NGUYÊN THỊ THỨ

MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ - CHÍN NGƯỜI CON NẰM LẠI, MỘT ĐỜI MẸ HÓA THÀNH NON SÔNG

Có một người mẹ đã tiễn những người con thân yêu ra chiến trường, ngày ngày mong ngóng tiếng chân trở về, nhưng cuối cùng chỉ nhận được những tin báo tử đau lòng. Có một mái nhà ở đất Quảng, nơi những chỗ ngồi từng dành cho các con mãi mãi vắng bóng. Và có một người mẹ, dù trái tim phải chịu những mất mát không gì bù đắp nổi, vẫn âm thầm chở che cán bộ cách mạng, giữ vững quê hương giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Người mẹ ấy là Nguyễn Thị Thứ - Mẹ Việt Nam anh hùng, biểu tượng bất tử của tình mẫu tử, lòng yêu nước và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, quê ở vùng đất Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trước đây, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Mẹ sinh ra và lớn lên trong một miền quê giàu truyền thống, nơi người dân gắn bó với ruộng đồng, xóm làng và tình nghĩa quê hương.

Cuộc đời của mẹ vốn cũng như bao người phụ nữ Việt Nam thuở ấy: tần tảo, chịu thương chịu khó, chăm lo gia đình, chắt chiu từng hạt gạo để nuôi con khôn lớn. Với mẹ, hạnh phúc có lẽ chỉ đơn giản là một mái nhà bình yên, những bữa cơm có đủ mặt con cháu và những ngày tháng được nhìn thấy người thân mạnh khỏe trở về sau mỗi chuyến đi xa.

Nhưng lịch sử đã đặt gia đình mẹ trước những thử thách khắc nghiệt.

Hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ nối tiếp nhau khiến quê hương chìm trong khói lửa. Những người con của mẹ lần lượt tham gia cách mạng, lên đường chiến đấu. Mái nhà vốn đông vui dần phải đối diện với những cuộc chia tay, những tháng ngày đợi chờ và cả những mất mát đau thương.

Mẹ có 12 người con, gồm 11 người con trai và một người con gái. Trong hai cuộc kháng chiến, chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại của mẹ đã hy sinh. Gia đình mẹ có tổng cộng 12 liệt sĩ.

Mười hai người thân yêu đã nằm xuống vì đất nước. Đằng sau con số ấy là mười hai cuộc đời, mười hai số phận, là những tình thân không gì thay thế được và những khoảng trống mãi mãi còn lại trong lòng người mẹ.

Trong những năm tháng chiến tranh, nỗi đau của người mẹ không chỉ nằm ở những lần chia xa, mà còn ở sự chờ đợi kéo dài trong thấp thỏm. Mỗi lần con rời nhà, mẹ lại mong một ngày được nghe tiếng gọi thân quen. Mỗi khi có người trở về làng, có lẽ trong lòng mẹ lại dấy lên một niềm hy vọng mong manh: biết đâu lần này sẽ có tin con.

Nhưng chiến tranh đã nhiều lần dập tắt hy vọng ấy.

Năm 1948, mẹ lần lượt mất ba người con trai trong những hoàn cảnh chiến đấu khác nhau.

Đến năm 1954, người con trai Lê Tự Lem hy sinh khi tham gia chiến đấu. Những mất mát liên tiếp ấy là những vết thương sâu sắc trong cuộc đời

mẹ.

Hãy thử hình dung một người mẹ phải nghe tin con mình ngã xuống, rồi chưa kịp nguôi ngoai đã tiếp tục nhận thêm tin dữ. Nỗi đau ấy không thể đo bằng những con số, cũng không thể diễn tả hết bằng vài lời kể.

Mẹ cũng là một người phụ nữ bằng xương bằng thịt. Mẹ có tình yêu thương, có nỗi nhớ và có những giọt nước mắt dành cho các con. Không có người mẹ nào sinh con ra mà không mong con được sống bình yên, trưởng thành và trở về trong vòng tay gia đình.

Thế nhưng, các con của mẹ đã lựa chọn con đường chiến đấu vì độc lập của quê hương. Mẹ đau đớn trước sự hy sinh của họ, nhưng vẫn kiên cường bám trụ quê nhà, tiếp tục giúp đỡ cách

mạng.

Năm tháng cứ thế trôi qua, nhưng những cuộc chia ly chưa dừng lại. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, những người con trai khác của mẹ tiếp tục hy sinh. Đặc biệt, người con trai cả Lê Tự Chuyển, một chiến sĩ biệt động Sài Gòn, đã ngã xuống vào sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, chỉ vài giờ trước khi miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Ngày đất nước tiến gần đến thời khắc hòa bình, người mẹ ấy vẫn phải chịu một mất mát không gì bù đắp nổi. Niềm vui thống nhất non sông không thể đưa những người con đã hy sinh trở về với mẹ.

Đó là nghịch cảnh đau lòng của chiến tranh: đất nước đón ngày độc lập, nhưng có những gia đình không còn đủ người để cùng ngồi lại bên mâm cơm đoàn tụ.

Với mẹ Nguyễn Thị Thứ, chiến thắng của dân tộc là điều thiêng liêng, nhưng nỗi đau của một người mẹ mất con cũng là sự thật không bao giờ có thể lãng quên.

Điều khiến cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ càng đáng kính trọng là mẹ không chỉ chịu đựng những hy sinh trong gia đình, mà còn trực tiếp giúp đỡ cách mạng.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, quê hương mẹ nằm trong vùng địch kiểm soát và thường xuyên bị càn quét. Cuộc sống của người dân phải đối mặt với vô vàn hiểm nguy. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến những người tham gia hoạt động cách mạng bị phát hiện.

Trong hoàn cảnh ấy, gia đình mẹ đã đào năm căn hầm bí mật trong khu vườn sau nhà để nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ và du kích. Mẹ cùng các con tìm cách ngụy trang những căn hầm, âm thầm bảo vệ những người đang hoạt động cách mạng. Theo tư liệu của Báo Điện tử Chính phủ, nhiều cán bộ, bộ đội và du kích đã được gia đình mẹ chở che trong những năm tháng gian nan ấy.

Hãy hình dung một khu vườn quê bình dị, bên ngoài tưởng như chẳng có gì khác thường, nhưng bên dưới lại là nơi những người chiến sĩ tìm được chỗ trú ẩn giữa vòng vây nguy hiểm.

Một ngọn đèn được mẹ thắp sáng bên bàn thờ vào ban đêm làm ám hiệu an toàn cho cán bộ. du kích đi về hoạt động. Ánh sáng nhỏ bé ấy

mang ý nghĩa lớn lao: đó là sự tin cậy, lòng dũng cảm và quyết tâm bảo vệ những người đang chiến đấu vì quê hương.

Mẹ không phải người đứng giữa chiến trường để chỉ huy những trận đánh lớn. Nhưng trong căn nhà nhỏ, bằng sự gan góc và lòng yêu nước, mẹ đã góp phần giữ gìn những cơ sở cách mạng, bảo vệ cán bộ và giúp sức cho cuộc đấu tranh của quê hương.

Sự anh hùng đôi khi không xuất hiện trong tiếng súng hay những chiến công vang dội. Có khi, nó nằm trong quyết định âm thầm của một người mẹ bình dị: biết nguy hiểm vẫn không quay lưng với những người đang cần mình.

Mẹ đã biến ngôi nhà của mình thành nơi chở che, biến khu vườn thành chỗ nương náu và biến lòng yêu nước thành những hành động cụ thể giữa đời thường.

Điều đau đớn nhất trong cuộc đời mẹ Thứ có lễ là phải tiếp tục sống khi những người thân yêu lần lượt ra đi. Mỗi tấm giấy báo tử là một lần hy vọng bị dập tắt, một lần mái nhà mất đi một người con.

Người ta có thể kể rằng mẹ đã mất chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại. Nhưng không một con số nào có thể diễn tả đầy đủ nỗi đau của người đã sinh thành, nuôi dưỡng và yêu thương họ.

Bởi mỗi người con đều có một khuôn mặt, một giọng nói, một ký ức riêng. Mỗi người đều từng là đứa trẻ lớn lên bên mẹ, từng có những ngày trở về nhà, từng khiến mẹ vui mừng chỉ bằng một lời hỏi han.

Chiến tranh lấy đi những điều tưởng như bình thường ấy, để lại những khoảng trống không gì lấp đầy được.

Thế nhưng, mẹ Thứ vẫn đứng vững. Sự kiên cường của mẹ không có nghĩa là mẹ không đau, cũng không phải vì mẹ không biết thương nhớ.

Chính bởi tình yêu dành cho gia đình quá lớn, bởi những mất mát quá sâu sắc, sự bền bỉ của mẹ càng khiến người đời kính phục.

Năm 1994, mẹ được trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, ghi nhận những hy sinh to lớn của mẹ và gia đình đối với đất nước.

Danh hiệu ấy không thể bù đắp những người thân đã mất, nhưng là sự ghi nhận của Tổ quốc đối với một cuộc đời đã chịu quá nhiều đau thương mà vẫn giữ trọn lòng yêu nước.

Mẹ Thứ trở thành hình ảnh tiêu biểu cho hàng triệu người mẹ Việt Nam đã tiễn chồng, con và cháu ra chiến trường. Mỗi người mẹ có một câu chuyện riêng, nhưng tất cả đều gặp nhau ở tình yêu gia đình, lòng gắn bó với quê hương và những hy sinh thầm lặng vì độc lập dân tộc.

Ngày 10 tháng 12 năm 2010, mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời, hưởng thọ 107 tuổi. Cuộc đời mẹ khép lại sau hơn một thế kỷ trải qua bao biến động của đất nước, từ những năm tháng chiến tranh đến ngày quê hương thống nhất.

Nhưng mẹ không biến mất khỏi ký ức dân tộc.

Tại Núi Cấm, thuộc khu vực Tam Phú, thành phố Tam Kỳ trước đây, công trình Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng được xây dựng với nguyên mẫu lấy từ hình ảnh mẹ Nguyễn Thị Thứ. Công trình là nơi tưởng niệm những người mẹ đã có những đóng góp và hy sinh to lớn trong các cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.

Tượng đài ấy không chỉ nhắc nhớ về một người mẹ ở đất Quảng. Hình tượng người mẹ còn đại diện cho những người phụ nữ Việt Nam đã chịu đựng chiến tranh, nuôi dưỡng những người con yêu nước và âm thầm góp sức cho ngày hòa bình.

Mỗi khi đứng trước tượng đài, người ta có thể nghĩ đến những người con đã không trở về, những bữa cơm thiếu vắng người thân, những mái nhà chờ đợi suốt nhiều năm và những người mẹ đã phải học cách sống tiếp với nỗi đau.

Đằng sau vẻ uy nghi của một công trình tưởng niệm là câu chuyện rất đổi con người: tình mẫu tử, sự mất mát và lòng can đảm trước những thử thách khắc nghiệt nhất.

Ngày nay, thế hệ trẻ có thể chưa từng trải qua những năm tháng bom đạn, nhưng vẫn có thể hiểu và trân trọng những hy sinh ấy. Lòng biết ơn không chỉ nằm ở những buổi lễ tưởng niệm hay những nén hương thành kính, mà còn ở cách chúng ta gìn giữ hòa bình, sống có trách nhiệm và biết trân trọng những người thân yêu khi còn có thể.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã dành cả cuộc đời cho gia đình và quê hương. Những người con của mẹ đã hy sinh trong chiến tranh; còn mẹ ở lại với ký ức, nỗi nhớ và trách nhiệm gìn giữ những giá trị mà gia đình đã lựa chọn bảo vệ.

Cuộc đời mẹ là lời nhắc nhở rằng hòa bình luôn có giá trị lớn lao, bởi phía sau ngày tháng bình yên hôm nay là biết bao gia đình từng phải trả giá bằng những mất mát không thể đo đếm.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ - người mẹ của chín người con trai đã hy sinh, người bà của những người cháu nằm lại nơi chiến trường, người phụ nữ bình dị đã biến nỗi đau riêng thành một phần ký ức thiêng liêng của dân tộc.

Mẹ đã đi xa, nhưng câu chuyện về mẹ vẫn còn đó. Trong từng trang sử, trong lòng người dân đất Quảng và trong ký ức của những thế hệ Việt Nam, hình ảnh mẹ vẫn hiện lên như biểu tượng của tình mẫu tử sâu nặng, lòng yêu nước và đức

ny sinn.

Non sông hôm nay đã thanh bình, những con đường đã nối dài qua các miền quê, tiếng trẻ thơ lại vang lên trong những mái nhà yên ấm. Và giữa cuộc sống ấy, chúng ta càng hiểu rằng sự bình yên mình đang có không phải điều hiển nhiên.

Có những người mẹ đã dành cả đời để chờ con.

Có những người con đã gửi tuổi xuân lại chiến trường. Có những gia đình mãi mãi không thể trở về nguyên vẹn như ngày xưa.

Mẹ Thứ là một trong những người mẹ như thế.

Tên mẹ sẽ còn được nhắc nhớ như một lời tri ân sâu sắc: tri ân người đã sinh thành những người con yêu nước, tri ân người đã âm thầm che chở cách mạng và tri ân một trái tim người mẹ đã chịu bao đau thương mà vẫn sáng ngời khí

pnach viẹt Nam.

Bởi có những tượng đài được dựng bằng đá, nhưng cũng có những tượng đài được dựng nên từ tình yêu thương, nước mắt và sự hy sinh của cả một đời người.

Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ chính là một tượng đài như thế - tượng đài sống mãi trong lòng dân tộc Việt Nam.