NGUYỄN THỊ THỨ (1)
Sinh ra giữa miền Trung nắng gió, cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Thứ (1904–2010) là chuỗi ngày lam lũ bên dải cát trắng thôn Thanh Quýt, Quảng Nam. Mười tám tuổi, mẹ nên duyên cùng ông Lê Tự Trị và mười hai lần vượt cạn là mười hai lần mẹ vừa mừng vui, vừa lo canh cánh trước cái nghèo đeo bám. Khi khói lửa chiến tranh tràn về, mẹ không giữ các con cho riêng mình. Dưới hiên nhà tranh, mẹ nhẹ tay buộc dải khăn đỏ lên vai con, nén dòng lệ vào trong để dặn một câu can trường: “Còn nước mình thì còn nhà mình”.
Cuộc đời mẹ là một bản trường ca đầy nước mắt khi lần lượt tiễn chín người con trai, hai cháu ngoại và một con rể ra chiến trường mà không có ngày trở lại.
Giai đoạn kháng chiến chống Pháp,ba người con trai là Lê Tự Xuyến, Lê Tự Hàn và Lê Tự Hãn cùng ngã xuống trong vòng chưa đầy một tháng của năm 1948. Đến năm 1954, người con thứ sáu Lê Tự Lem cũng hy sinh khi vừa tròn đôi mươi.
Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, lần lượt các con Lê Tự Nự, Lê Tự Mười, Lê Thượng Trịnh hy sinh trong những mùa hè đỏ lửa. Đau đớn nhất là người con cả Lê Tự Truyện, anh ngã xuống ngay cửa ngõ Sài Gòn vào lúc 9 giờ sáng ngày 30/4/1975 – chỉ vài giờ trước khi đất nước hoàn toàn thống nhất. Chiến thắng vỡ òa trong tiếng pháo hoa, nhưng lòng mẹ lặng đi bởi những đứa con yêu dấu đã mãi mãi gửi thân xác vào lòng đất mẹ.
Không chỉ tiễn con ra trận, mẹ Thứ còn là một “chiến sĩ” kiên trung nơi hậu phương. Vườn nhà mẹ có tới năm căn hầm bí mật được ngụy trang khéo léo dưới bụi tre, gốc mít để nuôi giấu cán bộ và cất giấu vũ khí. Hằng đêm, mẹ thắp ngọn đèn sáng trên bàn thờ làm ám hiệu an toàn cho du kích đi về hoạt động. Khi địch càn quét, mẹ bình thản khoác nón lá giả vờ chăn bò để che dấu cửa hầm, bưng từng gáo cơm nóng truyền xuống lòng đất, sưởi ấm trái tim những người con cách mạng giữa mùa mưa gió.
Năm 1994, mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trong đợt đầu tiên. Với những hy sinh phi thường, hình ảnh của mẹ đã được chọn làm nguyên mẫu cho Quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất nước tại Núi Cấm, Quảng Nam. Tượng đài khắc họa mẹ như một suối nguồn bao la, linh hồn của đất nước, sinh ra những người con anh hùng và cuối cùng lại hóa thân vào non sông Việt Nam. Mẹ tạ thế năm 2010, thượng thọ 106 tuổi, để lại di sản tinh thần vô giá cho hậu thế.
Ngày nay, ngôi nhà của mẹ tại Điện Thắng Trung vẫn đơn sơ, yên bình với chín tấm bằng “Tổ quốc ghi công” treo kín vách. Cuộc đời mẹ nhắc nhở chúng ta rằng: Hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có, nó được đánh đổi bằng những mùa xuân không bao giờ trở lại của hàng triệu người mẹ Việt Nam. Tri ân mẹ không chỉ bằng nén hương tưởng niệm, mà phải bằng cách sống xứng đáng: trân trọng độc lập, nỗ lực học tập và cống hiến để ngọn lửa mà mẹ thắp lên mãi cháy sáng giữa trời Việt Nam xanh cực.
