NGUYỄN THỊ THANH XUÂN -Người nữ du kích tuổi thiếu niên và hành trình cống hiến trọn đời

Vùng Hương Trà, Thừa Thiên Huế trong kháng chiến chống Mỹ có nhiều cơ sở du kích và tuyến sông quan trọng. Thanh thiếu niên tham gia giao liên, tiếp tế, làm chông, cạm bẫy và vũ khí thô sơ. Công tác binh vận nhằm tuyên truyền, vận động binh lính đối phương rời hàng ngũ hoặc không tham gia đàn áp nhân dân, đòi hỏi sự kiên trì và hiểu tâm lý.

Nguyễn Thị Thanh Xuân xin tham gia du kích khi mới 14 tuổi. Ban đầu, bà đưa thư, tiếp tế, nuôi quân và cùng du kích chuẩn bị chông, cạm bẫy, vũ khí thô sơ. Tháng 1/1965, bà được giao làm Xã đội phó kiêm tổ trưởng sản xuất vũ khí tự tạo.

Trong các năm 1967–1968, bà làm Chủ tịch phụ nữ xã và Đội trưởng đội binh địch vận. Bà cùng đồng đội vận động 12 binh lính ở một đồn quay về với cách mạng. Trong một lần bị bao vây, bà bị thương nặng ở cột sống, liệt hai chân và được xác định tỷ lệ thương tật 81%. Năm 1970, bà ra miền Bắc học văn hóa.

Khoảng giữa năm 1966, tại thôn La Khê, bà cùng lực lượng địa phương phục kích một sà lan chở người, vũ khí và lương thực trên thượng nguồn sông Hương. Các loại hỏa lực và vật cản tự tạo được phối hợp để đánh mục tiêu khi vào tầm.

Sự kiện cho thấy một nữ du kích trẻ không chỉ làm liên lạc mà còn tham gia chuẩn bị kỹ thuật, chỉ huy và chiến đấu. Tuy nhiên, đóng góp đặc biệt của bà còn nằm ở công tác binh vận: vận động người trong hàng ngũ đối phương trở về với nhân dân, giảm bớt xung đột và bổ sung lực lượng cho cách mạng.