mẹ từng mưu sinh bằng những chuyến đò nhỏ trên dòng Nhật Lệ từ khi còn rất trẻ. Ít ai ngờ rằng người phụ nữ giản dị, gầy gò ấy sau này trở thành biểu tượng anh hùng của mảnh đất lửa miền Trung.

Từ năm 1964, khi đế quốc Mỹ mở rộng đánh phá miền Bắc, bến Nhật Lệ trở thành “điểm nóng” trên bản đồ chiến tranh. Bom nổ ngày đêm, mặt sông không lúc nào ngơi tiếng máy bay gầm rú. Thế nhưng giữa khói lửa ấy, một người phụ nữ gần 60 tuổi vẫn đứng vững trên chiếc thuyền nan, chèo đò đưa bộ đội, dân quân, công văn và vũ khí sang bờ Nam. “Mình già rồi, sợ gì nữa. Tôi sống được ngày nào là chèo ngày ấy,” mẹ nói với dân quân khi được khuyên nên nghỉ.

Những trận đánh giữ bến khiến người ta nhắc đến mẹ như một huyền thoại sống. Có những ngày từ chiều đến khuya, mẹ chỉ kịp nuốt vội bát cơm nguội rồi lại lội ra bến. Nhiều đêm nước Nhật Lệ đen đặc, pháo sáng Mỹ quét trắng cả khúc sông; từng cột nước bắn lên cao khi bom rơi sát mép bến. Vậy mà dáng mẹ vẫn nhỏ bé nhưng kiên cường nơi mũi thuyền. Một số chiến sĩ trẻ kể lại: “Chỉ cần nghe mẹ hô ‘ngồi sát vào!’ là cả thuyền bình tĩnh lạ thường. Tiếng mẹ át cả tiếng nổ.”

Trận vượt sông tháng 10-1964 là lần khiến nhiều người nhớ nhất. Khi bộ đội cần sang gấp để củng cố trận địa, máy bay Mỹ lại ném bom liên tục, đất đá trùm xuống bến. Mẹ Suốt vẫn không lùi, tay giữ mái chèo, mắt nhìn thẳng. Chiếc thuyền nhỏ của mẹ luồn qua từng vùng nước xoáy, né những quả bom thả rải rác trên mặt sông. “Tôi còn đứng được là còn chở các chú,” mẹ nói khi cập bờ Nam an toàn. Lúc đó áo mẹ đã rách một mảng vì mảnh bom, nhưng mẹ chỉ cười: “Mảnh nhỏ thôi, may không trúng vào các chú”.Có lần, đoàn thương binh từ tuyến trong đẩy ra, cần qua sông ngay để chuyển đến nơi an toàn. Mẹ vừa chống sào vừa dùng tấm vải dày che phần đầu thuyền để tránh pháo bắn tỉa. Những chiến sĩ bị thương nằm im, nghe từng hơi thở của mẹ hòa cùng tiếng sóng. Sau chuyến đó, nhiều người nói nếu không có mẹ Suốt, cả đoàn thương binh khó lòng thoát khỏi trận đánh ác liệt ngày hôm ấy.

Không biết chữ, không học qua quân sự, nhưng mẹ thuộc từng con nước, từng giờ địch đánh phá. Mẹ còn dặn dân quân: “Bom Mỹ đánh theo nhịp, quen rồi. Chúng nó mà nghỉ nửa tiếng là mình chèo liền.” Người dân kể rằng mẹ Suốt nhỏ con nhưng sức chèo khỏe đến lạ. Mỗi mái chèo của mẹ là một lần thách thức cái chết đang rình rập trên đầu.

Quả cảm và giá trị của một đời hy sinh

Năm 1967, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Nhưng với những người lính đã từng qua đò, thứ huân chương quý nhất chính là hình ảnh mẹ đứng thẳng giữa bom đạn, mái tóc bạc tung trong gió, mắt nhìn xa xăm nhưng luôn ấm áp.

Năm 1968, trong một trận đánh phá dữ dội, mẹ Suốt hy sinh khi đang ở gần bến sông – nơi mẹ đã gắn bó gần trọn cuộc đời. Tin mẹ mất khiến cả Đồng Hới lặng đi. Trên bến Nhật Lệ, con đò mẹ từng chèo được giữ lại như một kỷ vật. Người dân nói: “Mẹ về với sông rồi, nhưng mái chèo của mẹ vẫn còn vang trong lòng chúng tôi.”

Nửa thế kỷ trôi qua, Đồng Hới đã thay đổi, bến Nhật Lệ không còn những hố bom đen kịt. Nhưng tượng đài mẹ Suốt vẫn đứng hiên ngang trước biển, tay nắm mái chèo, áo phấp phới trong gió. Mỗi người đến đây đều như nghe thấy tiếng mẹ thúc giục thời chiến: “Nhanh lên các chú, nước đang ròng!”

Câu chuyện của Mẹ Suốt không chỉ thể hiện lòng quả cảm mà còn phản ánh sức mạnh và tinh thần đoàn kết của người dân trong thời chiến. Mẹ không cầm súng, nhưng đóng góp công sức to lớn cho tiền tuyến; không chỉ bảo vệ mạng sống của bộ đội mà còn giữ nhịp sống, tiếp sức cho những con người đang chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc. Mẹ là minh chứng sống cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam vừa đảm đang, vừa dũng cảm.Mẹ Suốt – người chèo đò dũng cảm – đã để lại một trang sử sống động về thời hoa lửa. Cuộc đời và những hành động của Mẹ không chỉ là bài học về lòng yêu nước, tinh thần quả cảm mà còn là nguồn cảm hứng để mỗi người trẻ hôm nay tiếp bước, sống có ý nghĩa, trân trọng tự do và hòa bình mà bao thế hệ đã hy sinh để giành lấy.

Mẹ Suốt đã sống một đời bình dị mà phi thường, để lại một thông điệp lớn cho thế hệ sau: Hòa bình không bao giờ tự nhiên mà có. Nó được đổi bằng máu, bằng lòng quả cảm, và bằng sự hy sinh của những con người như mẹ – những người không bao giờ coi mình là anh hùng, nhưng lại sống cả đời như một anh hùng đích thực.