Nguyễn Thị Suốt
Nguyễn Thị Suốt (1908–1968), thường được biết đến với tên gọi Mẹ Suốt, là một nữ anh hùng tiêu biểu trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Hình ảnh người phụ nữ chèo đò đưa bộ đội, thương binh và hàng hóa vượt Sông Nhật Lệ giữa bom đạn đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và sự hy sinh của phụ nữ Việt Nam.
Cuộc đời và hoạt động
Sinh ngày 4 tháng 8 năm 1908 tại Bảo Ninh, Nguyễn Thị Suốt xuất thân trong một gia đình ngư dân nghèo và từng phải đi ở đợ nhiều năm. Sau Cách mạng Tháng Tám, bà mưu sinh bằng nghề chèo đò. Từ năm 1964, khi chiến tranh leo thang ở miền Bắc, dù đã gần 60 tuổi, bà vẫn tình nguyện chèo đò vận chuyển cán bộ, bộ đội, thương binh và vật tư qua sông trong điều kiện bị không kích thường xuyên. Ước tính mỗi năm bà thực hiện khoảng 1.400 chuyến đò.
Danh hiệu và sự hy sinh
Với những đóng góp đặc biệt, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (trong nhiều tài liệu cũng ghi nhận bà được tuyên dương Anh hùng trong phong trào giao thông vận tải thời chống Mỹ). Bà hy sinh năm 1968 trong một trận ném bom khi đang làm nhiệm vụ và sau đó được công nhận là liệt sĩ. Một số nguồn ghi ngày mất khác nhau do cách ghi theo âm lịch và dương lịch, nhưng đều thống nhất rằng bà hy sinh trong năm 1968.
Di sản văn hóa
Tên tuổi của Mẹ Suốt gắn liền với bài thơ Mẹ Suốt của Tố Hữu, sáng tác sau chuyến gặp bà tại Quảng Bình năm 1965. Tác phẩm đã góp phần khắc họa hình tượng người mẹ Việt Nam kiên cường trong chiến tranh và trở thành một trong những bài thơ nổi tiếng của văn học Việt Nam hiện đại.
Tưởng niệm
Ngày nay, hình ảnh Mẹ Suốt được lưu giữ qua nhiều công trình tưởng niệm, nổi bật là Tượng đài Mẹ Suốt bên bờ sông Nhật Lệ ở Đồng Hới. Ngoài ra còn có đường mang tên Mẹ Suốt và nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật tôn vinh tinh thần quả cảm của bà.
