Nguyễn Thị Thập – một tấm gương cách mạng thầm lặng

Nguyễn Thị Thập tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Tốt, sinh năm 1908 tại xã Long Hưng, huyện Châu Thành, Tiền Giang. Trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, ngày 6.1.1946, đồng chí trúng cử đại biểu Quốc hội tại Mỹ Tho, là nữ đại biểu Quốc hội đầu tiên của tỉnh Tiền Giang và cũng là một trong 10 nữ đại biểu đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đồng chí là một trong 10 phụ nữ trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta được đặt tên cho các đường phố.

Nhiều cống hiến xuất sắc với phong trào cách mạng

Đồng chí Nguyễn Thị Thập sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, giàu truyền thống yêu nước. Khi vừa tròn 20 tuổi, được các chiến sĩ cộng sản tiền bối giác ngộ, chị Mười bắt đầu tham gia tổ chức nông hội, sớm dấn thân vào con đường cách mạng.

Năm 21 tuổi, chị được truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và được giao nhiệm vụ hoạt động cách mạng tại địa phương. Đến năm 1931, chị thoát ly gia đình, chính thức trở thành một cán bộ cách mạng chuyên nghiệp, được phân công lên Sài Gòn – Gia Định làm nhiệm vụ liên lạc. Cũng trong năm này, chị được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và từ đó lấy bí danh Mười Thập.

Tháng 4 năm 1935, đồng chí Mười Thập được bầu làm Ủy viên dự khuyết Xứ ủy Nam Kỳ. Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, chị bị thực dân Pháp bắt giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Dù phải chịu nhiều đòn tra tấn tàn bạo, chị vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không để lộ bất kỳ thông tin nào cho kẻ thù. Năm 1936, trước làn sóng đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân Đông Dương trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, phối hợp với Mặt trận Bình dân Pháp, chính quyền thực dân buộc phải trả tự do cho nhiều tù chính trị, trong đó có đồng chí Nguyễn Thị Thập.

Sau khi ra tù, chị tiếp tục hoạt động cách mạng tại Sài Gòn. Năm 1940, theo sự phân công của tổ chức, chị trở về Long Hưng tham gia lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ ở Mỹ Tho. Cuộc khởi nghĩa không thành công, thực dân Pháp tiến hành khủng bố, đàn áp dã man. Trong hoàn cảnh đó, đồng chí Lê Văn Giác, Tỉnh ủy viên Mỹ Tho, cũng là chồng của chị Mười Thập, đã bị địch sát hại, để lại cho chị ba người con còn rất nhỏ.

Vượt lên nỗi đau mất mát riêng, theo yêu cầu của cách mạng, chị gửi các con cho gia đình chăm sóc, rồi quay trở lại Long Hưng – nơi khởi nguồn phong trào – để khôi phục cơ sở cách mạng và tiếp tục gây dựng phong trào đấu tranh.

Cuối năm 1944, cùng với các đồng chí trong tỉnh Mỹ Tho và các địa phương lân cận, chị tích cực tham gia xúc tiến việc thành lập Tỉnh ủy Giải phóng Mỹ Tho và Xứ ủy Giải phóng.

Đầu tháng 8 năm 1945, chị được cử ra Bắc tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào do Tổng bộ Việt Minh triệu tập nhằm thông qua chủ trương Tổng khởi nghĩa, Lệnh khởi nghĩa và các chính sách lớn của Việt Minh, đồng thời quyết định Quốc kỳ, Quốc ca và thành lập Ủy ban Giải phóng dân tộc do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Tuy nhiên, do điều kiện đi lại khó khăn, khi chị tới nơi thì Đại hội đã kết thúc và cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã giành thắng lợi ở Hà Nội cùng nhiều tỉnh phía Bắc.

Trở lại Hà Nội, chị được Trung ương Đảng tiếp đón và đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp thông báo kết quả Đại hội, đồng thời giao cho chị nhiệm vụ quan trọng: phối hợp, giúp đỡ đồng chí Hoàng Quốc Việt – Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng, đặc phái viên của Trung ương và Tổng bộ Việt Minh – thực hiện việc thống nhất các tổ chức Đảng ở Nam Bộ.

Nhớ lại chuyến đi cùng đặc phái viên Trung ương vào Nam để củng cố tổ chức Đảng và xây dựng chính quyền cách mạng non trẻ, chị nhiều lần nhấn mạnh đây là một chuyến đi đặc biệt, thể hiện rõ sức mạnh và tinh thần vùng dậy mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong những ngày đầu giành độc lập.

Nhiệm vụ trọng tâm mà đồng chí Nguyễn Thị Thập đảm nhận lúc này là góp phần hỗ trợ thống nhất Xứ ủy Tiền phong và Xứ ủy Giải phóng, khắc phục tình trạng chia rẽ, phân tán lực lượng lãnh đạo ở Nam Bộ.

Sau khi chính quyền cách mạng được thiết lập, với sự sắp xếp và tham gia tích cực của chị, Trung ương đã tổ chức nhiều cuộc họp với đại diện hai Xứ ủy nhằm tiến tới thống nhất tổ chức Đảng. Ngày 15 tháng 10 năm 1945, tại Cầu Vỹ (Mỹ Tho), hội nghị do đồng chí Hoàng Quốc Việt chủ trì đã chính thức quyết định hợp nhất hai Đảng bộ Tiền phong và Giải phóng thành một Xứ ủy Nam Kỳ thống nhất. Hội nghị bầu Xứ ủy mới gồm 11 đồng chí, trong đó đồng chí Tôn Đức Thắng được tín nhiệm bầu làm Bí thư Xứ ủy với số phiếu tuyệt đối.