Nguyễn Thị Suốt

Mẹ Suốt không chỉ là một anh hùng lao động, Mẹ còn đại diện cho phụ nữ Việt Nam, Mẹ Việt Nam anh hùng, kiên cường, bất khuất, với ánh mắt kiên định, lòng yêu nước nồng nàng. Bà sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo, thuở nhỏ đã phải đi ở đợ suốt 18 năm. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà mới lấy chồng, làm nghề chèo đò kiếm sống. Bà sinh ra 4 người con, 3 gái, 1 trai. Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Mỹ bắt đầu đem quân đánh phá miền Bắc. Miền đất Quảng Bình là một trong những trọng điểm đánh phá của máy bay và hải quân Mỹ, với mục đích nhằm ngăn chặn việc chi viện của miền Bắc cho lực lượng cách mạng miền Nam. Lúc đó, bà đã 58 tuổi nhưng vẫn xung phong nhận công việc chèo đò chở cán bộ, thương binh và vũ khí qua sông, giữ vững thông tin liên lạc giữa hai bờ. Kể từ đó, trong suốt những năm 1964 - 1966, bà vẫn giữ vững nhiệm vụ của mình, đã chèo hàng trăm lượt ngay cả những lúc máy bay Mỹ ném bom oanh tạc ác liệt. Bà không chỉ chở khách, bà chở "những đứa con" ra trận. Mỗi chuyến đò là một sự tiếp nối sự sống cho chiến trường. Bà đã lớn tuổi nhưng vẫn "tay chèo, tay lái" bất kể ngày đêm. Bà được những người cán bộ và bà con gọi với tên quen thuộc là Mẹ Suốt. Tổng cộng ước tính mỗi năm mẹ Suốt qua lại đến 1400 chuyến.

Trong Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1966 tổ chức ở miền Bắc, mẹ Suốt được mời tham dự và được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước.

Người phụ nữ Quảng Bình nước da sạm nắng gió, đôi bàn tay chai sần vì chèo đò, tinh thần của mẹ: "Tui coi cái chết nhẹ tựa lông hồng", "Giặc đến thì mình đánh, không sợ gì cả", vẻ ngoài bình dị của một người mẹ miền Trung nhưng bên trong là một ý chí kiên cường, bất khuất không ngại khó khăn, gian khổ và khốc liệt của chiến tranh. Khoảng 1967-1968, khi chiến tranh trở nên càng ác liệt, bà dừng công việc lái đò, để tham gia vận chuyển lương thực.Tr ong một lần đi ở bến đò Bảo Ninh sơ tán ở phía nam cách bến đò cũ 3 km, mẹ Nguyễn Thị Suốt mất trong một trận bom oanh tạc của Mỹ. Mẹ đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng hình ảnh người mẹ tóc bạc phơ, nghiêng mình đẩy mái chèo giữa làn bom rơi đạn lạc sẽ mãi là đóa hoa lửa rực rỡ nhất, đẹp nhất trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Sự hy sinh anh dũng ngay trên "trận địa" sóng nước của mẹ, để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng là ngọn lửa thắp sáng tinh thần yêu nước. Có nhiều thông tin về ngày mất, song trên bia mộ của bà, hiện đang được an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ xã Bảo Ninh (nay được sáp nhập, thuộc tổ dân phố Sa Động, phường Đồng Hới), có ghi ngày mất là ngày 22 tháng 8 năm 1968 (tuy nhiên đây rất có thể là ngày âm lịch theo phong tục, tức ngày 13 tháng 10 năm 1968 dương lịch). Sau đó bà được Nhà nước công nhận liệt sĩ.

Năm 1980, Ủy ban Nhân dân thị xã Đồng Hới đã cho dựng tượng Mẹ Suốt nằm giữa trung tâm bến đò là điểm tưởng niệm tại Quảng Bình, bến sông nơi Mẹ chèo đò nay là Di tích lịch sử. Hiện nay ngay gần cầu Nhật Lệ là con đường Mẹ Suốt, là nơi đặt bức tượng mẹ, bức tượng được khánh thành năm 2003, tác giả là nhà điêu khắc Phan Đình Tiến, nhà thơ Tố Hữu cũng sáng tác ra bài thơ ''Mẹ Suốt'' để ca ngợi sự hy sinh của mẹ. Hình ảnh Mẹ Suốt đã trở thành biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam anh hùng. Sự hy sinh cao cả không vì ích riêng mà vì cho Tổ quốc thân yêu, mẹ là tấm gương soi sáng cho biết bao thời đại.