Nguyễn Thị Suốt - Huyền thoại bất tử bên tay chèo trên dòng sông Nhật Lệ
Mẹ Suốt, tên thật là Nguyễn Thị Suốt (1908 – 1968), là một nữ Anh hùng Lao động, một biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Dù bước vào tuổi xế chiều, mẹ vẫn hiên ngang chèo lái con đò trên sông Nhật Lệ dưới làn bom bão đạn, thực hiện hơn 1.400 chuyến đò mỗi năm để chở bộ đội, thương binh và vũ khí, giữ vững mạch máu giao thông liên lạc. Sự hy sinh anh dũng cùng hình ảnh kiên cường bên tay lái của mẹ đã đi vào thơ ca đại ngàn, trở t
Bài viết: Mẹ Suốt – Huyền thoại bất tử bên tay chèo trên dòng sông Nhật Lệ
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dải đất miền Trung Quảng Bình không chỉ là tuyến lửa tuyến đầu mà còn là nơi chứng kiến biết bao huyền thoại được viết nên từ lòng yêu nước kiên trung của những con người bình dị. Giữa làn mưa bom bão đạn khốc liệt của kẻ thù hòng cắt đứt mạch máu chi viện từ Bắc vào Nam, hình ảnh một bà mẹ tóc chớm bạc, hiên ngang chèo chống con đò chở bộ đội qua sông Nhật Lệ đã khắc sâu vào tâm khảm muôn thế hệ. Người mẹ ấy chính là Nguyễn Thị Suốt — người Anh hùng Lao động ngành Giao thông vận tải, hay còn được cả nước gọi bằng cái tên thân thương: Mẹ Suốt.
Mẹ Suốt sinh ngày 4 tháng 8 năm 1908 tại thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo khổ, tuổi thơ và thời thanh xuân của mẹ là chuỗi ngày đẫm nước mắt với 18 năm dài đằng đẵng phải đi ở đợ, làm thuê cuốc mướn cho nhà giàu. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cuộc đời mẹ mới bước sang trang mới. Mẹ lập gia đình với cụ Trần Bạo và làm nghề chèo đò trên sông Nhật Lệ để kiếm sống qua ngày. Trong cuộc sống gia đình, mẹ không chỉ là người vợ hiền, người mẹ mẫu mực của 4 người con (3 gái, 1 trai) mà còn giàu lòng nhân ái, hết lòng yêu thương, dạy dỗ các con riêng của người vợ cả trước như con đẻ của mình, xây dựng một gia đình hòa thuận, đức độ.
Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc bằng không quân và hải quân. Quảng Bình nhanh chóng trở thành một trong những trọng điểm đánh phá khốc liệt nhất. Lúc bấy giờ, dù đã bước sang tuổi 56 cái tuổi đáng ra được nghỉ ngơi bên con cháu nhưng ngọn lửa yêu nước trong lòng mẹ Suốt lại bùng cháy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Mẹ chủ động xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò chở cán bộ, thương binh và vũ khí, đạn dược qua sông, giữ vững huyết mạch thông tin liên lạc giữa hai bờ Nhật Lệ.
Suốt những năm 1964 - 1966, bất chấp những đợt oanh tạc điên cuồng, những trận bom tọa độ dày đặc của máy bay Mỹ, con đò của mẹ Suốt vẫn kiên cường rẽ sóng. Khi tiếng còi báo động vang lên, người ta lại thấy dáng mẹ kiên định bên tay chèo, đưa đón bộ đội sang sông an toàn. Ước tính, trung bình mỗi năm mẹ đã vượt qua hiểm nguy để thực hiện đến 1.400 chuyến đò. Sự dũng cảm vô song của mẹ đã lay động biết bao trái tim chiến sĩ và nhân dân. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, tại Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lao động ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước.
Đến khoảng năm 1967 - 1968, khi chiến sự ngày càng trở nên ác liệt, mẹ Suốt rời bến đò cũ để tham gia vận chuyển lương thực phục vụ chiến trường. Thế nhưng, một ngày đau thương đã đến với bến đò Bảo Ninh. Ngày 13 tháng 10 năm 1968 (tức ngày 22 tháng 8 âm lịch), trong một trận bom bi oanh tạc dã man của không quân Mỹ, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã anh dũng hy sinh ngay bên dòng sông quê hương. Sự ngã xuống của mẹ là một tổn thất to lớn, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào, đồng chí, và mẹ đã được Nhà nước trân trọng công nhận là Liệt sĩ.
Hình ảnh hiên ngang của mẹ không chỉ bất tử trong lòng nhân dân mà còn sống mãi trong những trang thơ của thời đại. Cảm mến trước lòng can đảm của mẹ, trong một chuyến công tác năm 1965, nhà thơ Tố Hữu đã viết nên bài thơ tuyệt tác mang tên "Mẹ Suốt". Những câu thơ: “Ngẩng đầu mái tóc xốc sang ngang / Kháo nhau chuyện cũ, vui làng, vui nước / Bây giờ sông nước ta xuôi ngược / Sóng biển tung, trắng bờ...” đã trở thành một trong những hình tượng đẹp nhất, kiêu hãnh nhất về người phụ nữ Việt Nam anh hùng.
Để tri ân người nữ anh hùng của dòng sông Nhật Lệ, năm 1980, bia đài Mẹ Suốt đã được trang trọng dựng lên tại trung tâm bến đò xưa. Đến năm 2003, bức tượng đài Mẹ Suốt oai nghiêm, lộng gió bên bờ sông Nhật Lệ đã được khánh thành, trở thành biểu tượng văn hóa – lịch sử thiêng liêng của tỉnh Quảng Bình. Con đò của mẹ đã dừng lại, nhưng ngọn lửa kiên trung, ý chí quật cường của Mẹ Suốt vẫn luôn chèo lái tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc truyền lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau vững bước bảo vệ Tổ quốc.
